Linki:
Aparat mowy,
Artykulacja (fonetyka),
Dźwięczność,
Dysymilacja,
Fonetyka,
Głoska,
Gwara krakowska,
Gwara poznańska,
Gwara warszawska,
Język polski,
Monoftongizacja,
Mowa,
Palatalizacja,
Poznańskie,
Proces fonetyczny,
Przestawka,
Przyimek,
Samogłoska,
Spółgłoska średniojęzykowa,
Spółgłoska nosowa tylnojęzykowo-miękkopodniebienna,
Spółgłoska nosowa zębowa,
Spółgłoska półotwarta,
Spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa,
Spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna,
Spółgłoska tylnojęzykowa,
Spółgłoska zębowa,
Spółgłoska zwarta,
Ubezdźwięcznienie,
Udźwięcznienie,
Wyraz,
Upodobnienie
fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne
głosek) - jeden z podstawowych zależnych
procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób
artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:
Retrofleksja (z
łac. retrō ‘wstecz’ i flexio ‘zginanie’ od czasownika flectere ‘zgiąć’) to rodzaj artykulacji
spółgłosek (też
samogłosek). Retrofleksja polega na wygięciu przodu języka ku górze i zbliżeniu (ew. zwarciu) jego koniuszka w okolicy zadziąsłowej (
postalweolarno-
prepalatalnej), co zasadniczo odróżnia ten typ artykulacji od pozostałych spółgłosek zadziąsłowych i podniebiennych o artykulacji
laminalnej.
Bełkotanie - zaburzenia mowy polegające na niemożności prawidłowego wymawiania dźwięków. Do bełkotania zalicza się
reranie (nieprawidłowe wymawianie głoski "r" np.: rower = lowel);
seplenienie i szeplenienie (nieprawidłowe wymawianie głosek "s" i "sz" np.: stacja = sztacja, poszła = posła); zniekształceniom może ulegać wymowa innych głosek np.: "k", "l", "p" i in. Przyczyny bełkotania mogą być różne:
Osek nad Bečvou –
przystanek kolejowy we wsi
Osek nad Bečvou, w
kraju ołomunieckim, w
Czechach. Przystanek znajduje się na wysokości 245
m n.p.m. i leży na
linii kolejowej nr 270.
Przegłos lechicki (przegłos polski) – proces (
przegłos) spowodowany zmniejszeniem znaczenia opozycji
samogłoska przednia – tylna po
palatalizacji spółgłosek. Miał miejsce w wieku IX i X, zakończony w wieku XIII (według chronologii bezwzględnej), chronologia względna, oparta na rekonstrukcji sytuuje go około X wieku. Istota przegłosu polega na stwardnieniu (dyspalatalizacji) samogłosek przednich, za jego zasięgiem znalazły się samogłoski wysokie.
Karel z Lamberka (ur.
1563 lub
1570 r.; zm.
18 września 1612 r. w
Osek) –
austriacki duchowny kościoła katolickiego,
arcybiskup metropolita praski od
1607 r.
Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe
spółgłoski zwarto-otwarte, których artyklucyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżniu od
spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebiennie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją
ustna vs.
nosowa.
System fonetyczny języka szwedzkiego charakteryzuje się silnie rozwiniętym systemem samogłosek, liczącym 22 fonemy oraz równie obfitym systemem spółgłosek. Rekompensatą tak bogatego systemu samogłoskowego jest brak
dyftongów. Zarówno samogłoski jak i spółgłoski podlegają zjawisku
iloczasu. Intonacja języka jest specyficzna, oprócz akcentu uderzeniowego i ogólnego akcentu zdaniowego występuje również
akcent toniczny. który ma wartość dystynktywną, tzn. może wpływać na zmianę znaczenia wyrazów.
Krzysztof Kłosek (ur.
16 lipca 1978 w
Świętochłowicach) – polski
muzyk,
kompozytor i
wokalista, basista. Krzysztof Kłosek działalność artystyczną rozpoczął w 1999 roku w zespole Thorn.S, którego był współzałożycielem. W grupie występował do 2005 oraz ponownie w latach 2008-2010. Od 2003 roku współtworzy zespół Black From The Pit. W międzyczasie występował także w zespole blackmetalowym
Darzamat. Od 2010 roku gra w thrashmetalowym zespole
Horrorscope. Latem roku 2008, a następnie w latach 2009-2010 był tymczasowym basistą grupy
Killjoy.
Termin spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu przedniej części
języka do
dziąseł. W ten sposób wymawia się np. /l/, /r/ i angielskie /t/, /d/, /n/.
Marian Głosek (ur 29 maja 1941 w
Rząśniku w
woj. mazowieckim) – polski
archeolog,
profesor doktor
habilitowany nauk historycznych, specjalista w zakresie archeologii
średniowiecza,
historii wojskowości w
starożytności i średniowieczu, kierownik Katedry
Bronioznawstwa Instytutu Archeologii
Uniwersytetu Łódzkiego.
Jabłonkowanie (sziakanie, siakanie) – zjawisko polegające na pomieszaniu lub spłynięciu się
spółgłosek dziąsłowych (szumiących: sz, cz, ż, dż) z
palatalnymi (ciszące: ś, ć, ź, dź) w pośredni szereg – śz, ćz, źż, dźż (głoski wymawiane są jednocześnie – właściwie [š´ č´ ž´ ǯ(dž´)] czyli [
ʃʲ tʃʲ ʒʲ dʒʲ]), np. śzćzekaćz – szczekać i ściekać, śzare śzano, ćzarne ćziele. Występuje w
dialekcie śląskim, w
gwarze jabłonkowskiej (w pobliżu
Jabłonkowa – stąd nazwa) i w gwarach czadeckich oraz w dialekcie
mazowieckim w
gwarach malborsko-lubawskich,
ostródzkich i
warmińskich. Jest wynikiem dążenia do ograniczenia liczby
spółgłosek palatalnych, które w innych
gwarach polskich wyraziło się
mazurzeniem,
kaszubieniem lub, jak w
języku literackim,
depalatalizacją szeregów Š´ i C´.
Dróttkvætt -
stopa metryczna, tzw. „rym rycerski” – ośmiowierszowa
strofa, pod względem treści podzielona na 2 czterowiersze, forma zewnętrzna: stała ilość
głosek,
aliteracji i
asonansów.
Wers ma: 6 zgłosek, w tym 3 akcentowane. Aliteracja łączy po dwa wiersze, pierwszy (nieparzysty) wiersz – aliteracja w dwóch akcentowanych zgłoskach (miejsce dowolne); drugi (parzysty) – na pierwszej zgłosce. W nieparzystym wierszu występuje półasonans o odmiennych samogłoskach. W parzystym – całkowity asonans o jednakowych spół- i samogłoskach.
Kryszka - [ros. крышка] - to
głoska występująca w
języku rosyjskim, bezpośrednio związana ze zjawiskiem
akania. Nazwa "kryszka" wywodzi się ze skojarzenia kształtu znaku fonetycznego określającego ten
dźwięk "Λ" z daszkiem (крыша - ros. dach). Kryszka jest
dźwiękiem przypominającym krótkie "
a" i powstałym pod wpływem zredukowania jakościowego i ilościowego
głosek "
a" oraz "
o".
Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (
ang. International Phonetic Alphabet, IPA,
fr. Alphabet phonétique international, API) –
alfabet fonetyczny, system
transkrypcji fonetycznej przyjęty przez
Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania
głosek wszystkich
języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30
znaków diakrytycznych.
Dania – system
transkrypcji fonetycznej przystosowany do zapisu
głosek języka duńskiego. Jest powszechnie stosowany w
słownikach,
podręcznikach oraz omówieniach
fonetyki języka duńskiego.
Języki sko (języki skou) -
papuaska rodzina językowa, używana wzdłuż północnego wybrzeża
Papui-Nowej Gwinei. Wyróżnia się tu 16 języków. Posługuje się nimi ok. 7000 osób. Języki cechuje tonalność (w przeciwieństwie do pozostałych z grupy papuaskich), niespotykane spółgłoski czy duża liczba samogłosek.
Działania polityczne – takim mianem można określić działania ludzi w
polityce. Za działania polityczne uważa się racjonalne, kontrolowane i dobrowolne czynności podmiotu realizującego swoje potrzeby i interesy związane w sposób bezpośredni lub pośredni z władzą polityczną. Działania polityczne charakteryzują się tym, że podmiot może świadomie i samodzielnie wybrać czas, miejsce i sposób postępowania. Istotą działań politycznych
podmiotu polityki (np. partii politycznej) jest sprawowanie (samodzielnie lub w koalicji) władzy politycznej albo też wywieranie wpływu na ośrodki decyzji politycznych (np. rząd, parlament) w warunkach walki, kompromisów lub współpracy. Działania polityczne są podejmowane przede wszystkim z zamiarem osiągnięcia korzystnych dla danego podmiotu stanów (skutków) w sferze politycznej, ekonomicznej, socjalnej, kulturowej. Działania polityczne mają wiele przejawów w życiu politycznym.
Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech
artykulacji głosek związana z pracą
więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.