Linki:
Łacina,
Bezokolicznik,
Czas (językoznawstwo),
Czas przyszły,
Czasownik,
Imiesłów,
Język angielski,
Język grecki klasyczny,
Język gruziński,
Język hebrajski,
Język hiszpański,
Język polski,
Języki indoeuropejskie,
Języki kartwelskie,
Języki północnosłowiańskie,
Języki słowiańskie,
Językoznawstwo,
Kategoria gramatyczna,
Leksem,
Leksykalizacja,
Podmiot (językoznawstwo),
Polacy,
Przedrostek,
Rodzaj czynności,
Rodzaj gramatyczny,
Rzeczownik odsłowny,
Standardowy język mandaryński,
Znaczenie,
Czas przyszły - kategoria gramatyczna (
czas gramatyczny)
czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich, np. pójdę, kupię, będę spał. W
języku polskim od czasowników dokonanych tworzy się
czas przyszły prosty odpowiadający formą
czasowi teraźniejszemu, a od czasowników niedokonanych -
czas przyszły złożony.
Czasownik ułomny -
czasownik o niekompletnej
koniugacji, nie posiadający niektórych form gramatycznych, tj. nie występujący w niektórych
czasach,
aspektach czy
trybach. W
języku polskim przykładami takich czasowników są widać i słychać, posiadające tylko formę
bezokolicznika. W
języku angielskim ułomne są m.in.
czasowniki modalne.
Czas zaprzyszły (Futurum Exactum) –
czas stosowany dla wyrażenia czynności przyszłej, mającej miejsce przed inną czynnością przyszłą lub przed określonym czasem w przyszłości. W niektórych językach (np. w
angielskim i
niemieckim) służy także do wyrażania czynności przeszłej, co do której wystąpienia nie ma całkowitej pewności.
Czasownik modalny -
czasownik, który
konotuje (wymusza obecność) inny czasownik w
bezokoliczniku; czasowniki modalne są obecne nie tylko w
polszczyźnie:
Czas przeszły - kategoria gramatyczna (
czas gramatyczny)
czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich, np. poszedłem, kupiłem, spałem.
Czas przyszły - kategoria gramatyczna (
czas gramatyczny)
czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich, np. pójdę, kupię, będę spał. W
języku polskim od czasowników dokonanych tworzy się
czas przyszły prosty odpowiadający formą
czasowi teraźniejszemu, a od czasowników niedokonanych -
czas przyszły złożony.
Koniugacja (z
łac.) – odmiana
czasownika przez
osoby,
czasy,
tryby,
strony,
liczby,
aspekty i inne kategorie gramatyczne. Formy
czasownikowe, które nie posiadają określonych podanych kategorii, zwane są
bezokolicznikiem. Wszystkie formy danego
czasownika nazywają się
leksemami, natomiast forma podstawowa, od której wyprowadzamy wszystkie pozostałe, to
lemma. Tabela pokazująca wszystkie warianty czasownika nazywa się tabelą koniugacji albo paradygmatem czasownika.
Rzeczownik odsłowny (inaczej odczasownikowy,
łac. gerundium) -
rzeczownik utworzony od
czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu. W niektórych językach gerundium może występować dodatkowo w funkcji
imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub
przymiotnikowego czynnego.
Bezokolicznik (
łac. infinitivus) – forma
czasownika, która wyraża czynność lub stan w sposób abstrakcyjny, zazwyczaj bez określania
czasu,
rodzaju,
liczby,
osoby,
trybu,
strony i
aspektu. W niektórych językach może jednak wyrażać niektóre z tych kategorii, np. w
łacinie istnieją bezokoliczniki wyrażające czas i stronę, a w
grece klasycznej dodatkowo także aspekt. Istnieją też języki (np.
arabski,
nowogrecki lub
bułgarski) pozbawione form bezokolicznika.
Czas teraźniejszy – kategoria gramatyczna (
czas gramatyczny)
czasownika, która najczęściej wskazuje na równoczesność trwania czynności i mówienia lub pisania o niej, np. używając piszę, nazywa się czynność wykonywaną w chwili mówienia. Podobnie za pomocą odpowiedniej formy można określić stan, w którym ktoś lub coś się znajduje (np. ty leżysz lub ono śpi). Czasu teraźniejszego używa się także wtedy, kiedy czynność wielokrotnie się powtarza (np. Marcin chodzi do szkoły).
Strona - kategoria gramatyczna właściwa
czasownikowi, wyrażająca stosunek między czynnością oznaczaną przez ten czasownik a gramatycznym
podmiotem i gramatycznym
dopełnieniem.
Orzeczenie czasownikowe –
orzeczenie wyrażone pojedynczym wyrazem, które jest osobową formą
czasownika, rzadziej
bezokolicznikiem. Wyrażone najczęściej czasownikiem w formie osobowej np. "Banknoty dotarły do Europy w XVII wieku". Nazywa czynność, którą wykonuje podmiot. Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje? w jakim znajduje sie stanie?
Czas urzędowy - umowny czas obowiązujący na jakimś obszarze, najczęściej
państwa lub mniejszej jednostki podziału terytorialnego. Na morzu obowiązuje
czas strefowy. Najczęściej ustala się go tak, by cała jednostka administracyjna miała jednakowy czas. W państwach o dużej rozciągłości równoleżnikowej na różnych obszarach może obowiązywać inny czas urzędowy. Pierwszy czas urzędowy wprowadzono w 1894 roku. Miało to na celu rozwikłanie wielu problemów.
Czasownik frazowy a. czasownik frazalny -
czasownik, złożony z czasownika oraz dodatkowej części mowy. Połączenie to nadaje tak utworzonemu związkowi odrębne znaczenie.
Czas urzędowy - umowny czas obowiązujący na jakimś obszarze, najczęściej
państwa lub mniejszej jednostki podziału terytorialnego. Na morzu obowiązuje
czas strefowy. Najczęściej ustala się go tak, by cała jednostka administracyjna miała jednakowy czas. W państwach o dużej rozciągłości równoleżnikowej na różnych obszarach może obowiązywać inny czas urzędowy. Pierwszy czas urzędowy wprowadzono w 1894 roku. Miało to na celu rozwikłanie wielu problemów.
Czas reakcji to czas, w którym system lub obiekt odpowiada reakcją na nadany sygnał. Czas reakcji jest jednym z ważniejszych parametrów charakteryzujących monitory
LCD.
Czas słoneczny -
czas wynikający bezpośrednio z pozycji
Słońca na niebie. Istnieją dwa rodzaje czasu słonecznego: prawdziwy i średni. Prawdziwy czas słoneczny definiowany jest jako
kąt godzinny Słońca powiększony o 12 godzin.
Czas połowicznego rozpadu (zaniku) (okres połowicznego rozpadu) jest to czas, w ciągu którego liczba nietrwałych obiektów lub stanów zmniejsza się o połowę. Czas ten, oznaczany symbolem T1/2, zgodnie z definicją musi spełniać zależność: