Astronomia

Astronomia (gr. ἀστρονομία Astronomía) – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem). Astronomia, a ściślej jej dział zwany kosmologią, zajmuje się także Wszechświatem jako całością. Nazwa astronomia pochodzi z greki: ἄστρον astron (gwiazda) + νόμος nómos (prawo).

1154 Astronomia – planetoida należąca do zewnętrznej części pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 6 lat i 88 dni w średniej odległości 3,39 j.a. Została odkryta 8 lutego 1927 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Karla Reinmutha. Nazwa planetoidy pochodzi od astronomii, nauki o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1154) 1927 CB.

W astronomii włókna są jednymi z największych struktur Wszechświata. Włókna wyglądają jak ogromne nici, ciągnące się na przestrzeni od 70 do 150 megaparseków, tworząc granice pomiędzy ogromnymi pustkami. Włókna są skupiskiem gromad i supergromad galaktyk.

Astronomia.pl - portal astronomiczny działający od 17 października 2001 r. Jeden z najstarszych polskich wortali o astronomii i badaniach kosmosu. Pełna nazwa to: Astronomia.pl - Polski Portal Astronomiczny.

Prawo kosmiczne to dział prawa międzynarodowego zajmujący się wykorzystywaniem i użytkowaniem przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich. Za najważniejszą umowę międzynarodową w obrębie prawa kosmicznego uważa się Układ o zasadach działalności państw w zakresie badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej łącznie z Księżycem i innymi ciałami niebieskimi (zwany też w skrócie Traktatem o Przestrzeni Kosmicznej) z 1967 roku.

Prawo kosmiczne to dział prawa międzynarodowego zajmujący się wykorzystywaniem i użytkowaniem przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich. Za najważniejszą umowę międzynarodową w obrębie prawa kosmicznego uważa się Układ o zasadach działalności państw w zakresie badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej łącznie z Księżycem i innymi ciałami niebieskimi (zwany też w skrócie Traktatem o Przestrzeni Kosmicznej) z 1967 roku.

Metaliczność – w astronomii jest to miara zawartości pierwiastków cięższych od helu (metali w rozumieniu astronomicznym) w gwieździe, względem ich zawartości w Słońcu. Oznacza się ją symbolem [Fe/H].

Astrometria (astronomia pozycyjna) – najstarszy dział astronomii zajmujący się pomiarami pozornych położeń i ruchów ciał niebieskich. Dzieli się na astronomię sferyczną, zawierającą matematyczną teorię potrzebną do opisywania ruchów ciał na sferze niebieskiej oraz astronomię praktyczną, obejmującą teorię przyrządów astrometrycznych, metody obserwacji i ich opracowywania.

Wielkość gwiazdowa – pozaukładowa jednostka miary stosowana do oznaczania blasku gwiazd (nie mylić z jasnością) i innych podobnych ciał niebieskich. Jednostką wielkości gwiazdowej jest magnitudo (oznaczenie m lub mag). Zazwyczaj w fizyce do wyrażenia wartości natężenia światła używa się luksów, jednakże ze względów praktycznych i historycznych w astronomii stosuje się nadal magnitudo.

Kosmologia obserwacyjna jest działem astronomii, a dokładnie astrofizykii. Zajmuje się badaniem wszechświata, jego kształtu i ewolucji (do największej możliwej skali, po horyzont cząstek). Kosmologia obserwacyjna bazuje na kosmologii teoretycznej, tworzącej formalizmy matematyczne w postaci matematycznych modeli Wszechświata.

Ciało niebieskie – każdy obiekt fizyczny, układ powiązanych ze sobą obiektów lub ich struktur, występujący w przestrzeni kosmicznej poza granicą atmosfery ziemskiej. Ciało niebieskie jest przedmiotem zainteresowania astronomii.

W astronomii włókna są jednymi z największych struktur Wszechświata. Włókna wyglądają jak ogromne nici, ciągnące się na przestrzeni od 70 do 150 megaparseków, tworząc granice pomiędzy ogromnymi pustkami. Włókna są skupiskiem gromad i supergromad galaktyk.

Sfera armilarna (znana też jako sferyczne astrolabium) – przyrząd astronomiczny, będący modelem sfery niebieskiej, służący do wyznaczania rektascensji i deklinacji.

Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN (popularnie zwane CAMK) - instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, mieszczący się w Warszawie przy ul. Bartyckiej oraz posiadający oddział w Toruniu, w którym prowadzone są badania z zakresu szeroko pojętej astronomii i astrofizyki: ewolucji gwiazd, teorii akrecji, astrofizyki wysokich energii, dynamiki układów gwiazdowych, kosmologii, teorii względności, astrofizyki gwiazd neutronowych, komputerowych symulacji procesów astrofizycznych i innych. CAMK prowadzi także studia doktoranckie w zakresie astronomii oraz astrofizyki i posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego. Obecnie w Centrum jest zatrudnionych ok. 40 pracowników naukowych i studiuje w nim ok. 20 doktorantów.

Akrecja – w astronomii terminem tym określa się opadanie rozproszonej materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku działania grawitacji. Zjawisku temu może towarzyszyć wydzielanie dużej ilości energii w postaci promieniowania elektromagnetycznego, gdy opadająca materia wyświeca część utraconej grawitacyjnej energii potencjalnej. Szczególnie widowiskowa jest akrecja na obiekty zwarte – białe karły, gwiazdy neutronowe czy czarne dziury. Uważa się, że mechanizmem "zasilającym" aktywne jądra galaktyk jest właśnie akrecja materii na supermasywną czarną dziurę.

Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN (popularnie zwane CAMK) – instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, mieszczący się w Warszawie przy ul. Bartyckiej oraz posiadający oddział w Toruniu, w którym prowadzone są badania z zakresu szeroko pojętej astronomii i astrofizyki: ewolucji gwiazd, teorii akrecji, astrofizyki wysokich energii, dynamiki układów gwiazdowych, kosmologii, teorii względności, astrofizyki gwiazd neutronowych, komputerowych symulacji procesów astrofizycznych i innych. CAMK prowadzi także studia doktoranckie w zakresie astronomii oraz astrofizyki i posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego. Obecnie w Centrum jest zatrudnionych ok. 40 pracowników naukowych i studiuje w nim ok. 20 doktorantów.

Astronomia praktyczna – dział astronomii zajmujący się teorią przyrządów astronomicznych, metodami obserwacyjnymi i ich optymalizacją. Głównym celem jest opracowanie metod wyznaczania współrzędnych. Astronomia praktyczna została wyparta przez bardziej nowoczesną geodezję satelitarną.

Kulminacja - zjawisko polegające na uzyskaniu przez dane ciało niebieskie maksymalnej bądź minimalnej wysokości w trakcie obrotu sfery niebieskiej. Kulminacje dzielimy na górną zwaną też górowaniem, lub dolną określaną także jako dołowanie. Oba rodzaje kulminacji odbywają się na tym samym kole wielkim, przechodzącym przez oba bieguny niebieskie oraz zenit i nadir, zwanym południkiem niebieskim.

Astronomia sferyczna - jeden z najstarszych działów astronomii (a ściślej, astrometrii), zajmujący się matematycznym opisem widomych położeń ciał niebieskich i ich zmian, układami współrzędnych niebieskich itp. Jego nazwa wzięła się stąd, że kierunki ku obiektom na niebie dla ułatwienia często określa się poprzez podporządkowanie im odpowiednich punktów na powierzchni kuli, czyli sferze.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja