Alfabet fenicki

Alfabet fenicki, będący modyfikacją istniejącego wcześniej pisma proto-kananejskiego jest najstarszym zachowanym alfabetem świata. Uważa się, że powstał około 1050 p.n.e., najprawdopodobniej dla potrzeb rozwijającego się handlu. Służył do zapisu fenickiego, języka z grupy północno-semickiej, używanego w starożytności na terenie dzisiejszego Libanu oraz w licznych fenickich koloniach. Zapis ten, poprzez oparte na nim pisma greckie i hebrajskie, dał początek wszystkim alfabetom stosowanym współcześnie na terenie Europy oraz arabskiemu, a nawet dewanagari używanemu obecnie w Indiach.

Pismo takri - alfabet sylabiczny, powstały w północnych Indiach w XVI w. . Stosowany był w kilku odmianach jako oficjalny system pisma w różnych regionach Indii i Nepalu do zapisu m. in. języka dogri oraz w dawnym himalajskim królestwie Chamba. Wyszło z użycia na rzecz dewanagari na początku XX w.

Pismo tai viet (wiet.: Chữ Thái Việt) - system pisma opracowany w Wietnamie jako próba zaadaptowania istniejącego pisma tai dam, stosowanego do zapisu języków tajskich Wietnamu, również do fonetyki języka wietnamskiego. W przeciwieństwie do pisma tai dam nie jest alfabetem, tylko abugidą.

Pismo brahmi( ब्राह्मी , trl. brāhmī ) - najstarszy znany system pisma indyjskiego, poświadczony od III w. p.n.e., od którego wywodzą się obecnie używane alfabety indyjskie, a także alfabet tybetański oraz pisma Azji Południowo-Wschodniej. Pismo brahmi wywodzi się z alfabetu fenickiego, lecz ma charakter pisma alfabetyczno-sylabicznego. Najsławniejniejsze inskrypcje w tym piśmie to edykty cesarza Aśoki wyryte w kamieniu.

Pismo mon, pismo mońskie - alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego pisma Pallawa, używany do zapisu języka mon na terenie Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie oraz pismo lanna w północnej Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.

Pismo saurasztra - alfabet sylabiczny, tradycyjnie używany do zapisu indoaryjskiego języka saurasztryjskiego w południowych Indiach. Powstał pod koniec XIX w., obecnie najczęściej używa się zmodyfikowanej wersji pisma tamilskiego. Podobnie jak inne alfabety indyjskie, obowiązuje kierunek pisma od lewej do prawej, w liniach poziomych.

Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

Pismo pahlavi - system pisma używany do zapisywania różnych odmian języka średnioperskiego w czasach panowania dynastii Sasanidów (III-VII w.). Wywodzi się z pisma aramejskiego i podobnie jak ono, zapisywane było od strony prawej do lewej. Posiadało kilka różnych wariantów. Pismo pahlavi zalicza się do tzw. abdżadów, tzn. nie jest pełnym alfabetem, gdyż samogłoski nie są zapisywane. Dodatkowa trudność polegała na tym, że język średnioperski posiadał znacznie więcej spółgłosek, niż język aramejski, wobec czego niektóre litery reprezentowały różne dźwięki. Z pisma pahlavi powstał znacznie doskonalszy system pisma, tzw. alfabet awestyjski, używany do zapisywania religijnych tekstów zoroasztryjskich, gdzie wymagana była większa precyzja zapisu, oraz kilka innych systemów pisma.

Pismo tai dam - system pisma służący do zapisywania języka tai dam w Wietnamie i Laosie. Początki tego pisma nie są znane, ale kształt liter przypomina pismo tajskie i laotańskie. W przeciwieństwie do tych systemów pisma, które są abugidami, pismo tai dam jest "prawdziwym" alfabetem.

Pismo bengalskie - pismo używane w Bangladeszu i Indiach do zapisu języków: bengalskiego, assamskiego oraz kilku innych rzadziej używanych. Alfabet bengalski to alfabet sylabiczny. Alfabet ten wywodzi się z pisma brahmi, a powstał pod wpływem pisma dewanagari. W XIX wieku wraz z wprowadzeniem druku litery przebrały kształty standardowe. Nad niektórymi literami stawiana jest matra (poziomy znak nad literą). W języku bengalskim występują grafemy lub znaki, a nie litery. Pismo to obejmuje 52 znaki podstawowe i 5 znaków dodatkowych. Istnieje 11 grafemów na oznaczenie samogłosek, w tym 2 dyftongi (dyftongów jest w sumie 16 ale tylko 2 mają zapis). Istnieje 35 spółgłosek. Występuje również około 300 ligatur (zbitek spółgłoskowych) czyli dwucząstkowych znaków zapisywanych poziomo, pionowo bądź przez odrębne znaki.

Alfabet duński od 1948 roku jest identyczny z alfabetem norweskim stąd oba często nazywane są alfabetem duńsko-norweskim. Oparte są na alfabecie łacińskim i służą do zapisu języka duńskiego oraz norweskiego, niemniej te same litery w różnych językach mogą mieć nieco inną wymowę. Od standardowego alfabetu łacińskiego różnią się trzema literami: æ, ø oraz å, które w tej właśnie kolejności występują na końcu alfabetu.

Skrypt Gadabuursi to rodzaj pisma alfabetycznego, używanego do zapisu języka somalijskiego, stworzony w 1933 roku przez szejka Abdurahmana Sheikh Nuur. Używane było jedynie w wąskich kręgach bliskich współpracowników szejka, z czasem zostało wyparte przez alfabet somali, a następnie przez alfabet łaciński.

Pismo Pollarda, Pollard Miao - alfabet wykazujący pewne cechy abugidy, opracowany w 1905 przez brytyjskiego misjonarza Sama Pollarda dla zapisu a-hmao, jednego z dialektów języka hmong, używanego w południowych Chinach. Ustabilizowaną formę osiągnął on dopiero w roku 1936, gdy opublikowano w nim fragmenty Biblii. W 1988 roku wprowadzono dodatkowe poprawki, ze względu na fakt, że starsza wersja nie w pełni oddawała fonetykę języka hmong. W tej wersji alfabet ten pozostaje nadal w użyciu na terenie Chin. Hmongowie zamieszkujący inne kraje posługują się innymi systemami pisma.

Pismo modi - alfabet sylabiczny, powstały w XVII w. i stosowany do zapisu języka marathi w środkowych Indiach. Po uzyskaniu przez Indie niepodległości został zastąpiony przez pismo dewanagari.

Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.

Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

Dehong dai - alfabet sylabiczny pochodzący od staroindyjskiego pisma brahmi, wykorzystywany do zapisu języka tai ne z grupy tajskiej używanego w południowo zachodniej części prowincji Yunnan w Chinach. Po drugiej wojnie światowej wprowadzono dodatkowe znaki dla oznaczenia tonów.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Język bo (znany także jako Aka-bo) - wymarły język z grupy andamańskiej. Występował w północno-zachodniej części Północnego Andamanu w Indiach. Jest uważany za jeden z najstarszych języków świata - szacowano, że może mieć nawet ok. 65-70 tys. lat. Przedrostek "Aka" w nazwie języka Aka-bo jest popularnym wśród języków andamańskich prefiksem dla słów związanych z językiem.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja