Linki:
Łacina,
A posteriori,
Aksjomat,
Antonim,
Aprioryzm,
David Hume,
Empiryzm,
Epistemologia,
Fenomenologia,
Gottfried Wilhelm Leibniz,
Immanuel Kant,
Kartezjusz,
Pozytywizm logiczny,
Semantyka (logika),
Sylogizm,
a priori (
łac.: "z góry", "uprzedzając fakty", "z czegoś, co już było") – wyrażenie, które w filozofii Zachodu od czasów
Immanuela Kanta nabrało powszechnego znaczenia na określenie tego, co pierwotne, uprzednie lub wcześniejsze i nie podlegające dowodzeniu – stało się
antonimem określenia
a posteriori dla tego, co wtórne. Jest to w pewnym sensie równoważne określeniu założenie.
Struktura sieci elektroenergetycznej - jest to jednoznacznie określony układ
sieci wraz z parametrami poszczególnych
urządzeń. Określenie to zastępuje stosowane kiedyś pojęcie wariant sieci. Używane może być zarówno do określenia sieci istniejącej, jak i do określenia projektu nowej sieci. Struktura sieci zawiera wszystkie elementy, z których sieć jest zbudowana. W skład struktury wchodzą między innymi:
Transcendentalność (łac. transcendere - "wychodzenie poza granice") - zagadnienie jest transcendentalne, kiedy jego problematyka wykracza poza doświadczenie zmysłowe, czy możliwe użycie teorii konfrontowanej z doświadczeniem, a sposób jego weryfikacji nie jest jedynie sprawą logiki czy matematyki. Pojęcie transcendentalności było wykorzystywane przez wielu filozofów często przypisujących temu określeniu odmienne znaczenia. Od czasu "przewrotu kopernikańskiego" pojęcie to odnosi się przede wszystkim do filozofii
Immanuela Kanta, który wykorzystuje je w odniesieniu do warunków poznania
empirycznego.
Anestetysta to potoczne, rzadziej formalne określenie osoby posiadającej uprawnienia do prowadzenia
znieczulenia. W większości przypadków dotyczy to osób nie będących lekarzami, a jedynie przeszkolonymi technikami (jak np. w
Holandii) lub personelem pielęgniarskim (jak np. CRNA w
Stanach Zjednoczonych).
Lekarz ze specjalizacją w zakresie
anestezjologii określany jest mianem
anestezjologa, aczkolwiek często oba określenia stosowane są jako równoważne.
Prezydent Miasta Rybnika jest organem wykonawczym, wybieranym na 4-letnią kadencję w wyborach bezpośrednich. Najważniejsze stanowisko we władzach Rybnika było na przestrzeni lat różnie nazywane: początkowo nazywani byli Burmistrzami (nieznane są jednak początkowe określenia). Na początku lat 70. XX w. nadano określenie prezydent miasta, które jest w użyciu do dziś.
Idealizm transcendentalny – obok terminu „
filozofia krytyczna” najważniejszy z terminów, którymi
Immanuel Kant określał swoje poglądy filozoficzne. W szczególności określał on tym terminem przedstawioną przez siebie formę idealizmu teoriopoznawczego, przy czym używał tu także terminów „idealizm formalny” i – późniejszego, ale wypierającego uprzednie – „
idealizm krytyczny”, przeciwstawiając tu swoją filozofię
realizmowi teoriopoznawczemu i dawniejszym formom idealizmu teoriopoznawczego. Filozofię Kanta określać należy jako idealistyczną przede wszystkim z tego względu, że odmawia nam ona możliwości poznania rzeczy samych w sobie, przez co nasze
poznanie (
niem. Erkenntnis) przedmiotów zdeterminowane jest przez nasze własne władze poznawcze: przedmioty doświadczenia nigdy nie są dane w sobie, ale zawsze istnieją w doświadczeniu; mimo że współwarunkowane są przez nasze podmiotowe władze poznawcze, nie mają charakteru iluzji, ale istnieją realnie, jako współkonstytuowane przez podmiot. Później termin ten stał się także określeniem poglądów kontynuatorów myśli Kanta, w szczególności idealistów klasycznych.
Teorie konfliktu - teorie według których w systemach społecznych istnieją napięcia i konflikty pomiędzy składajacymi się na nie częściami. Istnieje wiele teorii konfliktu, jednakże ich cechą wspólną jest położenie nacisku na nierówność, która uznana jest za główną siłą napędową konfliktu. W teoriach konfliktu więc istotne jest uczynienie ośrodkiem uwagi zjawiska konfliktu społecznego. Wielu autorów używa określenia
perspektywa. Służy ona określeniu pewnych koncepcji klasycznych( np. Marksa jako teoretyka klas walki klas), jak i koncepcji stworzonych w toku sporu z funkcjonalizmem. Konfilkt moze być rozumiany:
Kryptofaszyzm to określenie używane na określenie działań i zachowań
partii politycznej bądź grupy, w których stosuje się do założeń ideologicznych
faszyzmu, jednocześnie oficjalnie utrzymując iż nie ma z nim nic wspólnego. Termin ten został utworzony w podobny sposób jak określenia
kryptojudaizm i kryptochrześcijaństwo, które odnoszą się do sekretnych
judaistycznych lub
chrześcijańskich praktyk religijnych wykonywanych przez osoby, które oficjalnie przeszły na inne wyznanie.
Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe to żartobliwe określenie fenomenu, jakim było pojawienie się w
latach 90. XX wieku ogromnej liczby
kabaretów w
Zielonej Górze. Autorem tego określenia jest
Piotr Bałtroczyk.
Filozofia krytyczna – rozległy projekt badawczo-filozoficzny podjęty przez
Immanuela Kanta w tzw. okresie krytycznym rozwoju jego filozofii teoretycznej, a zrealizowany przede wszystkim w trzech pismach krytycznych – Krytyce czystego rozumu, Krytyce praktycznego rozumu i Krytyce władzy sądzenia, mający na celu krytyczną analizę władzy
poznania. Sam termin „filozofia krytyczna”, podobnie jak terminy „krytycyzm”, „transcendentalizm”, „
idealizm transcendentalny”, „
idealizm krytyczny” czy „filozofia transcendentalna”, stał się także określeniem filozofii Immanuela Kanta i jego kontynuatorów – kantystów (w tym zwłaszcza idealistów klasycznych, szczególnie zaś Fichtego) – jako nurtu filozoficznego, czy też jako przedwsięwzięcia kontynuującego kantowskie. Sam Kant posługiwał się przy tym jednak przeważnie określeniami „filozofia krytyczna” i „idealizm transcendentalny”, rzadziej „idealizm krytyczny”. Filozofia krytyczna stanowić ma wypełnienie przez Kanta jego rozumienia
Oświecenia jako epoki krytyki. Krytyka ta mieć charakter wszechobejmujący i dokonać ma się za pomocą rozumu: „testowi rozumu” poddane mają być także sfery uważane dotąd nieraz za nieobejmowalne nimi, religia i sfera polityczno-prawna. Przede wszystkim zaś, co stanowi o specyfice projektu filozofii krytycznej, krytyce takiej poddany zostać ma ten sam czysty rozum, za pomocą którego krytykę tę się przeprowadza. Rozum ma więc uzyskać samowiedzę: w tym podstawowym zadaniu filozofii krytycznej obecny jest już zarysowo rozwój idealizmu transcendentalnego, gdzie Rozum pełni funkcje analogiczne do Ducha w filozofii Hegla.
Ossi - nieformalne określenie miaszkańców byłej
Niemieckiej Republik Demokratycznej (NRD), czyli wschodnich Niemiec, pochodzi od
niemieckiego określenia wschodu - ost.
Pręty zerowe – pojęcie z zakresu mechaniki budowli. Mianem prętów zerowych określa się te pręty
kratownic (płaskich lub przestrzennych) w których wartości sił normalnych wynoszą zero. Aby określić położenie prętów zerowych najczęściej nie ma potrzeby przeprowadzania obliczeń, gdyż wystarcza analiza geometrii samej kratownicy i umiejscowienia obciążeń zewnętrznych. Określenie położenia prętów zerowych przed rozpoczęciem obliczeń analitycznych znacznie upraszcza sam proces obliczeń.
Psychokineza (telekineza, anomalna perturbacja, PK, TK, AP) - określenie używane w
parapsychologii do opisu rzekomego ruchu na odległość wywołanego za pomocą mocy psychicznych. W szerszym znaczeniu oznacza właściwość
psi, która pozwala wpływać na zachowanie materii. Od roku
2004 ezoterycy określają tym terminem różne typy psychokinezy, także i poruszanie ciałem stałym, płynnym lub gazowym na odległość za pomocą myśli i koncentracji, za pomocą kontaktu wzrokowego bezpośrednio z przedmiotem. Jest to tzw. myślenie astralne czyli wyobrażanie sobie czegoś co za pośrednictwem "czynnika PSI" ma zrobić tą czynność w czasie rzeczywistym.
Afiliacja – potoczne określenie w żargonie sportowym, określające drużynę z ligi nie najwyższego szczebla, będącą w związku z innym zespołem z wyższej ligi. Określenie ma zastosowanie praktycznie tylko w przypadku lig północnoamerykańskich (np.
NHL,
NBA).
Region kulturowy – terytorium określone poprzez odrębność lub ustrukturyzowanie cech
kultury ludności stale je zamieszkującej. Terminu tego używa się przy podziale danego terytorium narodowego na obszary
grup etnograficznych lub regionalnych, a także przy określeniu łącznie terytoriów narodowych kilku narodów, których kultury mają cechy wspólne. Terminu tego nie używa się przy określaniu terytorium narodowego czy też przy opisywaniu odrębności kultury danego
narodu.
Kuguar (lub puma, kocica, z ang. "cougar") - dawniej, potoczne określenie kobiety w średnim wieku, która umawia się z młodszymi mężczyznami. Obecnie określenie to oznacza również kobietę atrakcyjną, która ma udane życie seksualne, zawodowe i jest niezależna finansowo.
Analiza - w
teoria sterowania zadanie analizy polega na określeniu dla danego
układu regulacji jak przechodzą przez niego różne sygnały. Ponadto pożądane może być określenie struktury i parametrów takiego układu.
Różowy salon - pejoratywne określenie środowiska politycznego, a także wspierających go środowisk medialnych, artystycznych, prawniczych, które popierać miały tzw. politykę "
grubej kreski" (rozumianą jako politykę wyrozumiałości wobec byłych działaczy komunistycznych, a nie według historycznego znaczenia tego wyrażenia).
Iszuwa lub Isuwa – nazwa, stosowana przez
Hetytów na określenie wrogich ludów, które osiedlały się na wschodnich rubieżach wczesnohetyckiego państwa. Określenie przetrwało także w czasach, gdy Hetyci podbili te obszary. W okresie, gdy królestwo hetyckie chyliło się ku upadkowi, w Iszuwa powstało państwo luwijskie Kammanu.
Szczyt – w ścisłym znaczeniu: najwyższy punkt wypukłej
formy terenu:
góry,
grzbietu,
grani,
wzgórza,
wydmy itp. Powszechnie jednak stosuje się określenie "szczyt" jako
synonim całej góry, zwłaszcza o dużej
wysokości względnej i stromych
stokach. W fachowej literaturze dla określenia najwyższej części, czyli czubka góry, czy
turni, stosuje się określenie
wierzchołek. I tak np. przez pojęcie
Śnieżnica rozumie się całą górę Śnieżnica mającą 3 wierzchołki: Na Budzaszowie, Wierchy i Nad Stambrukiem.