Adab - termin określający w
islamie klasycznym ogólną kulturę humanistyczną wykształconych muzułmanów, obejmującą zarówno normy moralne, jak i wiedzę literacką, językową, prawną i
teologiczną. Przekazywano ją i kształtowano poprzez literaturę adabową. Termin ten oznacza także literaturę piękną.
Bluestocking (Błękitna Pończocha) - nazwa, której używano w
XVIII wieku w
Wielkiej Brytanii na określenie "
wyemancypowanych" i wykształconych kobiet interesujących się
literaturą i
polityką. Nazwa pochodzi od Blue-Stocking Society.
Normy moralne- elementy tworzące
kulturę, nakazy postępownia akceptowane w danym kręgu kulturowym, które muszą być przestrzegane przez wszystkich ludzi z danego kręgu.
Literatura austriacka – niemieckojęzyczna literatura
Austrii. Ze względu na swą specyfikę językową jest ściśle związana z
literaturą niemiecką.
Kitchen-sink drama (pl. "dramat kuchennego zlewu") – utworzone przez krytykę literacką w latach 60. XX wieku pojęcie, związane z teatrem brytyjskim, odnoszące się do specyficznego
realizmu w twórczości niektórych brytyjskich autorów w okresie 1956–1976. Termin ten utworzony został jako nawiązanie do naturalistycznego tła akcji ich utworów. Pojęcie używane było głównie przez dziennikarzy i krytyków, nie utożsamiali się z nim natomiast sami autorzy dramatów.; początkowo miało wydźwięk lekceważący, obecnie używane jest jako termin opisowy o neutralnym nacechowaniu.
Manieryzm – termin, jakim określa się zjawiska w sztuce europejskiej XVI wieku. Dyskusyjny pozostaje zarówno sam termin, jak i jego zakres oraz geneza zjawiska nim określanego. Najogólniej poprzez pojęcie to rozumie się styl, występujący w okresie od ok.
1520 do końca XVI wieku i charakteryzujący się dążeniem do doskonałości formalnej i technicznej dzieła, a także wysubtelnieniem, wyrafinowaniem, wykwintnością i swobodą form.
Literaturoznawstwo (także: nauka o literaturze, wiedza o literaturze) –
dyscyplina humanistyczna, której przedmiotem zainteresowania jest
literatura, a przede wszystkim
analiza poszczególnych
utworów literackich oraz rekonstruowanie
historycznoliterackich procesów. W obrębie literaturoznawstwa formułuje się także ogólne
teorie oraz
metodologie badań literackich.
Bajronizm – termin użyty po raz pierwszy przez
XIX-wieczną krytykę literacką na określenie kilku charakterystycznych cech wczesnej twórczości
angielskiego poety,
George Gordona Byrona.
Liternet (połączenie słów
literatura i
internet) – termin definiujący różnorodne zjawiska, łączące literaturę i internet. Wprowadzony został do polskiej terminologii w 2002 roku.
Status quaestionis (
łac. stan pytania) - termin określający rozpoznanie aktualnego stanu rzeczy, wiedzy dotyczącego określonego tematu. Oznacza zapoznanie się z tym co inni na dany temat powiedzieli, napisali zanim samemu podejmie sie próbę dalszego, głębszego omówienia określonej dziedziny.
Aluzja literacka – w tekście
literackim nawiązanie, odwołanie się do innego tekstu, stylu, zjawiska za pomocą określonych sygnałów rozpoznawalnych dla odbiorcy.
Kultura remiksu – jest to termin zaproponowany przez
Lawrenca Lessiga i polega na wykorzystaniu istniejących już utworów (muzyka, literatura itp.) i połączenie ich w taki sposób, aby powstał całkowicie nowy utwór.
Życie literackie - całokształt bieżących zjawisk związanych z
literaturą danego czasu i jej rozwojem. W jego zasięgu znajdują się
pisarze i
publiczność literacka oraz różne formy ich kontaktów, twórczość, jej recepcja i
krytyka,
czasopiśmiennictwo, ugrupowania wśród twórców i odbiorców literatury, atmosfera literacka, w której wyraża się swoiste napięcie między tradycją a nowatorstwem, dawne i nowsze formy
mecenatu, współczesne organizacje zawodowe
pisarzy, instytucje naukowe i wydawnicze oraz różnego rodzaju imprezy służące
literaturze (konkursy, nagrody, wystawy, spotkania itp.).
Tradycja literacka – ogół doświadczeń oraz dokonań
literackich z przeszłości, które w określonym czasie i dla określonej grupy społecznej służą za punkt odniesienia dla działalności twórczej.
Topos (
gr. tópos koinós miejsce wspólne) – powtarzający się
motyw, który często występuje w obrębie
literatury i
sztuki danej
kultury,
cywilizacji. Wskazuje na jedność kulturową danego
kontynentu czy na istnienie pierwotnych wzorców myślenia
człowieka.
Jan Kasprowicz (ur. 12 grudnia 1860 w
Szymborzu, zm. 1 sierpnia 1926 w
Zakopanem) –
polski poeta,
dramaturg,
krytyk literacki i tłumacz. Przedstawiciel
Młodej Polski, związany z kilkoma głównymi nurtami ówczesnej liryki, przede wszystkim z
naturalizmem,
symbolizmem oraz
ekspresjonizmem. Prekursor nowoczesnego
wiersza wolnego,
katastrofizmu oraz szeregu tendencji
prymitywistycznych we współczesnej sztuce. Uważany za jednego z najwybitniejszych poetów w dziejach literatury polskiej, stawianego na równi z
Adamem Mickiewiczem, czy nawet nobilitowanego do roli
Wieszcza.
Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie
literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się
Arystarcha z Samotraki.
Rosyjski szanson (z francuskiego chanson - pieśń, piosenka) - termin zbiorczy, określający rozmaite gatunki rosyjskiej muzyki, m.in.
piosenki autorską, miejski romans, niektóre pieśni o tematyce wojennej, a także, w dużej mierze, muzykę związaną ze światem przestępczym. Termin pojawił się w latach 1990. kiedy to elementy ostatnio wspomnianej muzyki zaczęły pojawiać się na estradzie, w radio i telewizji.
Życie literackie - całokształt bieżących zjawisk związanych z
literaturą danego czasu i jej rozwojem. W jego zasięgu znajdują się
pisarze i
publiczność literacka oraz różne formy ich kontaktów, twórczość, jej recepcja i
krytyka,
czasopiśmiennictwo, ugrupowania wśród twórców i odbiorców literatury, atmosfera literacka, w której wyraża się swoiste napięcie między tradycją a nowatorstwem, dawne i nowsze formy
mecenatu, współczesne organizacje zawodowe
pisarzy, instytucje naukowe i wydawnicze oraz różnego rodzaju imprezy służące
literaturze (konkursy, nagrody, wystawy, spotkania itp.).
Żagary (w gwarze wileńskiej suche patyki, żerdki, chrust) – polska
grupa poetycka, która narodziła się w
Wilnie w
1931 roku. Sytuowała się w obrębie tzw.
Drugiej Awangardy, była nazywana także "awangardą wileńską". Początkowo grupa wydawała czasopismo o takiej samej nazwie. Jej członkowie postulowali społeczne zaangażowanie literatury, a ich twórczość charakteryzowała się
lewicowym radykalizmem,
antyfaszyzmem oraz
katastrofizmem.