Aśoka

Aśoka (Asioka, Ashoka) (304-232 p.n.e.), władca indyjskiego imperium Maurjów (dynastii, której po raz pierwszy udało się zjednoczenie znacznych obszarów subkontynentu indyjskiego. Maurjowie to dynastia panująca w państwie Magadha w latach od ok. 320 do ok. 185 p.n.e. Stolicą kraju była Pataliputra (dziś Patna w stanie Bihar), w pobliżu rzeki Son i jej ujścia do Gangesu), panujący między, wedle różnych ustaleń 274-264 r. p.n.e. a 239 - 226 r. p.n.e.

Pataliputra (w devanagari: पाटलिपुत्र ) dzis. Patna, zbudowana przez Ajatashatru z dynastii Śiśunaga, w 490 r. p.n.e. jako mały fort (Pataligrama) w pobliżu Gangesu, później stolica starożytnego indyskiego królestwa Magadhy.

Ajatashatru lub Adźataśatru - król imperium Magadha we wschodnich Indiach panującym między 493 a 491 i między 461 a 459 p.n.e. W czasie swego panowania powiększył imperium odziedziczone po ojcu Bimbisarze. Założył Pataliputrę (obecnie Patna) i wzmocnił obronność stolicy Radźagryhy. Jego następca został Udajin.

Ćandragupta Maurja lub Czandragupta Maurja (ok. 325-300 p.n.e.) – twórca pierwszego wielkiego cesarstwa indyjskiego w 320 p.n.e. znanego jako Imperium Maurjów, założyciel dynastii Maurjów. Przez Greków zwany był Sandrakottosem. Stolicą Imperium Maurjów uczynił miasto Pataliputra nad rzeką Ganges. Wykorzystując osłabienie wojsk macedońskich po śmierci Aleksandra Wielkiego podbił północny zachód półwyspu indyjskiego. Zachodnia część została krótko później podbita przez Seleukosa I Nikatora, po czym zawarty został pokój, na mocy którego Ćandragupta w zamian za 500 słoni bojowych uzyskał znaczne terytoria na terenie współczesnego południowego Afganistanu i Beludżystanu. W wyniku tego porozumienia na dwór Ćandragupty przybył grecki ambasador Megastenes. Według legendy Ćandragupta po 24 latach panowania zrzekł się tronu na rzecz swego syna Bindusary, został mnichem i poszcząc zagłodził się na śmierć.

Patna - (hindi पटना, trl. Paṭnā, trb. Patna; ang. Patna; nazwa historyczna: Pataliputra) miasto w północno-wschodnich Indiach, na Nizinie Hindustańskiej, nad Gangesem, przy ujściu rzeki Gandak, stolica stanu Bihar. Około 1,2 mln mieszkańców.

Gaja - (hindi गया, trl. Gayā, trb. Gaja; ang. Gaya) - miasto w północnych Indiach w środkowej części stanu Bihar, ok. 100 km na południe od Gangesu i od stolicy stanu Patny , na szlaku kolejowym do Kolkaty, na pograniczu wyżyny Ćhota Nagpur i Niziny Hindustańskiej . Około 350 tys. mieszkańców. Jest stolicą dystryktu Gaya. Leży nad rzeką Falgu. W średniowieczu wchodziło w skład stanu Magadha. Graniczy od południa (11 km) z sławnym buddyjskim ośrodkiem kultowym Bodhgaja.

Gaja - (hindi गया, trl. Gayā, trb. Gaja; ang. Gaya) - miasto w północnych Indiach w środkowej części stanu Bihar , ok. 100 km na południe od Gangesu i od stolicy stanu Patny , na szlaku kolejowym Varanasi - Kolkata , na pograniczu wyżyny Ćhota Nagpur i Niziny Hindustańskiej . Około 350 tys. mieszkańców. Jest stolicą dystryktu Gaya. Leży nad rzeką Falgu. W średniowieczu wchodziło w skład stanu Magadha. Graniczy od południa (11 km) z sławnym buddyjskim ośrodkiem kultowym Bodhgaja.

Dynastia Chedi – dżinijska dynastia panująca w Kalindze od około końca III wieku p.n.e. do około I wieku. Jej trzecim i najpotężniejszym władcą był król Kharawela, po którym nastał jego syn Kudeparisi. Okres panowania Chedich przyniósł nie tylko wyzwolenie Kalingi spod panowania Maurjów i jej krótkotrwałą supremację militarną w Indiach, lecz także znaczny postęp kulturalny i rozwój handlu.

Aśoka Wielki (Asioka Wielki) (niem tytuł "Asoka- Der Weg des Kriegers", ang. "Ashoka the Great") – bollywoodzki dramat historyczny w reżyserii Santosha Sivana z 2001 roku. Jest to w znacznej mierze fikcyjna wersja biografii Aśoki, władcy indyjskiego imperium Maurjów z III wieku p.n.e. To film o przemianie człowieka, o jego radosnym otwieraniu się na świat pod wpływem miłości, o jego zgorzknieniu i stawaniu się bezwzględnym pod wpływem straty tej miłości i o jego przemianie duchowej pod wpływem skruchy. Cesarz Aśoka uświadomiwszy sobie po wygranej bitwie ogrom bólu, do którego się przyczynił z krwawego tyrana staje się głosicielem postawy ahimsa, wyboru życia bez przemocy i piewcą buddyzmu. Niestety ta ostatnia przemiana prawdziwego cesarza Aśoki istotna dla Indii i rozwoju buddyzmu w kraju została w filmie jedynie zasygnalizowana.

Magadha (मगध) jedno z szesnastu Mahājanapad (w sanskrycie, "wielkie państwo"). Główny obszar królestwa stanowił obszar Biharu na południe od Gangesu; stolicą było miasto Rajagaha (obecnie Rajgir).

Kalinga - drawidyjskie państwo na terenie obecnego indyjskiego stanu Orisa, znane od VII wiek p.n.e. Utrzymywało rozległe kontakty handlowe, odznaczało się stosunkowo demokratyczną strukturą władzy. Około 260 p.n.e. , po ciężkich walkach, zostało brutalnie podbite przez Aśokę, jednak po załamaniu się imperium Maurjów odzyskało niepodległość, dochodząc za panowania króla Kharaweli do znacznej, choć krótkotrwałej potęgi. W VIII wieku n.e. przyłączone do państwa bengalskiej dynastii Pallów.

Bihar (hindi बिहार, trb.: Bihar, trl.: Bihār; ang. Bihar) - to stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Patnie. Bihar graniczy na północy z Nepalem. Na zachodzie ze stanem Uttar Pradesh, Jharkhand na południu i z Bengalem Zachodnim na wschodzie. Stan jest położony na żyznej równinie Gangesu. Jest to trzeci pod względem liczby ludności stan indyjski.

Karolingowie francuscy – dynastia królów w królestwie Franków zachodnich, panująca w latach 840 – 987. Obejmowała dziewięciu królów panujących:

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1600 p.n.e. do 1046 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou.

Wielcy Seldżucy, od: Seldżucy (tur. Selçuklular, aze. Səlcuqlar pers. سلجوقيان (Saldżughijân), arab. سلجوق (Saldżuk) / السلاجقة (al-Saladżika) – dynastia panująca w państwie założonym przez przywódców Turków Seldżuckich w XI wieku, albo nazwa tego państwa. Przymiotnik "wielcy" nadano jej, żeby odróżnić ją od innych dynastii wywodzących się z rodu Seldżukidów panujących w państwach powstałych w wyniku rozpadu sułtanatu Wielkich Seldżuków. Czasami określenie "Wielki Seldżuk" stosuje się jako nazwę własną, zastrzeżoną jedynie dla pierwszych trzech członków dynastii.

Simbar-Szipak (akad. Simbar-Šipak) - pierwszy władca z II dynastii z Kraju Nadmorskiego (V dynastia z Babilonu), panujący w Babilonii w latach 1026-1009 p.n.e. Wywodził się najprawdopodobniej z Kraju Nadmorskiego, choć jego kasyckie imię zdaje się wskazywać na kasyckie pochodzenie. Kronika nowobabilońska przypisuje mu odbudowę świątyń uszkodzonych w wyniku najazdów Aramejczyków. Współczesne mu źródła pisane zdają się wskazywać, iż kontrolował on w przybliżeniu ten sam obszar, co królowie z II dynastii z Isin. Zmarł gwałtowną śmiercią, najprawdopodobniej w wyniku rewolty pałacowej.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja