Linki:
Absolutyzm władzy,
António de Oliveira Salazar,
Argentyna,
Armia,
Augusto Pinochet,
Autorytaryzm (psychologia),
Autorytet,
Charyzma,
Chile,
Demokracja,
Europa,
Grecja,
II RP,
Józef Piłsudski,
Juan Perón,
Junta czarnych pułkowników,
Kim Dzong Il,
Kim Ir Sen,
Korea Północna,
Mustafa Kemal Atatürk,
Polska,
Portugalia,
Prerogatywa,
Proces brzeski,
Saparmyrat Nyýazow,
Stalin,
Totalitaryzm,
Turcja,
Turkmenistan,
Władza,
XX wiek,
ZSRR,
Autorytaryzm – system
rządów bezpartyjnych, opartych na
autorytecie charyzmatycznego przywódcy, a często także na
armii. Szczególnie rozpowszechniony w
Europie w pierwszej połowie
XX wieku, powstawał najczęściej wskutek nieefektywnego funkcjonowania systemów
demokratycznych lub ich kompromitacji w oczach społeczeństwa. W przeciwieństwie do systemów
totalitarnych, nie opiera się na uniwersalnej ideologii ani na masowym terrorze, lecz ogranicza się jedynie do represjonowania tych, którzy otwarcie go krytykują i dążą do jego obalenia.
Podwójny system pokrewieństwa - jeden z typów systemów pokrewieństwa w którym występuje (niekonieniecznie równoważnie)
matrylinearna i jak
patrylinearna zasada
pochodzenia. W społeczeństwach opartych na tym systemie istnieją obok matrylinearne i patrylinearne grupy pochodzeniowe, do których należy się równocześnie.
Pluralizm polityczny - w państwach
demokratycznych jedna z zasad funkcjonowania
parlamentarnych systemów partyjnych, polegająca na istnieniu dwóch lub więcej
partii politycznych reprezentujących różne programy i orientacje, walczących o zdobycie władzy w państwie. Oznacza wolność funkcjonowania wielu organizacji w państwie. Istotnym wskaźnikiem pluralizmu jest zatem legalność i swoboda działania opozycji politycznej.
Policentryczny system prawa – system
prawa, który w przeciwieństwie do systemów prawa stanowionego przez
legislaturę państwa, zakłada współistnienie niezależnych i konkurujących ze sobą
systemów prawnych. Podstawą obowiązywania w sporze danego systemu prawnego jest porozumienie stron lub decyzja
sądu.
System mieszany - sposób rozgrywania zawodów sportowych w dyscyplinach. System ten jest najczęściej połączeniem systemów
kołowego i
pucharowego. Najczęściej rywalizacja w systemie kołowym przeprowadzona jest na początku, natomiast w drugiej fazie rozgrywek stosuje się system pucharowy.
Stratyfikacja (przez
socjologów nazywana "stratyfikacją społeczną"), inaczej "uwarstwienie społeczne" - pojęcie wyrażające fakt, że wszelka
społeczność składa się z poziomów pozostających ze sobą w relacjach nadrzędności i podporządkowania. Mierzona jest dostępnością do pięciu podstawowych zasobów społecznych, jakimi są:
władza, pieniądze,
prestiż, wykształcenie oraz zdrowie. Mówiąc prościej, stratyfikacja oznacza, że każde
społeczeństwo ma pewien system rang: pewne warstwy stoją wyżej, inne zaś niżej. Ich suma stanowi system stratyfikacyjny danego społeczeństwa.
Historia zna cztery podstawowe systemy stratyfikacji
społeczeństw ludzkich:
niewolnictwo,
system kastowy,
system stanowy i
system klasowy.
Dokumenty życia społecznego w
bibliotekarstwie to różne materiały, które ze względu na swój specyficzny charakter, nie są gromadzone i przechowywane w
archiwach, lecz w
bibliotekach. Dokumenty życia społecznego nie są bowiem
dokumentami urzędowymi. Nie są również (zazwyczaj) rozpowszechniane w obiegu księgarskim. Są to przede wszystkim dokumenty o krótkotrwałej najczęściej wartości użytkowej, z reguły są świadectwem współczesnego życia danego
społeczeństwa.
Problem społeczny – taki stan społeczny, który znaczna część społeczeństwa definiuje jako łamanie
norm społecznych, będących dla nich szczególnie cennymi. Problemy społeczne mogą stanowić przeszkodę dla efektywnego funkcjonowania państwa, utrudniają, bądź nawet uniemożliwiają realizację celów społecznych. Problem społeczny stanowi rozdźwięk między uznanymi wzorami a aktualnym stanem rzeczy. Warty podkreślenia jest fakt, że żadne warunki społeczne nie mogą być uznane za problem społeczny, jeśli nie zostaną one określone za pomocą uznanych wartości jako problem przez znaczącą liczbę ludności.
Dokumenty życia społecznego w
bibliotekarstwie to różne materiały, które ze względu na swój specyficzny charakter, nie są gromadzone i przechowywane w
archiwach, lecz w
bibliotekach. Dokumenty życia społecznego nie są bowiem
dokumentami urzędowymi. Nie są również (zazwyczaj) rozpowszechniane w obiegu księgarskim. Są to przede wszystkim dokumenty o krótkotrwałej najczęściej wartości użytkowej, z reguły są świadectwem współczesnego życia danego
społeczeństwa.
Regres społeczny –
proces społeczny, którego wynikiem są trwałe zmiany polegające na przekształcaniu się
stanu społecznego. Regres społeczny jest przeciwieństwem
postępu społecznego, czyli przechodzenia od lepszego do gorszego stanu jakości życia członków społeczeństwa. Pojęcie to oznacza zatem taki rozwój społeczeństwa, który charakteryzuje się:
Koncentracja władzy – określenie stosowane w
politologii dla skupiania w kompetencji w ręku jednej osoby lub grupy osób. Jest ono charakterystyczne dla
monarchii absolutnej a także dla systemów
autorytarnych i
totalitarnych. Konsekwencją zbyt dużej koncentracji władzy jest także
dyktaturaTraktat ABM (ABM Treaty, Anti-Ballistic Missile Treaty) traktat między
Stanami Zjednoczonymi a
Związkiem Radzieckim o nieograniczonym czasowo ograniczeniu rozwoju, testowania i rozmieszczania systemów antybalistycznych (ABM – ‘’Antiballistic Missile’’). Jak wynika z art. I traktatu, jego celem było „ograniczenie systemów antybalistycznych każdej ze stron traktatu (ZSRR i USA) i zapobieżenie rozmieszczeniu przez którakolwiek ze stron systemów ABM na jego terytorium” Jakkolwiek układ dopuszczał pewne ograniczone rozmieszczenie systemów antybalistycznych, jednakże zapobiegał utworzeniu systemów narodowych, w efekcie czego zapewniał nieskrępowaną możliwość balistycznego ataku jądrowego przez każdą ze stron. Traktat ograniczał możliwość rozmieszczenia systemów antybalistycznych jedynie do określonej w nim liczby rakietowych systemów lądowych oraz umieszczonych na Ziemi systemów radarowych.
Polityka prorodzinna –
polityka mająca na celu dobro
rodziny i
społeczeństwa. Jej przesłanki tkwią w założeniach światopoglądowych, uznających rodzinę za najważniejszą komórkę w społeczeństwie, która odgrywa podstawową rolę w procesie
wychowywania dzieci i młodzieży.
Traktat ABM (ABM Treaty, Anti-Ballistic Missile Treaty) traktat między
Stanami Zjednoczonymi a
Związkiem Radzieckim o nieograniczonym czasowo ograniczeniu rozwoju, testowania i rozmieszczania systemów antybalistycznych (ABM – ‘’Antiballistic Missile’’). Jak wynika z art. I traktatu, jego celem było „ograniczenie systemów antybalistycznych każdej ze stron traktatu (ZSRR i USA) i zapobieżenie rozmieszczeniu przez którakolwiek ze stron systemów ABM na jego terytorium” Jakkolwiek układ dopuszczał pewne ograniczone rozmieszczenie systemów antybalistycznych, jednakże zapobiegał utworzeniu systemów narodowych, w efekcie czego zapewniał nieskrępowaną możliwość balistycznego ataku jądrowego przez każdą ze stron. Traktat ograniczał możliwość rozmieszczenia systemów antybalistycznych jedynie do określonej w nim liczby rakietowych systemów lądowych oraz umieszczonych na Ziemi systemów radarowych.
Możnowładztwo – to górna
warstwa społeczna w
feudalnym społeczeństwie średniowiecznym (najwyższa warstwa średniowiecznego
rycerstwa zajmująca uprzywilejowaną pozycję w państwie). Obejmowała ona posiadaczy największych
majątków ziemskich. Możnowładcy posiadali dostęp (często monopol) do najwyższych
urzędów państwowych i kościelnych.
Communicating Sequential Processes (CSP) – formalny język służący do opisywania wzorców interakcji w równoległych systemach obliczeniowych. CSP został po raz pierwszy opisany przez
C. A. R. Hoare jednakże od czasu pierwszej publikacji został bardzo rozbudowany. CSP znajduje praktyczne zastosowanie jako narzędzie do określania i weryfikowania różnych aspektów funkcjonowania systemów równoległych. CSP jest cały czas przedmiotem aktywnych badań, w tym także pracy mającej na celu zwiększenie zakresu praktycznego zastosowania CSP (np. zwiększenie ilości systemów, które mogą być za jego pomocą analizowane).
Integracja automatyki (integracja systemów automatyki przemysłowej) – ogół prac związanych z automatyzacją procesów przemysłowych: od projektowania, ewentualnie doboru urządzeń lub elementów systemu, przez montaż, po wdrożenie i uruchomienie urządzeń lub systemów do kontroli i sterowania pracą innych urządzeń technicznych, a także włączanie tych urządzeń lub systemów do współpracy z już funkcjonującymi systemami automatycznymi i informatycznymi.
Kapitał społeczny – termin z pogranicza
ekonomii i
socjologii, oznaczający
kapitał (jako element
procesu produkcji i życia w zorganizowanym
społeczeństwie), którego wartość opiera się na wzajemnych relacjach społecznych i zaufaniu jednostek, które dzięki niemu mogą osiągać więcej korzyści (z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia).
Socjalizm ricardiański – nurt w brytyjskiej myśli ekonomicznej, powstały w pierwszej połowie XIX wieku, nawiązujący do teorii ekonomicznej
Davida Ricardo. Nurt ten krytykował społeczeństwo kapitalistyczne oraz postulował stopniowe pokojowe przemiany społeczne.