Alfabet awestyjski - system pisma powstały na bazie
pisma pahlavi w
Persji w okresie panowania dynastii
Sasanidów. W odróżnienia od pisma pahlavi, które było stosunkowo nieprecyzyjnym
abdżadem, w którym niektóre znaki mogły oznaczać różne dźwięki, pismo awestyjskie jest już pełnym
alfabetem, posiada znacznie więcej liter. Znaki samogłoskowe wykazują podobieństwo do liter
alfabetu greckiego. Nazwa "alfabet awestyjski" związana jest z tekstem
Awesty, którą zaczęto wówczas po raz pierwszy spisywać po wielu wiekach przekazywania ustnego. Podobnie jak wiele innych alfabetów pochodzenia semickiego, tekst awestyjski zapisuje się od strony prawej do lewej. Pismo to wyszło z użycia w VIII w. w wyniku podboju Iranu przez Arabów.
Pismo pahlavi - system pisma używany do zapisywania różnych odmian
języka średnioperskiego w czasach panowania dynastii
Sasanidów (III-VII w.). Wywodzi się z
pisma aramejskiego i podobnie jak ono, zapisywane było od strony prawej do lewej. Posiadało kilka różnych wariantów. Pismo pahlavi zalicza się do tzw.
abdżadów, tzn. nie jest pełnym alfabetem, gdyż samogłoski nie są zapisywane. Dodatkowa trudność polegała na tym, że język średnioperski posiadał znacznie więcej spółgłosek, niż język aramejski, wobec czego niektóre litery reprezentowały różne dźwięki. Z pisma pahlavi powstał znacznie doskonalszy system pisma, tzw.
alfabet awestyjski, używany do zapisywania religijnych tekstów
zoroasztryjskich, gdzie wymagana była większa precyzja zapisu, oraz kilka innych systemów pisma.
Pismo tai dam - system pisma służący do zapisywania języka tai dam w
Wietnamie i
Laosie. Początki tego pisma nie są znane, ale kształt liter przypomina
pismo tajskie i
laotańskie. W przeciwieństwie do tych systemów pisma, które są
abugidami, pismo tai dam jest "prawdziwym"
alfabetem.
Pismo mon, pismo mońskie -
alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego
pisma Pallawa, używany do zapisu
języka mon na terenie
Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne
pismo birmańskie oraz
pismo lanna w północnej
Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.
Znaki diakrytyczne (
gr. diakritikós – odróżniający) – znaki graficzne używane w
alfabetach i innych systemach
pisma, umieszczane nad, pod literą, obok lub wewnątrz niej, zmieniające artykulację tej litery i tworzące przez to nową literę. W
alfabetach sylabowych mogą zmienić znaczenie całej sylaby.
Alfabet (nazwa pochodzi od pierwszych liter alfabetu greckiego:
alfa i
beta) – najpopularniejszy system
zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii
pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).
Pismo kadamba - system pisma opracowany specjalnie dla języka
kannada. Pismo kadamba powstało na bazie pisma
brahmi w okresie panowania południowoindyjskiej dynastii Kadamba (IV-VI w.) i stąd wzięło swoją nazwę. Alfabet ten był w użyciu do X w. Wywodzą się od niego z kolei dwa alfabety używane do tej pory przez dziesiątki milionów ludzi w Indiach:
pismo kannada i
telugu.
Taana, Thaana, ތާނަ - system pisma używany od początku 18 w. do za zapisu języka
divehi na
Malediwach. Pisany jest od strony prawej do lewej, podobnie jak
alfabet arabski, lecz pomimo wizualnego podobieństwa do alfabetu arabskiego bardzo się odeń różni. Niektóre litery taana oparte są na
cyfrach indyjskich i arabskich, przejęto również sposób wokalizacji z pisma arabskiego (znaki diakrytyczne
fatha,
damma i
kasra).
Pismo -
alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się posrednio ze starożytnego pisma
brahmi, używany do niedawna do zapisu
języka szan w
Birmie. Obecnie niewielu
Szanów potrafi się nim posługiwać. Podobnie jak
pismo birmańskie, charakteryzuje się mocno zaokrąglonym kształtem liter. Niektóre litery są identyczne z birmańskimi. Kierunek pisania: od lewej do prawej.
Pismo saurasztra -
alfabet sylabiczny, tradycyjnie używany do zapisu indoaryjskiego
języka saurasztryjskiego w południowych
Indiach. Powstał pod koniec XIX w., obecnie najczęściej używa się zmodyfikowanej wersji
pisma tamilskiego. Podobnie jak inne alfabety indyjskie, obowiązuje kierunek pisma od lewej do prawej, w liniach poziomych.
Znaki diakrytyczne (
gr. diakritikós – odróżniający) – znaki graficzne używane w
alfabetach i innych systemach
pisma, umieszczane nad, pod literą, obok lub wewnątrz niej, zmieniające artykulację tej litery i tworzące przez to nową literę. W
alfabetach sylabowych mogą zmienić znaczenie całej sylaby.
Taana, Thaana, ތާނަ - system pisma używany od początku 18 w. do za zapisu języka
divehi na
Malediwach. Pisany jest od strony prawej do lewej, podobnie jak
alfabet arabski, lecz pomimo wizualnego podobieństwa do alfabetu arabskiego bardzo się odeń różni. Niektóre litery taana oparte są na
cyfrach indyjskich i arabskich, przejęto również sposób wokalizacji z pisma arabskiego (znaki diakrytyczne
fatha,
damma i
kasra).
Alfabet (nazwa pochodzi od pierwszych liter alfabetu greckiego:
alfa i
beta) – najpopularniejszy system
zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii
pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).
Aby ułatwić pisanie w sposób ładny i jednolity,
kana ma ściśle określoną kolejność stawiania kresek. Dodatkowo, pewne znaki pisane wyglądają inaczej niż drukowane (podobnie jak w przypadku
alfabetu łacińskiego). Przestrzeganie podanych tutaj kolejności i kształtów jest mocno zalecane, gdyż daje największe szanse na uzyskanie ładnego, lub przynajmniej czytelnego, pisma ręcznego, a jednocześnie ułatwia sam proces pisania.
Pismo bengalskie -
pismo używane w
Bangladeszu i
Indiach do zapisu
języków:
bengalskiego,
assamskiego oraz kilku innych rzadziej używanych.
Alfabet bengalski to
alfabet sylabiczny. Alfabet ten wywodzi się z pisma
brahmi, a powstał pod wpływem
pisma dewanagari. W
XIX wieku wraz z wprowadzeniem druku litery przebrały kształty standardowe. Nad niektórymi literami stawiana jest matra (poziomy znak nad literą). W języku bengalskim występują
grafemy lub znaki, a nie litery. Pismo to obejmuje 52 znaki podstawowe i 5 znaków dodatkowych. Istnieje 11 grafemów na oznaczenie samogłosek, w tym 2
dyftongi (dyftongów jest w sumie 16 ale tylko 2 mają zapis). Istnieje 35 spółgłosek. Występuje również około 300
ligatur (zbitek spółgłoskowych) czyli dwucząstkowych znaków zapisywanych poziomo, pionowo bądź przez odrębne znaki.
Pismo tybetańskie -
alfabet sylabiczny używany do zapisu
języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (
dzongkha,
ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma
lepcza .
Pismo brahmi( ब्राह्मी ,
trl. brāhmī ) - najstarszy znany system pisma indyjskiego, poświadczony od III w. p.n.e., od którego wywodzą się obecnie używane alfabety indyjskie, a także alfabet tybetański oraz pisma Azji Południowo-Wschodniej. Pismo brahmi wywodzi się z
alfabetu fenickiego, lecz ma charakter pisma alfabetyczno-sylabicznego. Najsławniejniejsze inskrypcje w tym piśmie to edykty cesarza
Aśoki wyryte w kamieniu.