Afryka

Linki:
Żelazo, Żmija rogata, Żuawi, Żuraw (ptak), Ababde, Abangowie, Abidżan, Abudża, Adamawa (wyżyna), Addis Abeba, Afarowie, Africa Proconsularis, Afroamerykanie, Afrochrześcijaństwo, Afryka, Afryka Środkowa, Afryka (województwo łódzkie), Afryka Północna, Afryka Południowa, Afryka Wschodnia, Afryka Zachodnia, Afrykanerzy, Afrykanistyka, Agona (lud), Ahaggar, Akacja, Akan, Akra, Aksum, Al-Kufra, Al-Manzila, Al-Ujun, Aleksandria, Algier, Algieria, Algieria na letnich igrzyskach olimpijskich, Almadi, Ameryka, Ameryka Łacińska, Ameryka Środkowa, Ameryka Centralna, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Amharowie, Angloameryka, Angola, Animizm, Antananarywa, Antarktyda, Antarktyka, Antyle, Antymon, Apartheid, Arabowie, Archipelag Sokotra, Arekowce, Ariary, Arktyka, Asmara, Aszanti, Atlas (góry), Atlas Tellski, Atlas Wysoki, Australazja, Australia (kontynent), Australia i Oceania, Autorytaryzm (ustrój), Azande (plemię), Azja, Azja Środkowa, Azja Południowa, Azja Południowo-Wschodnia, Azja Wschodnia, Azja Zachodnia, Bajkał, Bamako, Bandżul, Bangi, Bank Światowy, Bantu, Baobab, Bawół afrykański, Bawełna (roślina), Belgia, Benin, Berberowie, Bezrobocie, Bieda, Bije, Birr (waluta), Bissau, Bliski Wschód, Borówka, Botswana, Brazzaville, Brezylkowate, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego, Bużumbura, Burkina Faso, Burundi, Burundi na letnich igrzyskach olimpijskich, Buszmeni, Bydło, Cedi, Cesarstwo rzymskie, Ceuta, Chartum, Chrom, Chrześcijaństwo, Człowiek rozumny, Czad, Czad (jezioro), Czarna Afryka, Czarna rasa człowieka, Czarny islam, Czerwonoziemy, Dżibuti, Dżibuti na letnich igrzyskach olimpijskich, Dżos (wyżyna), Dżuba (miasto), Dagomba (lud), Dakar, Dalasi, Daleki Wschód, Dar es Salaam, Darfur, Delta Okawango, Demokracja, Demokratyczna Republika Konga, Denkyira, Diament, Diaspora, Dinar algierski, Dinar libijski, Dinar tunezyjski, Dirham marokański, Dobra (waluta), Dodoma, Dogonowie, Dolar amerykański, Dolar liberyjski, Dolar namibijski, Dolina, Dracena, Drop, Durban, Dzbanecznik, Egipt, Egipt na letnich igrzyskach olimpijskich, El Hierro, Emi Kussi, Endemit, Erytrea, Erytrea na letnich igrzyskach olimpijskich, Escudo, Etiopia, Etiopia na letnich igrzyskach olimpijskich, Etiopski Kościół Ortodoksyjny, Eurafrasia, Eurazja, Europa, Europa Środkowa, Europa Północna, Europa Południowa, Europa Wschodnia, Europa Zachodnia, Ewe, False Bay, Fangowie, Fante, Flaming karmazynowy, Flora, Francja, Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne, Frank CFA, Frank burundyjski, Frank dżibutyjski, Frank gwinejski, Frank komoryjski, Frank kongijski, Frank rwandyjski, Freetown, Fuerteventura, Fulanie, Funt egipski, Funt sudański, Fynbos, Góry Przylądkowe, Góry Smocze, Gęstość zaludnienia, Gabon, Gaborone, Gambia, Garig, Gaz ziemny, Gazela, Geografia Afryki, Geografia Madagaskaru, Geologia Afryki, Geosynklina, Gepard, Ghana, Ghana na letnich igrzyskach olimpijskich, Gil Eanes, Gleby bielicowe, Gleby brązowe, Gleby inicjalne, Gleby laterytowe, Glina, Glina zwałowa, Gnejs, Gondwana, Gran Canaria, Granit, Gruboszowate, Guanczowie, Gwinea, Gwinea (region), Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Haiti, Harambee, Harare, Hausa, Henryk Żeglarz, Hererowie, Hiena pręgowana, Hieny, Historia Afryki, Historia kolei w Afryce, Hiszpania, Hutu, II wojna światowa w Afryce, II wojna domowa w Kongu, II wojna domowa w Sudanie, I wojna światowa, I wojna domowa w Kongu, Ibo, Imperium Ghany, Imperium Mali, Incydent w Faszodzie, Industrializacja, International Standard Serial Number, Isla de Alborán, Islam, Islas Chafarinas, Język afrikaans, Język amharski, Język angielski, Język arabski, Język berta, Język cziczewa, Język dogoński, Język egipski, Język francuski, Język fur, Język hausa, Język hiszpański, Język komoryjski, Język kongo, Język koptyjski, Język kreolski seszelski, Język kunama, Język malgaski, Język ndebele południowy, Język niderlandzki, Język niemiecki, Język północny sotho, Język polski, Język portugalski, Język ruanda-rundi, Język sango, Język somalijski, Język sotho, Język suazi, Język tigrinia, Język tswana, Język urzędowy, Język venda, Język włoski, Język wehikularny, Język xhosa, Język zulu, Języki środkowosudańskie, Języki afroazjatyckie, Języki afrykańskie, Języki atlantyckie, Języki bantu, Języki bantuidalne, Języki berberyjskie, Języki czadyjskie, Języki khoisan, Języki kordofańskie, Języki kuszyckie, Języki kwa, Języki mande, Języki nigero-kongijskie, Języki nilo-saharyjskie, Języki omockie, Języki saharyjskie, Języki semickie, Języki songhaj, Języki tswa-ronga, Języki woltyjskie, Języki zachodniogermańskie, Jamusukro, Jaunde, Jeleń, Jemen, Jeziora Afryki, Johannesburg, John Maxwell Coetzee, Jorubowie, Junta (władza wojskowa), Kair, Kakao, Kalahari, Kameleonowate, Kamerun, Kamerun (wulkan), Kamerun na letnich igrzyskach olimpijskich, Kampala, Kanał Mozambicki, Kanał Sueski, Kanalizacja, Kanem-Bornu, Kapsztad, Karaiby, Katolicyzm, Kauczuk, Kaukaz Południowy, Kawa liberyjska, Kenia, Kenia na letnich igrzyskach olimpijskich, Khoikhoi, Kigali, Kikuju, Kilometr, Kinszasa, Klimat Afryki, Kobalt, Kolonializm, Komadugu Yobe, Komory, Konakry, Konflikt w Darfurze, Konflikt zbrojny, Kongo, Kongo (rzeka), Kontynent, Kotlina Danakilska, Kotlina Konga, Kotlina Nilu Białego, Królestwo Benin, Kraina etiopska, Kraina madagaskarska, Kraina palearktyczna, Krokodyle, Kruszyna (roślina), Kuszyci, Kwacha malawijska, Kwacha zambijska, Kwanza, La Gomera, La Palma (wyspa), Lagos, Lampart, Lamtuna, Lanzarote, Las Palmas de Gran Canaria, Lasy deszczowe, Lemurowate, Leone, Leopold II Koburg, Lesotho, Lew, Liberia, Libia, Libreville, Liczba ludności, Lilangeni, Lilongwe, Lingua franca, Lobi, Lomé, Loti, Lotuko, Luanda, Lubumbashi, Ludobójstwo w Rwandzie, Lusaka, Mała Syrta, Małe Jezioro Gorzkie, Małpy człekokształtne, Małpy właściwe, Macierzanka, Macina, Madagaskar, Madera, Mady, Maghreb, Magot, Majotta, Makaronezja, Makia, Malabo, Malaria, Malawi, Malgasze, Mali, Mande, Mangan, Maputo, Maroko, Maroko na letnich igrzyskach olimpijskich, Masajowie, Maseru, Matatu, Mauretania, Mauritius, Mauritius na letnich igrzyskach olimpijskich, Maurowie, Mbabane, Meczet, Melanezja, Melilla, Meroe, Metical, Mezoameryka, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Miedź, Migracja ludności, Mikronezja (wyspy), Milion, Mitumba, Mlecz, Mogadiszu, Mombasa, Monomotapa, Monoteizm, Monrovia, Moroni (miasto), Mossi, Mozambik, Mozambik na letnich igrzyskach olimpijskich, Mulat, Nadżib Mahfuz, Nadine Gordimer, Naira, Nairobi, Nakfa (waluta), Namib, Namibia, Namibia na letnich igrzyskach olimpijskich, Namorzyny, Natal (prowincja), Nawakszut, Ndżamena, Neokolonializm, Niamey, Niemcy, Niewolnictwo, Niger, Niger (rzeka), Niger na letnich igrzyskach olimpijskich, Nigeria, Nigeria na letnich igrzyskach olimpijskich, Nikiel, Nil, Nizina Senegalu, Nok (kultura), Nomada, Nosorożce, Nowa Zelandia (archipelag), Nubijczycy, Nzema, OPEC, Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Afryce, Obrazkowate, Ocean, Ocean Arktyczny, Ocean Atlantycki, Ocean Indyjski, Ocean Południowy, Ocean Spokojny, Oceania, Odkrycia i badania Afryki, Okawango (rzeka), Olejowiec gwinejski, Open Directory Project, Orania, Organizacje subregionalne w Afryce, Oromowie, Orzech ziemny, Owca grzywiasta, Półwysep Somalijski, Płatności małżeńskie, Płyta afrykańska, Państwa Afryki, Państwa nieuznawane, Państwo florystyczne, Państwo holarktyczne, Państwo paleotropikalne, Państwo przylądkowe, Palisada, Panafrykanizm, Papugowe, Parki narodowe Afryki, Peñón de Alhucemas, Peñón de Vélez de la Gomera, Pelargonia, Pelikany, Perejil, Pigmeje, Piraci somalijscy, Platyna, Platyna rodzima, Południk zerowy, Polinezja, Politeizm, Port Louis, Porto-Novo, Portugalia, Powstanie Mau Mau, Prąd Agulhas, Prąd Benguelski, Prąd Gwinejski, Prąd Kanaryjski, Prąd Mozambicki, Prąd Somalijski, Prąd morski, Praia, Pretoria, Produkt krajowy brutto, Proterozoik, Protesty w krajach arabskich (2010-2012), Przestępczość, Przylądek Biały, Przylądek Igielny, Przyrost naturalny, Pula, Puntland, Pustynia Libijska, Równik, Raas Xaafuun, Rabat (Maroko), Rand (waluta), Ras Daszan, Rasizm, Religia, Religie rodzime Afryki, Republika Środkowoafrykańska, Republika Południowej Afryki, Republika Południowej Afryki na letnich igrzyskach olimpijskich, Republika Zielonego Przylądka, Reunion, Rewolucja goździków, Richards Bay, Rif, Rio de Oro, Roślinność, Roślinność twardolistna, Rok Afryki, Rolnictwo w Afryce, Ropa naftowa, Rupia maurytyjska, Rupia seszelska, Rwanda, Rzeki Afryki, São Tomé, Słoń afrykański, Sagowcowe, Sahara, Sahara Zachodnia, Sahel (region geograficzny), Sahrawi, Santa Cruz de Tenerife, Sawanna, Schemat regionów świata ONZ, Senegal, Senegal na letnich igrzyskach olimpijskich, Seszele, Sierra Leone, Skorpiony, Slumsy, Sołońce, Sołonczaki, Sokotra, Somali Francuskie, Somali Włoskie, Somalia, Somalijczycy, Somaliland, Songhaj (państwo), Songhajowie, Soninke, Sosso, Społeczeństwo obywatelskie, Srebro rodzime, Stany Zjednoczone, Strefa podbiegunowa, Struś czerwonoskóry, Sułtanat Zanzibaru, Suahili, Suazi, Suchorośla, Sudan, Sudan (region), Sudan Południowy, Sudan na letnich igrzyskach olimpijskich, Surinam na letnich igrzyskach olimpijskich, Surma (lud), Syberia, Synkretyzm religijny, Szakal, Szarańcza, Szari, Szaroziemy, Szyling kenijski, Szyling somalijski, Szyling tanzański, Szyling ugandyjski, Tahat, Tamaryszek, Tanganika (kraj), Tania bandera, Tanzania, Tanzania na letnich igrzyskach olimpijskich, Taras (architektura), Targowisko, Teide, Teneryfa, Terroryzm, Terytorium zależne, Tete (prowincja), Tibesti, Tlenki żelaza, Togo, Togo na letnich igrzyskach olimpijskich, Transport miejski, Transwal, Trypolis, Tsaratanana, Tunezja, Tunezja na letnich igrzyskach olimpijskich, Tunis, Tutsi, Twa (grupa etniczna), Uganda, Uganda na letnich igrzyskach olimpijskich, Ugija, Uran, Urbanizacja, Victoria (Seszele), Voodoo, Węgiel kamienny, Władysław Szafer, Włochy, Wagadugu, Wanad, Wełniakowe, Welwiczja przedziwna, Wielka Brytania, Wielka Syrta, Wielki Zielony Mur, Wielkie Jezioro Gorzkie, Wielkie Rowy Afrykańskie, Wielkie Zimbabwe, Wikinews, Wilczomleczowate, Wilgotny las równikowy, Windhuk, Wirus zespołu nabytego braku odporności, Wiwerowate, Wodaabe, Wodociąg, Wojna domowa, Wojna domowa w Etiopii, Wojna domowa w Libii (2011), Wojna domowa w Rwandzie, Wojna domowa w Sierra Leone, Wojna domowa w Somalii, Wojna domowa w Ugandzie, Wojna erytrejsko-etiopska, Wojna włosko-abisyńska, Wojny burskie, Wole Soyinka, Wolframit, Wolofowie, Wrzosiec, Wudu, Wyścig o Afrykę, Wyżyna Abisyńska, Wyżyna Azande, Wyżyna Górnogwinejska, Wyżyna Katanga, Wyżyna Somalijska, Wyżyna Szottów, Wyżyna Wschodnioafrykańska, Wybory w Kenii w 2007 roku, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wybrzeże Kości Słoniowej na letnich igrzyskach olimpijskich, Wykopaliska, Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy Kanaryjskie, Wyspy Rozproszone, Wyspy Selvagens, Złoto, Zambezi, Zambia, Zambia na letnich igrzyskach olimpijskich, Zanzibar, Zasoby naturalne, Zatoka Gwinejska, Zatoka Perska, Zatwarowate, Zbigniew Podbielkowski, Zespół nabytego niedoboru odporności, Ziemia, Zimbabwe, Zimbabwe na letnich igrzyskach olimpijskich, Zimna wojna, Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1960, Zróżnicowanie etniczne, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Zwrotnik (geografia),
Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Siatka Kirchhoffa – siatka umowna, nazwa na imieniem E.K. Kirchhoffa, znana już w XV w. Zaliczana do siatek pseudowalcowych lub trapezowych. Służy do przedstawiania powierzchni całej Ziemi lub jednej z jej półkul. Siatka odwzorowuje wiernie równik, południk środkowy oraz równoleżniki 60°. Wszystkie równoleżniki są odcinkami równoległymi do równika, południki są natomiast liniami łamanymi na równiku i równoleżnikach 60° zbieżnymi w biegunach. Siatka nie zachowuje wiernych kątów, powierzchni lub odległości (wyjatek: równik, południk środkowy oraz równoleżniki 60°).

Ameryka Południowa – czwarty pod względem zajmowanej powierzchni kontynent na Ziemi (17,8 mln km², co stanowi 3,5% całej powierzchni Ziemi oraz 11,9% jej obszarów lądowych). Mieszka tam około 382 mln mieszkańców (5,8% globalnego zaludnienia świata).

Afryka – drugi pod względem powierzchni, kontynent, zajmujący ok. 1/5 powierzchni lądów na Ziemi. Od największego kontynentu - Azji oddziela ją Kanał Sueski położony na terenie Egiptu, natomiast od Europy - wąska Cieśnina Gibraltarska.

Eurafrasia (jęz. ang), Afrasia , Afro-Eurasia - wg niektórych koncepcji geograficznych jedna z części świata zajmująca ok. 74 816 000 km², czyli 14,7% powierzchni Ziemi. Składa się z Europy i Azji (traktowanych często jako jeden kontynent - Eurazja) oraz Afryki. Istnienie Eurafrasii jest negowane przez zdecydowaną większość geografów (np. w Polsce nie jest uwzględniana w żadnym podręczniku akademickim geografii czy w encyklopediach, przez co brak jest polskiej nazwy dla tego obszaru) głównie z powodu istnienia wyraźnej, geologiczno-tektonicznej, granicy pomiędzy Afryką i Azją. Zwolennicy istnienia takiej części świata, nazywają ją nawet kontynentem, uważają natomiast, że każdy kontynent musi być otoczony ze wszystkich stron wodami. Ponieważ Afryka połączona jest z Azją Przesmykiem Sueskim, to, wg ich koncepcji, lądy te stanowią jeden kontynent.

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Dodoma - jeden z 26 regionów (jednostka podziału administracyjnego) Tanzanii o powierzchni 41 310 km² (12. pod względem wielkości), ok. 1,7 mln mieszkańców (sierpień 2002). Region zajmuje ok. 5% powierzchni kraju (nie licząc wysp). Stolicą jest miasto Dodoma.

Europa jest jednym z najmniejszych kontynentów na Ziemi, a jej powierzchnia to ok. 10 498 000 km². Stanowi to w przybliżeniu 7% powierzchni lądowej kuli ziemskiej. Kontynent europejski uznawany jest czasem jako północno-zachodnia część Eurazji, czyli superkontynentu tworzonego wraz z Azją, a fakt egzystowania jako osobny kontynent spowodowany jest głównie historią.

Chropowatość lub chropowatość powierzchni – cecha powierzchni ciała stałego, oznacza rozpoznawalne optyczne lub wyczuwalne mechanicznie nierówności powierzchni, niewynikające z jej kształtu, lecz przynajmniej o jeden rząd wielkości drobniejsze. Chropowatość w przeciwieństwie do innej podobnej cechy – falistości powierzchni, jest pojęciem odnoszącym się do nierówności o relatywnie małych odległościach wierzchołków. Wielkość chropowatości powierzchni zależy od rodzaju materiału i przede wszystkim od rodzaju jego obróbki.

Promieniowanie bezpośrednie – część promieniowania słonecznego dochodzącego do danej powierzchni (w szczególności do powierzchni ziemi), która przechodzi przez atmosferę bez oddziaływania.

Eurafrasia (jęz. ang), Afrasia , Afro-Eurasia - wg niektórych koncepcji[potrzebne źródło] geograficznych jedna z części świata zajmująca ok. 74 816 000 km², czyli 14,7% powierzchni Ziemi. Składa się z Europy i Azji (traktowanych często jako jeden kontynent - Eurazja) oraz Afryki. Istnienie Eurafrasii jest negowane przez zdecydowaną większość geografów[potrzebne źródło] (np. w Polsce nie jest uwzględniana w żadnym podręczniku akademickim geografii czy w encyklopediach, przez co brak jest polskiej nazwy dla tego obszaru) głównie z powodu istnienia wyraźnej, geologiczno-tektonicznej, granicy pomiędzy Afryką i Azją. Zwolennicy istnienia takiej części świata, nazywają ją nawet kontynentem[potrzebne źródło], uważają natomiast, że każdy kontynent musi być otoczony ze wszystkich stron wodami[potrzebne źródło]. Ponieważ Afryka połączona jest z Azją Przesmykiem Sueskim, to, wg ich koncepcji[potrzebne źródło], lądy te stanowią jeden kontynent.

Hofsjökull - trzeci pod względem wielkości lodowiec Islandii o powierzchni 925 km². Ma czarakterystyczny, niemalże idealnie kolisty kształt. Jego maksymalna wysokość to 1765m n.p.m. Granica wiecznych śniegów przebiega na poziomie 1300m n.p.m.

Telluroida – bryła, – rozumie się przez to powierzchnię, będącą aproksymacją powierzchni Ziemi w systemie geometrycznych wysokości normalnych Molodenskiego, utworzoną przez punkty, w których normalny potencjał siły ciężkości jest równy potencjałowi rzeczywistemu (naturalnemu) punktów na powierzchni Ziemi, leżących na tych samych normalnych liniach pionu, co punkty telluroidy, przy czym odstępy telluroidy od powierzchni Ziemi są praktycznie równe wysokościom quasigeoidy nad elipsoidą odniesienia.

Azja jest największym kontynentem na Ziemi, a jej powierzchnia (44,5 mln km²) stanowi 1/3 powierzchni lądowej Ziemi. Razem z Europą tworzy jeden obszar lądowy - Eurazję.

Parki narodowe Francji znajdują się pod zarządem Parcs Nationaux de France. We Francji istnieje 9 parków narodowych o łącznej powierzchni 3 710 km² (co stanowi nieco ponad 2% powierzchni kraju).

Siatka Kirchhoffa – siatka umowna, nazwa na imieniem E.K. Kirchhoffa, znana już w XV w. Zaliczana do siatek pseudowalcowych lub trapezowych. Służy do przedstawiania powierzchni całej Ziemi lub jednej z jej półkul. Siatka odwzorowuje wiernie równik, południk środkowy oraz równoleżniki 60°. Wszystkie równoleżniki są odcinkami równoległymi do równika, południki są natomiast liniami łamanymi na równiku i równoleżnikach 60° zbieżnymi w biegunach. Siatka nie zachowuje wiernych kątów, powierzchni lub odległości (wyjatek: równik, południk środkowy oraz równoleżniki 60°).

Wiatr pozorny – wiatr obserwowany na jednostce poruszającej się za pomocą napędu wiatrowego, czyli żaglowego. Kierunek, z którego wieje wiatr pozorny, jest wypadkową wiatru rzeczywistego, czyli kierunku wiatru względem powierzchni terenu lub akwenu, oraz wiatru własnego, czyli umownego wiatru o prędkości, z jaką obserwator porusza się względem tej powierzchni, ale o zwrocie przeciwnym do kierunku ruchu jednostki.

Hipocentrum to położone w głębi Ziemi źródło rozchodzenia się fal sejsmicznych, czyli ognisko trzęsienia ziemi. Prostopadle nad hipocentrum, na powierzchni Ziemi, znajduje się epicentrum. Hipocentrum oznacza też punkt na powierzchni Ziemi położony dokładnie pod miejscem wybuchu w atmosferze np. bomby atomowej.



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja