Akt prawny - rezultat tworzenia prawa przez właściwy organ państwowy lub organ do tego upoważniony. Akt prawny rozumiany jest też jako działanie organu państwa lub
podmiotu prawnego, zgodne z obowiązującymi przepisami w celu wywołania skutków prawnych w konkretnym stosunku prawnym (orzeczenie lub inna czynność prawna). Akt prawny w tym rozumieniu może być jednostronny albo dwustronny czy też konstytutywny lub deklaratoryjny.
Skutek prawny, konsekwencja prawna - następstwo określonych
przepisami prawa okoliczności polegające na powstaniu, zmianie lub wygaśnięciu
stosunku prawnego. Skutek prawny determinuje sankcja prawna.
Jako źródła
prawa administracyjnego rozumie się
akty prawne powszechnie obowiązujące, wydane w określonej formie przez powołane do tego
organ. Akt powszechnie obowiązujący, wiąże wszystkie podmioty, które posiadają cechy adresowe danego aktu prawnego.
Akt deklaratoryjny –
akt prawny, który nie tworzy, nie znosi, i nie zmienia istniejącego stosunku prawnego lecz potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, rzadziej faktycznego, który istnieje niezależnie od aktu (tzn. akt deklaratoryjny nie kreuje tego stanu). Przykład stanowi stwierdzenie nabycia uprawnień do korzystania z biletów ulgowych.
Stosowanie prawa - określenie przez upoważniony
organ państwowy konsekwencji prawnych pewnego stanu faktycznego. Wynikiem stosowania prawa jest sformułowanie konkretnych i indywidualnych
norm , opartych na generalnych i abstrakcyjnych normach
systemu prawnego.
Stanowienie prawa –
czynność konwencjonalna dokonywana przez kompetentny
organ państwa, poprzez którą to nakazuje on realizację danych
norm prawnych. Poprzez akt stanowienia prawa organ w istocie kreuje nowe normy prawne. Szczególnym przypadkiem stanowienia prawa jest współstanowienie. Mamy z nim do czynienia gdy czynność stanowienia prawa wymaga decyzji więcej niż jednego organu państwa.
Przepis derogacyjny jest to taki
przepis prawny, który swym brzmieniem oświadcza o usunięciu dotychczas obowiązującego w
systemie prawnym przepisu, względnie przepisów lub nawet całego
aktu prawnego.
Czynność prawna – świadome i zgodne z
przepisami prawa zachowanie, zmierzające do wywołania
skutków prawnych mocą odpowiednich
oświadczeń woli składających się na treść czynności prawnej. Czynności prawne są podstawowym źródłem
stosunków prawnych w obrębie prawa cywilnego. Aby dokonywać czynności prawnych trzeba mieć
zdolność do czynności prawnych. Dla skuteczności czynności prawnej może być niekiedy wymagana szczególna
forma.
Fakt prawny – ogół okoliczności określonych
przepisami prawa, które wywołują
skutki prawne, czyli powodują powstanie, zmianę lub wygaśnięcie
stosunku prawnego. O takich faktach mówi się, że są "doniosłe prawnie".
Osoba trzecia, często wymieniana w
aktach prawnych, to każda
osoba fizyczna,
osoba prawna bądź też jednostka organizacyjna nie
posiadająca osobowości prawnej, której nie dotyczy dana
umowa,
stosunek prawny czy też inna, skonkretyzowana przepisami,
relacja.
Termin – zawarte w treści
czynności prawnej zastrzeżenie terminu, które wiąże powstanie albo ustanie
skutków prawnych ze zdarzeniem przyszłym i pewnym. Zastrzeżenie terminu jest możliwe w zasadzie w każdej czynności prawnej (z wyjątkami zastrzeżonymi w ustawie lub wynikającymi z właściwości czynności prawnej).
Akt konstytutywny jest to
akt prawny kształtujący, który tworzy nowe prawa i obowiązki adresata, do którego jest skierowany. Wywołuje on skutki prawne w momencie jego wydania (albo uprawomocnienia się).
Legislacja (
fr. législation z
łac. legis latio, legis lationis wniosek do prawa od łac. lex, legis prawo + latio przyniesienie) – proces tworzenia przez
organy państwowe i samorządowe
aktów prawnych powszechnie obowiązujących na danym terenie. Legislacja utożsamiana jest z kompetencjami parlamentu związanymi z uchwalaniem ustaw.
Uznanie międzynarodowe –
akt prawny, w którym
podmiot prawa międzynarodowego stwierdza wystąpienie pewnych faktów przyznając im jednocześnie określone
skutki prawne. W węższym ujęciu uznanie dotyczyć może
państwa,
rządu,
powstańców, strony wojującej oraz
narodu. W rozumieniu szerszym uznanie dotyczyć może wielu innych
sytuacji prawnych, np. tytułów, kompetencji, czy roszczeń. Istotnym aktem prawnym z punktu widzenia uznania państw stała się konwencja z Montevideo.
Interes prawny - uprawnienie do bycia stroną w procedurze sądowej lub administracyjnej według przepisów
prawa materialnego. Posiadanie interesu prawnego wynika z konkretnego stanu faktycznego, z którym związana jest określona norma prawa materialnego przyznająca to uprawnienie. Osoba, której przysługuje interes prawny, ma prawo oczekiwać od organu administracji lub od sądu wydania decyzji w swojej sprawie. Skutkiem posiadania interesu prawnego jest prawo do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ władzy, które nie obejmuje jednak prawa do otrzymania decyzji o określonej treści - jak to ma miejsce w przypadku
prawa podmiotowego.
Część ogólna prawa cywilnego – dział
prawa cywilnego, regulujący zagadnienia wspólne dla całego prawa cywilnego. Zawiera m. in. regulacje prawa osobowego oraz przepisy o
czynnościach prawnych. W
polskim systemie prawnym jest unormowana w całości przez
Kodeks cywilny z 1964 r.
Stosunek administracyjnoprawny -
stosunek prawny regulowany przez normy
prawa administracyjnego. Powstaje wskutek zaistnienia przesłanek faktycznych lub określonych faktów prawnych. Ustaje z chwilą wydania przez
organ administracji publicznej, wiążącego rozstrzygnięcia (pogląd dyskusyjny - zdaniem niektórych badaczy, to właśnie decyzja administracyjna kształtuje stosunek administracyjnoprawny).
Prawo międzyczasowe (zw. też "prawem intertemporalnym" lub "przepisami przejściowymi") – zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania)
przepisów prawnych uchylonych przez nowy
akt normatywny. Rozstrzyga kwestię, która
norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do
stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy, a trwających nadal pod rządem nowej.