Akropol

Akropol (gr. ἀκρόπολις akropolis, od ἄκρος akros - "najwyższy" i πόλις polis - "miasto") – w starożytnej Grecji osiedle, miasto lub jego część znajdująca się na wysokim wzgórzu, cytadela z pałacami i świątyniami.

Nike rozwiązująca sandał – płaskorzeźba wykonana w V w. p.n.e., w okresie klasycznym sztuki starożytnej Grecji. Pierwotnie znajdowała się w świątyni Ateny Nike na Akropolu, obecnie w Muzeum Akropolis w Atenach.

Taniec w starożytnej Grecji - taniec był ważnym składnikiem kultury starożytnej Grecji. Wiąże się to z jego dużym znaczeniem w życiu państwowym i religijnym. Większość obrzędów państwowo-religijnych stanowiących o wspólnej tożsamości mieszkańców greckiej polis zawierało elementy taneczne o charakterze rytualnym. Elementy te miały charakter tańca wspólnotowego, łączącego obywateli. Taniec był z tego względu istotnym elementem greckiego wychowania i nauczany był w szkołach. Taniec o charakterze wyłącznie rozrywkowym czy towarzyskim miał natomiast małe znaczenie.

Kongresy panhelleńskie - zgromadzenia przedstawicieli wszystkich polis starożytnej Grecji, stanowiące próbę polepszenia sytuacji politycznej między nimi i zainicjowania działań integracyjnych.

Kadmea, także Kadmeja (gr. Καδμεία Kadmeia) – w mitologii greckiej miasto założone przez Kadmosa w Beocji z polecenia wyroczni w Delfach; późniejsze Teby. Jest ich nazwą pierwotną, o zabarwieniu poetyckim. Także nazwa tebańskiej akropolis, cytadeli. W roku 382 p.n.e. twierdzę zajęli w marszu pod Olint Spartanie. Dokonano jednocześnie zamachu oligarchicznego. Trzy lata później, w 379 p.n.e., demokraci tebańscy pod wodzą Pelopidasa, przy finansowym wsparciu Aten, zmusili do kapitulacji garnizon spartański i przywrócili w Tebach demokrację.

Synojkizm (od gr. synoikismos - współżycie) – w starożytnej Grecji proces tworzenia polis poprzez łączenie się wiosek wokół ośrodka centralnego.

Kolonia – w starożytnej Grecji kolonią (gr. ἀποικία apoikia) nazywano osadę lub miasto zakładane przez osadników z jednej z polis greckich poza granicami Hellady. Kolonie utrzymywały ze swoimi macierzystymi polis, zwanymi metropoliami, więzi polityczne, religijne, gospodarcze, choć same tworzyły najczęściej odrębny organizm państwowy, często o dużym znaczeniu politycznym i gospodarczym (np. Tarent - kolonia Sparty, Massalia - kolonia Fokidy).

Wrawrona (gr. Βραυρώνα) - miejscowość w Grecji, w Attyce, u wybrzeży Morza Egejskiego, zamieszkała od około 5,5 tys. lat. Pomiędzy 2000 a 1600 rokiem p.n.e. na położonym wśród bagien i rozlewisk wzgórzu wzniesiono akropol, użytkowany do IX wieku p.n.e. W VI wieku p.n.e. u stóp tego wzgórza, nad rzeczką Erasinos, powstało sanktuarium Artemidy oraz starożytne miasto Brauron (gr. η Βραυρών). Według Pauzaniasza była to jedna z dwunastu głównych miejscowości ówczesnej Attyki.

Kolonia – w starożytnej Grecji kolonią (gr. ἀποικία apoikia) nazywano osadę lub miasto zakładane przez osadników z jednej z polis greckich poza granicami Hellady. Kolonie utrzymywały ze swoimi macierzystymi polis, zwanymi metropoliami, więzi polityczne, religijne, gospodarcze, choć same tworzyły najczęściej odrębny organizm państwowy, często o dużym znaczeniu politycznym i gospodarczym (np. Tarent - kolonia Sparty, Massalia - kolonia Fokidy).

Pergamon (gr. Πέργαμον Pérgamon) – miasto w starożytnej Myzji, w Azji Mniejszej, stolica państwa pergameńskiego to dzisiejsza Bergama, miasto położone poniżej starożytnego akropolu, w Turcji.

Kyrios - "opiekun" kobiety w Starożytnej Grecji. Najczęściej był nim ojciec albo mąż. Przejaw paternalizmu, charakterystycznego dla ówczesnej społeczności w greckich polis.

Amfiktionia, oznaczała w starożytnej Grecji związek polis (państw-miast) greckich zawarty dla celów ochrony określonego miejsca kultu religijnego. Członkowie amfiktionii spotykali się na regularnych zjazdach, podczas których omawiali różne sprawy pozostające w kręgu wspólnych zainteresowań. Cykliczność takich spotkań doprowadziła z czasem do wykształcenia się swoistego międzyrządowego zgromadzenia plenarnego, zbierającego się na regularnych konferencjach.

Majmana (także Maymana) - miasto w północnym Afganistanie. Jest stolicą prowincji Farjab. W 2004 roku liczyło 75900 mieszkańców. Miasto jest bardzo stare, tamtejsza cytadela pochodzi z epoki żelaza.

Ethne – osiedle typu miejskiego w starożytności, występujące głównie na terenie Macedonii i Tesalii (choć nie tylko), będące pewnym odpowiednikiem greckiej polis. W odróżnieniu od niej, ethne cechowała ograniczona autonomia wewnętrzna realizowana pod nadzorem królewskiego komisarza, a typowym ustrojem miasta była oligarchia lub system arystokratyczny. Ethne nie stanowiła więc odrębnego organizmu politycznego, ale formę zarządzania miastami w niektórych rejonach świata greckiego. Dzięki temu starożytna Macedonia uniknęła rozdrobnienia politycznego cechującego starożytną Grecję.

Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

Wielka kolonizacja – termin "wielka kolonizacja" utworzony został przez historyków dla odróżnienia ruchu osadniczego, w którym brały udział polis greckie w okresie archaicznym, od podobnych zjawisk występujących w świecie greckim przed oraz po "Wielkiej kolonizacji". W odróżnieniu od poprzednich ruchów migracyjnych w których brały udział całe plemiona, podczas "Wielkiej kolonizacji" ruch kolonizacyjny organizowany był przez małe greckie miasta-państwa (gr. polis). Kolonizacja obejmowała wybrzeża Morza Śródziemnego i Morza Czarnego od VIII do VI w. p.n.e. Terminem "kolonia" historycy oznaczają osadę grecką założoną poza granicami Grecji w VIII.

Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

Tegea (gr. Τεγέα)– jedno z najstarszych i najpotężniejszych miast w starożytnej Grecji w Arkadii. Wzmiankowane w Katalogu Okrętów w Iliadzie. Obecnie, pozostałości polis leżą 10 km na południowy wschód od miasta Tripolis, na terenie wsi Alea. Na terenie starożytnego miasta znajdowało się sanktuarium Demeter i Persefony oraz świątynia Ateny Alea, która była ważnym centrum religijnym w starożytnej Grecji oraz słynnym azylem dla zbiegów. Pierwotna świątynia spłonęła w 394 p.n.e., odbudowana została według projektu Skopasa.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja