Awangarda - literatura

Awangarda- forma artystyczno-ideowa, obejmująca literaturę i wszystkie dziedziny sztuki. Podstawą dla awangardzistów była twórczość opozycyjna wobec wzorców będących spadkiem po romantyzmie i Młodej Polsce. Jedną z podstawowych zasad działania ruchów awangardowych XX wieku było dążenie do zamknięcia nowej wizji poezji w wyraźnym programie. Poeci awangardowi szukali teoretycznego uzasadnienia swojego działania twórczego. Wychodzili z założenia, że tworzenie nie jest dziełem przypadkowym, ale wyrazem pewnych przekonań, które da się przedstawić w formie jasno sformułowanych zasad. Stąd na początku XX wieku pojawiło się wiele manifestów artystycznych, w których twórcy przedstawiali nową wizję poezji. Prawie każdy ruch awangardowy uważał niemal za swój obowiązek opublikowanie manifestu. Ta zasada nie była obca także polskim awangardystom. Narodziła się około 1910 roku, wraz z takimi kierunkami jak: futuryzm, kubizm i ekspresjonizm. Pojęcie awangardy ma szeroki zakres, nie można ograniczać go tylko do tych kierunków, szkół artystycznych bądź literackich, które bezpośrednio określały się jako awangardowe lub były tak nazywane przez krytykę (np. Awangarda Krakowska, tzw. druga awangarda lat 30.). W pewnym sensie pojęcie awangardy można odnieść do całej rzeczywistości artystycznej i literackiej pierwszej połowy XX wieku, a przynajmniej do tych tendencji, które okazały się podstawowe dla doświadczenia estetycznego tego okresu. Stanowiła odpowiedź na rozpowszechnioną świadomość kryzysu kultury i próbę dostosowania literatury i sztuki do warunków społecznych i ekonomicznych XX wieku. W latach dwudziestych awangarda była reprezentowana przez liczne kierunki artystyczne : dadaizm, konstruktywizm, surrealizm. Wspólny był im stan permanentnej rewolty, wymierzonej w tradycję, zwłaszcza w dziewiętnastowieczny naturalizm, dekadentyzm i impresjonizm, oraz nastawienie na nowatorstwo i oryginalność w zakresie programów ideowych i rozwiązań formalno-estetycznych. Podstawowym pojęciem była nowość-nowej rzeczywistości cywilizacyjnej, nie mającej żadnej analogii w przeszłości, odpowiadała nowa sztuka. Postęp techniczny został uznany za model działalności artystycznej. Stąd fascynacja techniką, wynalazkami, urbanizm, futuryzm awangardy.

Awangarda (franc. avant garde – "straż przednia") – zespół tendencji i trendów w sztuce XX wieku odrzucający dotychczasowe style, kreujący własny świat, nie naśladujący rzeczywistości, szukający odrębnego języka wyrazu. Twórcy awangardy odrzucali dorobek kulturowy i poszukiwali nowych, oryginalnych rozwiązań ideowo-artystycznych. Zjawisko pojawiło się ok. 1910 roku i wiązało się z powstaniem nowych kierunków w sztuce takich jak:


Modernizm, sztuka nowoczesna, ang. modern art - umowny okres w dziejach sztuki, którego ramy czasowe wyznacza się od lat 60. XIX wieku (w związku z impresjonizmem) do lat 70. XX wieku (konceptualizm). Sztuka nowoczesna silnie związana jest z pojęciem modernizmu w filozofii i zjawiskiem awangardy. Terminu modern art, we w miarę skrystalizowanej formie użył jako pierwszy Joris-Karl Huysman w 1883.

Futuryzm (łac. futurus – przyszły) – awangardowy kierunek w kulturze (zwłaszcza w literaturze), który narodził się we Włoszech na początku XX wieku. Założeniem futuryzmu było „patrzenie w przyszłość”, odrzucanie przeszłości i tradycji. Futuryzm w swoim żywiołowym manifeście proponował unicestwienie akademii, bibliotek i muzeów, winnych jego zdaniem, utrzymywania i utrwalania kultury przestarzałej i niedołężnej, a przez to szkodliwej i niebezpiecznej. Futuryści zawładnęli w pełni sferą estetyki. Wierzyli w profetyczną rolę artysty, którego uznawali za prawdziwego przewodnika duchowego i demiurga nowego społeczeństwa.

Awangarda (franc. avant garde – "straż przednia") – zespół tendencji i trendów w sztuce XX wieku odrzucający dotychczasowe style, kreujący własny świat, nie naśladujący rzeczywistości, szukający odrębnego języka wyrazu. Twórcy awangardy odrzucali dorobek kulturowy i poszukiwali nowych, oryginalnych rozwiązań ideowo-artystycznych. Zjawisko pojawiło się ok. 1910 roku i wiązało się z powstaniem nowych kierunków w sztuce takich jak:

Formizm – awangardowy ruch literacko-artystyczny rozwijający się w Polsce, w latach 1917-1922, czerpiący inspirację z dokonań kubizmu, ekspresjonizmu i futuryzmu. Był jedną z dwu, obok unizmu, oryginalnie polskich formacji awangardowych.

Herwarth Walden (właśc. Georg Lewin, ur. 16 września 1878 w Berlinie, zm. 31 października 1941 pod Saratowem w Rosji) – niemiecki pisarz, wydawca, galerysta, muzyk i kompozytor. Jeden z najważniejszych propagatorów europejskiej awangardy na początku XX wieku (m.in. ekspresjonizmu, futuryzmu, dadaizmu, wczesnej abstrakcji, Neue Sachlichkeit). W latach 1903-12 mąż poetki Else Lasker-Schüler.

Biuro Wystaw Artystycznych Wrocław – Galerie Sztuki Współczesnej – wrocławska instytucja kultury założona w 1962, finansowana przez gminę Wrocław. Zajmuje się organizacją wystaw wystaw, wydawnictwem, działalnością edukacyjną i promocyjną. Posiada kilka przestrzeni wystawienniczychwystawowych na terenie miasta. Największa z nich to Galeria Awangarda, w której prezentowane jest pełne spektrum przejawów sztuki współczesnej z naciskiem na jej konteksty społeczne, kulturowe i ideologiczne. Awangarda współpracuje z ASP we Wrocławiu jako współorganizator Konkursu im. Eugeniusza Gepperta oraz wystaw dyplomowych studentów wrocławskiej akademii. Cyklicznie organizuje również wystawy międzynarodowego urban artu pod zbiorczym tytułem Out of Sth. Galeria Szkła i Ceramiki specjalizuje się w wystawach szkła artystycznego i ceramiki, dla których zaplecze stanowi tradycja tej dyscypliny rozwijana od początków istnienia wrocławskiej ASP. Galeria Design funkcjonująca od dwóch dekad jako przestrzeń dedykowana polskiemu wzornictwu, od 2009 roku rozwija program dizajnu społecznego, krytycznego wobec kultury przedmiotu konsumpcyjnego, zaangażowanego w budowanie poprzez szeroko zakrojone działania edukacyjne dyskusji na temat projektowania, filozofii i kultury. Od 1999 roku funkcjonuje także otwarta pracownia Studio BWA goszcząca takie formy sztuki jak performance, street art, teatr, sztuka wideo.

Ultraizm – awangardowy kierunek w poezji hiszpańskojęzycznej po pierwszej wojnie światowej, powstały pod wpływem inspiracji futuryzmem, dadaizmem, kubizmem i kreacjonizmem. Jego cechą charakterystyczną była zaskakująca metaforyka. Nazwa kierunku pochodzi od nazwy czasopisma "Ultra". Przedstawicielami ultraizmu byli Guillermo de Torre, Juan Larrea, Gerardo Diego oraz, przebywający wówczas w Madrycie, Jorge Luis Borges.

Kwadryga – warszawska grupa literacka działająca w dwudziestoleciu międzywojennym (1927–1931), zaliczana jest do II awangardy skupiona wokół warszawskiego czasopisma "Kwadryga". Grupa ukształtowała się w towarzyskim kręgu gimnazjalno–uniwersyteckim i złączona była głównie więzami pokoleniowymi i środowiskowymi. Grupa przyjęła patronat Norwida i Brzozowskiego, co było typowe dla wielu młodych poetów lat 30. Najbardziej charakterystyczne akcenty publicystyki grupy to krytyczny stosunek wobec Skamandra, a szczególnie wobec praktyki artystycznej Tuwima, oraz aprobata dla programu Awangardy Krakowskiej.

Almanach Nowej Sztuki – czasopismo awangardowe wydawane w Warszawie w latach 1924-1925 pod redakcją Stefana Kordiana Gackiego. Drugi, alternatywny tytuł pisma brzmiał F24 (Futuryzm 1924), podtytuł natomiast określał periodyk jako kontynuację "Nowej Sztuki", pisma wychodzącego w latach 1921-1922.

Pojęcie oportunizmu wywodzi się z języka łacińskiego i pochodzi od słowa opportunus, które oznacza korzystny, wygodny. Z proweniencji tegoż pojęcia można wywnioskować jego współczesne znaczenie opisujące postawę polegającą na postępowaniu adekwatnym do zaistniałej sytuacji, warunków (często politycznych lub społecznych), mające na celu uzyskanie pewnych korzyści. Wiąże się to jednoznacznie z brakiem pewnych niezmiennych zasad, wg których postępowałoby się w życiu. Wiele wspólnego z oportunizmem ma konformizm.

Ekspresjonizm (łac. expressio – wyraz, wyrażenie) – awangardowy prąd literacki, który pojawił się około 1910 roku w Niemczech i trwał do końca lat 20. XX wieku. Miał liczne odpowiedniki w literaturach narodowych Europy, ale nigdzie nie uzyskał takiego stopnia zaawansowania jak na niemieckim obszarze językowym[1].

Prąd literacki (zwany także nurtem lub kierunkiem literackim) - pojęcie historycznoliterackie węższe w stosunku do okresu literackiego. Jest to ewoluujący zespół cech artystycznych, ideowych, kompozycyjnych oraz stylistyczno-językowych, który pojawia się w utworach literackich w określonym czasie historycznym. Narodziny takiego prądu mogą mieć charakter świadomej działalności twórców literatury (ogłoszenie manifestu lub sformułowanie programu literackiego), lub mogą mieć charakter dyskursu. Elementami tworzącymi nowy kierunek literacki są wspólne idee lub zbieżny światopogląd artystów, podobna poetyka (rozumiana jako sposób organizacji dzieła literackiego), wspólne tematy lub motywy literackie oraz preferowane środki artystyczne (językowe, stylistyczne i kompozycyjne).

Postmodernizm - termin używany przez historię i krytykę sztuki do nazywania różnorodnych, czasem nawet przeciwstawnych stylistyk. W znaczeniu potocznym oznacza przede wszystkim tyle, co poawangardowy, zdystansowany w stosunku do awangardy, ale niekoniecznie z nią sprzeczny. Postmodernizm może być również rozumiany jako sprzeciw wobec koncepcji racjonalnego charakteru kultury i jej liniowego rozwoju.

Regulacja cen - ściśle określone działania rządu państwa, które polega na bezpośrednim ustalaniu cen lub na ustalaniu szczegółowych zasad kalkulacji cen przez dane podmioty gospodarcze, które są kontrolowania z tych zasad. Regulacja ta jest stosowana w gospodarce socjalistycznej w celu realizacji określonej polityki konsumpcji oraz społecznej.

Sztuka Rosji - pojęcie to obejmuje działalność artystyczną ludzi na terenach związanych z państwem rosyjskim od pradziejów po dzień dzisiejszy. Oprócz Rosjan znaczącą rolę w sztuce Rosji odgrywali artyści zagraniczni, zwłaszcza w okresie baroku i klasycyzmu. Główną bazę sztuki rosyjskiej stanowiła kultura plemion południowo- i wschodniosłowiańskich, a także sztuka bizantyjska i grecka. Sztukę, zwłaszcza dawną cechuje recepcja wpływów wielkich ośrodków artystycznych takich jak Bizancjum, Francja, Niemcy i Włochy. Pomimo to sztuka rosyjska wykształciła szereg oryginalnych form i innowacji artystycznych. Ze względu na liczne zmiany terytorialne, rozbicie dzielnicowe Rusi i istnienie ZSRR klasyfikacja dzieł rosyjskiej sztuki jest niezwykle utrudniona. We wszystkich okresach historycznych działalność budowlana i artystyczna na ziemiach rosyjskich była nieprzerwalna.

César Vallejo (ur. 16 marca 1892 w Santiago de Chuco w La Libertad, Peru - zm. 15 kwietnia 1938 w Paryżu, Francja) peruwiański poeta. Przedstawiciel postmodernizmu i awangardy. Przez Charlesa Bukowskiego zaliczany do grona wielkich klasyków literatury, którego poświęcenie scharakteryzował krótko w wierszu "Czego chcą": Vallejo piszący o samotności i umierający z głodu. Mimo iż w ciągu swojego życia opublikował tylko trzy książki, dziś uważany jest za jednego z największych innowatorów języka literackiego XX wieku. Mała liczba publikacji wynikała z całkiem innej, odrębnej koncepcji i filozofii sztuki, prezentowanej przez każdą z trzech książek.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja