Aksum

Aksum (Axum) – starożytne państwo założone w I wieku p.n.e. w północnej części dzisiejszej Etiopii i Erytrei, będące jej historyczną kolebką. Rozwijało się dzięki kontaktom handlowym między Półwyspem Arabskim i Afryką, np. z królestwem Meroe, z którego sprowadzało m.in. kość słoniową, kauczuk, przyprawy korzenne i dostarczało je na szlaki handlowe. Jego stolicą było Aksum. Z portu w Adulis przewożono towary do basenu Morza Śródziemnego, a także do Indii i na Cejlon. Okres świetności przeżywało w III-VI wieku - rozszerzyło swe granice w kierunku południowym i zachodnim i stało się jedną z potęg ówczesnego świata bliskowschodniego. W połowie IV wieku, w czasach panowania Ezany, Aksum przyjęło chrześcijaństwo za pośrednictwem kupców syryjskich. W tymże wieku podporządkowało sobie Kusz. O znaczeniu i bogactwie państwa świadczyła złota moneta bita przez Ezanę, początkowo ozdobiona nowiem i dwiema gwiazdami, następnie, po przyjęciu chrześcijaństwa, wyobrażeniem krzyża.

Obelisk z Aksum (Stela 2) - granitowy obelisk sprzed 1700 lat, o wysokości 24 m i wadze niemal 200 t (BBC podaje 160 t; ABC News - 200 t; lepiej zorientowani Etiopczycy - 188 t), arcydzieło stworzone przez cywilizację Aksum. Uważany za najwyższy obelisk, jaki kiedykolwiek został wzniesiony. Powstał ok. IV wieku w starożytnym mieście Aksum (Axum) (teren dzisiejszej Etiopii) i ustawiony na centralnym placu. Obalony w czasie rebelii muzułmańskiej w XVI wieku, pękł na trzy części. Wywieziony do Włoch przez faszystowskich okupantów w r. 1937, zwrócony Etiopii w kwietniu 2005. Wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO w r. 1980.

Chrześcijaństwo w Iranie obecne jest od bardzo dawna, praktycznie od samych początków istnienia tej religii. Chrześcijaństwo, które dziś nie jest już tak popularną religią w Iranie jak niegdyś, zawsze poddane było tu dominacji innej wiary, kiedyś zoroastryzmu, teraz islamu szyickiego. Mimo to odegrało ważną rolę zarówno w historii tej części świata jak i całego chrześcijaństwa.

Chrystianizacja Wielkiej Brytanii - Chrześcijaństwo na wyspach brytyjskich pojawiło się już w II wieku, a do końca VII wieku przyjęło się powszechnie. Najważniejsze etapy chrystianizacji:

Kościół Wschodu (syr. ܥܕܬܐ ܕܡܕܢܚܐ ʿĒ(d)tāʾ d-Maḏn(ə)ḥāʾ) zwany także Kościołem nestoriańskim – chrześcijański kościół wschodni należący do tradycji syryjskiej. Początkowo jeden z wielu kościołów państwa perskich Sasanidów rozprzestrzenił się na Azję. Między IX, a XIV wiekiem stał się największym z chrześcijańskich kościołów jeśli chodzi o zasięg geograficzny – jego diecezje rozciągały się od Morza Śródziemnego do Chin i Indii.

Podwyższenia Krzyża Świętego (także: Pańskiego) – święto obchodzone zarówno w kościele zachodnim jak i wschodnim, związane z tradycją odnalezienia relikwii krzyża, na którym umarł Jezus Chrystus. Jest on dla chrześcijan największą relikwią. Nabożeństwa ku jego czci sięgają początków chrześcijaństwa.

Chrześcijaństwo w Algierii, podobnie jak w innych krajach Afryki Północnej, jest religią mniejszości wobec dominującego islamu. Posiada jednak bardzo starą i bogatą tradycję obecności na tych obszarach. Pojawiło się tu i przeżyło swój pierwszy rozkwit już w czasach imperium rzymskiego. Potem osłabło z powodu chaosu wywołanego najazdami Wandali i sporami między katolikami a arianami. Ponowny okres rozkwitu przypada na początek VI wieku, kiedy to Afryka Północna, wraz z dzisiejszą Algierią, ponownie stała się częścią Imperium rzymskiego (Bizancjum). Nie trwał on jednak długo, gdyż już w VII stuleciu tereny te podbili Arabowie, a ich religia - islam - zaczęła wypierać chrześcijaństwo aż niemal całkowicie zanikło, ograniczając się do niektórych, nielicznych plemion berberskich. Ponowne ożywienie wiązało się z podporządkowaniem Algierii Francji i przybywającymi tu kolonistami i misjonarzami.

Chrześcijaństwo w Omanie to religia mniejszości, wyznawana przez 2,5% społeczeństwa czyli około 64 000 osób. W Omanie istnieje około 90 wspólnot chrześcijańskich a zdecydowaną większość ich członków stanowią obcokrajowcy. Wywodzą się oni głównie z Filipin, Indii i krajów zachodnich. Jednakże istnieją także wspólnoty złożone z ludności rdzennej, tak zwani chrześcijanie św. Tomasza. Nawracanie na chrześcijaństwo muzułmanów, stanowiących większość społeczeństwa, jest zabronione przez prawo. Państwo uznaje i zapewnia prawną ochronę kościołom katolickim i protestanckim. Wyznania te mogą prowadzić własne szkoły z chrześcijańskim programem nauczania, w szkołach państwowych obowiązuje nauka w duchu islamskim,.

Kościoły Chrystusowe (Uczniowie Chrystusa) to nurt protestantyzmu utworzony na początku XIX wieku przez Thomasa Campbella - irlandzkiego prezbiterianina, który poszukiwał sposobów przywrócenia jedności chrześcijaństwa.

Neochrześcijaństwo, Neochrześcijanie, Neochrześcijanizm - współczesne określenie, używane odnośnie części rodzin chrześcijańskich związków wyznaniowych, które poza stosowaniem się do nauk Jezusa Chrystusa, swe założenia wyznaniowe poszerzyły (lub dokonały ich ponownej interpretacji) o dodatkową ideologię (przy założeniu, że najbardziej rdzenny charakter chrześcijaństwa przypadał w I - IV w. n.e.) lub rozbudowały o elementy innych wierzeń (zazwyczaj etnicznych, napotykanych w trakcie dokonywanej przez chrześcijaństwo ekspansji). Neochrześcijanizm, w przeciwieństwie do analogicznego terminu neopoganizm, nie jest zjawiskiem społecznym będącym powrotem do pierwotnych idei danego systemu wierzeń.

Kościół Apostolski (ang. Apostolic Church) – wyznanie chrześcijańskie o charakterze zielonoświątkowym, które zostało założone podczas przebudzenia walijskiego (1904-1905). Wyznanie nawiązuje do kościoła z początków chrześcijaństwa.

Dokładna klasyfikacja Kościołów oraz związków chrześcijańskich i zapożyczających z chrześcijaństwa. Poniższa klasyfikacja oparta jest na tradycyjnym i najczęściej stosowanym podziale chrześcijaństwa na trzy gałęzie: katolicyzm, protestantyzm i wschodnią ortodoksję (prawosławie i kościoły orientalne)- mający podstawy w genetycznej i historycznej klasyfikacji wyznań chrześcijańskich. Często jednak niektóre wyznania zalicza się do dwóch wielkich gałęzi, lub uznaje za gałąź odrębną: np. anglikanizm uznawany często za "drogę środka" (via media) między katolicyzmem a protestantyzmem., czy też orientalne kościoły wschodnie odróżniane od prawosławia. Inny podział znowu jeszcze bardziej upraszcza klasyfikację dzieląc chrześcijaństwo po prostu na dwie gałęzie: zachodnią (katolicką i protestancką) lub katolicko-prawosławną i protestancką. Niektóre kościoły różnych gałęzi nawiązują między sobą interkomunię. Oprócz trzech tradycyjnych, wymienione zostały nurty nowe: afrochrześcijaństwo, restoracjonizm i chrześcijaństwo nietrynitarne.

Księstwo kurskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku, położone w dorzeczach rzek Tuskar i Sejm. Stolicą księstwa był Kursk. Pod koniec XI wieku w Kursku, należącym wówczas do księstwa perejasławskiego, znajdowała się jedna z twierdz Rusi Kijowskiej. W 1166 roku księstwo kurskie zostało włączone do księstwa nowgorodzko-siewierskiego. W 1240 roku Kursk został zniszczony na skutek najazdu tatarskiego i stracił swoje znaczenie strategiczne. Na początku XV wieku ziemie, należące niegdyś do księstwa kurskiego zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

Agonicelici, agoniklici – sekta chrześcijańska z początku VIII wieku. Agonicelici nie chcieli modlić się na klęczkach, gdyż uważali to za uleganie przesądom. Głosili, że modlić się należy na stojąco. Ich poglądy potępił synod jerozolimski w 726 roku.

Przywilej Pawłowy – prawo do ponownego zawarcia małżeństwa przez osoby, które wcześniej były już w związku małżeńskim, potem przeszły na chrześcijaństwo i stwierdziły, że ich niechrześcijański małżonek albo chce się oddzielić, albo nie pozwoli wypełniać praktyk religijnych.

Phos hilaron (Φῶς Ἱλαρόν) to najstarszy chrześcijański hymn napisany w języku greckim z II wieku Pogodna Światłości" (w staro-cerkiewno-słowiańskim "Swietie tichyj") - to jedna z najstarszych modlitw Kościoła (II w.) odmawiany jako modlitwa wieczorna.

Feminizm chrześcijański, to prąd teologiczny występujący w części kościołów chrześcijańskich, głównie o charakterze liberalnym, podkreślająca konieczność równouprawnienia płci w życiu Kościołów (np. kapłaństwo kobiet) a także w życiu społecznym i politycznym. Często głosi również pacyfizm chrześcijański oraz równouprawnienie np. mniejszości seksualnych i etnicznych. Chrześcijaństwo feministyczne nie jest tożsame z feminizmem chrześcijańskim, który nie jest teologią, często jest odrzucany przez chrześcijan feministycznych oraz określany jako "współczesna ideologia".

Księstwo muromsko-riazańskie – początkowo ziemia, wschodząca w skład księstwa czernichowskiego, która następnie pod koniec XI wieku wyodrębniła się w osobne księstwo. Jako samodzielny organizm państwowy istniało w latach 1097–1129. Kontynuacją dziejową księstwa muromsko-riazańskiego były księstwa muromskie i riazańskie.

Filologowie klasyczni terminem poezji wczesnochrześcijańskiej określają utwory liryczne pojawiające się od ok. II wieku, których celem było rozpowszechnianie chrześcijaństwa. Powstały one w Cesarstwie Rzymskim i na Bliskim Wschodzie. Niektórzy historycy literatury za początek poezji wczesnochrześcijańskiej podają pierwszą połowę IV wieku, uznając iż nie wchodzą w jej skład pieśni liturgiczne, a jedynie dzieła pisane z myślą o zachowaniu kanonów. Badania nad nimi stanowią część składową patrologii.

Księstwo muromsko-riazańskie – początkowo ziemia, wschodząca w skład księstwa czernichowskiego, która następnie pod koniec XI wieku wyodrębniła się w osobne księstwo. Jako samodzielny organizm państwowy istniało w latach 1097–1129. Kontynuacją dziejową księstwa muromsko-riazańskiego były księstwa muromskie i riazańskie.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja