Awesta

Awesta, Avesta, Apastak, Awistak (z irańskiego apartak=prawo) to święta natchniona księga zawierająca teksty religijne wyznawców mazdaizmu i zaratusztrianizmu (zoroastryzmu), czyli fragmenty starych irańskich przekazów datowanych na VII wiek p.n.e. lub na okres jeszcze wcześniejszy: II tysiąclecie p.n.e.

Język gurani, howrami - język zaliczany do podgrupy zaza-gurani języków irańskich,, używany przez około 40 tysięcy osób na pograniczu iracko-irańskim. Posiada bogate tradycje literackie.

Mitologia perska – to niezbyt trafna nazwa mitologii irańskiej, zbioru mitów i podań o bogach i bohaterach, funkcjonujących pośród ludów irańskich.

Kish Khodro – irański producent samochodów z siedzibą na wyspie Kisz w Zatoce Perskiej, będący w 40% własnością państwowego banku irańskiego. Przedsiębiorstwo założone zostało w 1995 roku.

Przez starożytny Iran należy rozumieć nie terytorium tożsame z dzisiejszym Iranem, ale tzw. Wielki Iran, wyodrębniany ze względu na wspólnotę kulturową i historyczną, a w starożytności przede wszystkim językową. W tej epoce obejmował on oprócz dzisiejszego Iranu także Azję Środkową po Syr-Darię, stepy dzisiejszej południowej Rosji i Ukrainy zamieszkane od VIII/VII wieku p.n.e. przez irańskich koczowników oraz zachodni i środkowy Afganistan łącznie z pakistańską częścią Beludżystanu. Należy jednak tutaj zauważyć że mieszkający na terenie Ukrainy Scytowie i Sarmaci znaleźli się już w V wieku p.n.e. pod silnym wpływem kultury greckiej i zaangażowani w sprawy europejskie zaczęli mieć odrębną od reszty Irańczyków historię.

Rusłan - imię męskie pochodzenia tureckiego (lub irańskiego); wywodzi się od słowa oznaczającego "lew". Popularne zwłaszcza w Rosji, zarówno wśród Rosjan, jak i niesłowiańskich ludów zamieszkujących ten kraj (m.in. Tatarów, Czeczenów).

Kultura egejska, Egea - termin określający trzy kultury rozwijające się na terenach Grecji (zarówno kontynentalnej jak i wyspach Morza Egejskiego) w III i II tysiącleciu p.n.e. (neolit i epoka brązu), czyli:

Barad – irański zespół rockowy, założony w Teheranie. Jak wiele innych irańskich zespołów rockowych, grupa zadebiutowała w okresie złagodzenia polityki kulturalnej w czasach prezydentury Chatamiego, w późnych latach 90’ XX wieku.

Omid Nouripour (farsi ‏امید نوری پور‎; ur. 18 czerwca 1975 w Teheranie) – niemiecki polityk irańskiego pochodzenia, od 2006 deputowany do Bundestagu.

Kryzys irański - kryzys polityczny na tle gospodarczym pomiędzy Iranem a NATO. Rozpoczął się on w listopadzie 2011 r. w związku z zaawansowaniem irańskiego programu jądrowego oraz groźbą zablokowania przez Iran cieśniny Ormuz.

Zazaki - język narodowości Zaza używany we wschodniej Anatolii, w dorzeczu Eufratu i Tygrysu. Należy on do północno-zachodniej grupy języków irańskich. Najbliżej spokrewniony jest z językiem gorani. Nie można dokładnie określić liczby jego użytkowników – w zależności od źródła ich liczbę szacuje się od 1,5 do nawet 3 milionów.

Żmija turecko-irańska (Vipera wagneri) – jadowity gatunek węża z rodziny żmijowatych. Według niektórych systematyków umieszczany w rodzaju Montivipera.

Kultura Cishan (chin.: 磁山文化; pinyin: Císhān wénhuà) – chińska kultura wczesnoneolityczna, rozwijająca się na obszarze południowej części dzisiejszej prowincji Hebei, datowana na okres ok. VIII-V tysiąclecia p.n.e. Nazwa pochodzi od pierwszego jej stanowiska, odkrytego w 1973 roku.

Język mazandarani (tabari, mazenik, tabersi) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym natywnie posługuje się od 3 do 5 mln osób, zamieszkujących głównie irańskie prowincje Mazandaran i Golestan. Blisko spokrewniony z językiem gilańskim. Dzięki oddzieleniu od reszty Iranu, górami Elburs, nie był w ciągu swej historii, poddany takiemu wpływowi języka arabskiego, jak język perski - dlatego też lepiej zachował pra-irański słownik. Obecnie - wskutek rozwoju turystyki i braku edukacji w owym języku - pod coraz silniejszym wpływem perskiego.

Rozwój architektury starożytnego Egiptu, a w nieco szerszym pojęciu sztuki starożytnego Egiptu, obejmuje okres od czwartego tysiąclecia p.n.e. do IV wieku naszej ery. Całą tę epokę cechowała jedność artystycznych form, ciągłość rozwoju oraz funkcja służebna wobec władców i religii. Sztuka pomagała w utrzymaniu i utrwalaniu ustalonego porządku społecznego.

Mehdi Mahdawikia, per. مهدی مهدویکیا (ur. 24 lipca 1977 w Teheranie) – irański piłkarz występujący na pozycji prawego pomocnika, reprezentant Iranu, w sezonie 2010/2011 zawodnik klubu irańskiego klubu Steel Azin Teheran.

Kontos – greckie określenie lancy używanej przez jazdę ludów irańskich, przede wszystkim achemenidzką oraz sarmacką. Słowo to było również wykorzystywane przez greckich historyków do określenia włóczni używanej przez piechotę południowych Germanów.

Neda Agha-Soltan (pers.: ندا آقا سلطان - Nedā Āġā-Sulṭān; ur. 1982, zm. 20 czerwca 2009 w Teheranie) – kobieta pochodzenia irańskiego, której zabójstwo podczas zamieszek po wyborach w Iranie (2009) zostało nagrane i opublikowane w Internecie (m.in. w serwisie YouTube). Jej śmierć dla niektórych stała się symbolem opresji rządzących wobec opozycji irańskiej. Imię Neda oznacza głos lub zawołanie w języku perskim, co zostało wykorzystane przez uczestników zamieszek, walczących z irańskim rządem, do przedstawienia jej postaci jako głosu Iranu

Irańska Giełda Naftowa (IOB), giełda towarowa na wyspie Kish, na której obrót ropą naftową i gazem rozliczany jest w walutach innych niż dolar amerykański, w szczególności w euro. Giełda ta ma w zamierzeniach przełamać monopol dolara w międzynarodowym obrocie paliwami.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja