44 p.n.e.

Bitwa pod Filippi - bitwa rozegrana w okolicach miasta Filippi w 42 p.n.e. we wschodniej Macedonii, w której triumwirowie - Antoniusz i Oktawian zwyciężyli armię republikańską na czele z przywódcami spisku przeciw Cezarowi - Brutusem i Kasjuszem. Gdy klęska była oczywista, Brutus przebił się mieczem, Kasjusz polecił się zabić niewolnikowi.

Ostatni Rzymianin – potoczny termin stosowany w publicystyce historycznej na określenie postaci, która uważana jest za ostatniego reprezentanta kultury antycznej i starorzymskich cnót w obliczu końca epoki i postępującej barbaryzacji. Określenie pochodzi z dzieła Cremutiusa Cordiusa (zm. 25), rzymskiego historyka, który będąc piewcą systemu republikańskiego nazwał „ostatnimi Rzymianami” (ultimus Romanorum) Marka Brutusa i Kasjusza – zabójców Cezara.

Decimus Juniusz Brutus, Decimus Iunius Brutus (85 p.n.e. - 43 p.n.e.), oficer i adiutant Juliusza Cezara. W 44 p.n.e. brał udział w spisku na jego życie jako jeden z zamachowców. W 43 p.n.e. walczył przeciwko Markowi Antoniuszowi w bitwie pod Mutiną. Po przegranej bitwie został z jego rozkazu zamordowany.

Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.

Marcus Antonius Gnipho z Galii (I wiek p.n.e.) – znany w Rzymie retor i gramatyk, nauczyciel Cycerona, Cezara oraz Lucjusza Atejusza Pretekstata noszącego przydomek Filolog. Autor dzieła De Latino sermone (O języku łacińskim).

Cezar – jeden z tytułów używany przez rzymskich cesarzy. Słowo cezar było rodowym mianem Juliusza Cezara oraz Oktawiana – jego adoptowanego syna i pierwszego cesarza rzymskiego, ale z czasem stało się tytułem władców Rzymu. W okresie tetrarchii tytułu cezara używali dwaj młodsi tetrarchowie.

Gajusz Juliusz Cezar - książka autorstwa Aleksandra Krawczuka, wydana po raz pierwszy w 1962 roku. Opowiada o życiu Juliusza Cezara, dyktatora Rzymu, a szerzej o losach Republiki i państw ościennych. Intencją autora było nakreślenie panoramy życia społecznego i politycznego czasów Cezara.

Decymus Juniusz Brutus (Decimus Iunius Brutus) syn Decymusa Juniusza Brutusa Gallaikusa, konsula 138 p.n.e. i Klaudii z rodu Klaudiuszów Pulchrów. Był znawcą greckiej i łacińskiej literatury. W latach dziwięćdziesiątych p.n.e często występował w procesach sądowych. W roku 100 p.n.e. jak wiemy z mowy Cycerona w obronie Rabiriusza Decymus wziął udział w stłumieniu ruchu Saturninusa. Pomiędzy 94 a 90 p.n.e. sprawował urząd pretora. W czasie wojny domowej należał do stronników Sulli. Wybrany w 77 p.n.e. wraz z Mamerkusem Emiliuszem Lepidusem Livianusem konsulem podtrzymywał reżym sullański. Pierwszą jego żoną była Postumia, z którą miał syna Decymusa Juniusza Brutusa Albinusa. W 63 p.n.e. ożenił się z Sempronią (mieli dzieci ale nie zachowały się informacje o nich), uczestniczką spisku Katyliny. Pod nieobecność Brutusa w Rzymie, Sempronia uczyniła ich dom punktem konspiracyjnym spiskowców.

Bitwa w zatoce Morbihan (zwana także bitwą u ujścia Loary) została stoczona u wybrzeży Bretanii w 56 r. p.n.e. pomiędzy flotą rzymską dowodzoną przez Decymusa Juniusza Brutusa, jednego z oficerów rzymskiego prokonsula, a od kwietnia namiestnika Galii Gajusza Juliusza Cezara, a flotą zjednoczonych plemion galijskich z Armoryki, którym przewodziło plemię Wenedów. Zakończyła się zwycięstwem Rzymian.

Mutina (dziś Modena) - zamożne miasto w Gallia Cispadana, leżące przy głównym trakcie, który wiódł z Mediolanu przez całą Italię. Okolice tego miasta były centrum produkcji wełny owczej całej Italii. Produkowano tu także cenione naczynia gliniane. Od roku 184 p.n.e. Mutina była kolonią rzymską. W czasie wojny domowej, która wybuchła po śmierci Cezara, Decimus Brutus w ciągu czterech miesięcy był oblegany w Mutinie przez Antoniusza (dlatego też wojna ta nosi nazwę bellum Mutinense). Na odsiecz miastu pospieszyli konsulowie Hircjusz i Pansa, a także młody Oktawian. W pierwszej bitwie, rozegranej w 15 kwietnia 43 p.n.e. poległ Pansa, a w drugiej 20 kwietnia, padł drugi konsul, Hircjusz.

Tytus Anniusz Milon (Titus Annius Milo: zmarły w 48 p.n.e.) – trybun ludowy w 57 wraz z Klodiuszem. Wybuchła między nimi otwarta wojna. Milon, zwolennik senatu, przeciwnik popularów, kazał sprowadzić Cycerona z wygnania, będącego skutkiem działalności Klodiusza. W styczniu 52, gdy ubiegał się o konsulat, jego ludzie zabili Klodiusza. Podczas procesu, jaki był jego następstwem, Milona bronił Cyceron, ale onieśmielony demonstracją sił wojskowych zgromadzonych na forum nie zdołał nawet wygłosić przygotowanej zawczasu mowy (jej tekst zachował się do dzisiaj). Milon musiał opuścić kraj. W 48 p.n.e. powrócił do Italii - usiłował podburzyć regiony południowe do powstania przeciw Cezarowi. Został jednak pojmany i stracony.

Filipiki (łac. In Marcum Antonium orationes Philippicae) – cykl 14 mów wygłoszonych w 44 i 43 p.n.e. przez Cycerona, skierowanych przeciwko Markowi Antoniuszowi.

Publiusz Nigidiusz Figulus (łac. Publius Nigidius Figulus) ur. ok. 95 p.n.e. - zm. ok. 45 p.n.e. polityk, filozof, główny przedstawiciel pitagoreizmu w Rzymie schyłku republiki. Przyjaciel Cycerona i jego stronnik w walce ze spiskiem Katyliny. Walczył również po stronie Pompejusza w wojnie domowej, brał udział w obronie Korfinum. Nie objęła go tzw. Clementia i do końca życia pozostał wrogiem Cezara.

Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa Filipiki.

Marcus Valerius Messala Rufus – polityk rzymski okresu schyłku republiki. Syn Hortensji, siostrzenicy wybitnego mówcy Kwintusa Hortensjusza Hortalusa. Pretor w 62 p.n.e., konsul w 53 p.n.e. Z powodu skandalu związanego z elekcją objął urząd dopiero w czerwcu. Został oskarżony o przekupstwa wyborcze. Cyceron, mimo że potwierdzał winę Rufusa, udzielił mu wraz z całym stronnictwem konserwatywnych senatorów politycznego poparcia. Przed sądem bronił Rufusa jego wuj, słynny mówca Hortensjusz. Rufus nie zdołał przeprowadzić wraz ze swym kolegą w konsulacie Gnejuszem Domicjuszem Kalwinusem normalnych wyborów na rok następny z powodu zamieszek związanych z kandydowaniem Milona na konsula a Klodiusza na pretora. Ostatecznie jedynym konsulem został Pompejusz. Rufus brał później udział w kampaniach Cezara na Wschodzie i w Afryce jako jego legat.

Gaius Claudius Pulcher – członek patrycjuszowskiego rodu Klaudiuszów Pulcher, jednego z najbardziej wpływowych w okresie republiki. Drugi syn Appiusza Klaudiusza Pulchra konsula w 79 r. p.n.e. i Cecylii Metelli córki Lucjusza Cecyliusza Metellusa Diademata; . urodzony w 96 p.n.e; zmarł po 44 p.n.e. Wchodził w skład kolegium kapłańskiego Saliów. W 58 p.n.e. był legatem w wojskach Cezara w Italii. W 56 p.n.e. został wybrany pretorem. Próbował przeciwstawić się usunięciu tablicy z zapisem ustawy na mocy której na wygnanie poszedł Cyceron. Prokonsul prowincji Azji w 55 -53 p.n.e. Zrezygnował z początkowego zamiaru ubiegania sie o urząd konsula na 53 p.n.e. i pozostał w prowincji.Po powrocie został oskarżony przez Marka Serwiliusza, osądzony musiał iść na wygnanie. Na powrót zezwolił mu w 44 p.n.e. Marek Antoniusz.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja