Linki:
Afganistan,
Afryka,
Afryka Środkowa,
Afryka Północna,
Afryka Południowa,
Afryka Wschodnia,
Afryka Zachodnia,
Ameryka,
Ameryka Łacińska,
Ameryka Środkowa,
Ameryka Centralna,
Ameryka Północna,
Ameryka Południowa,
Angloameryka,
Antarktyda,
Antarktyka,
Arktyka,
Australazja,
Australia (kontynent),
Australia i Oceania,
Azja,
Azja Południowa,
Azja Południowo-Wschodnia,
Azja Wschodnia,
Azja Zachodnia,
Bliski Wschód,
Chińska Republika Ludowa,
Daleki Wschód,
Eurafrasia,
Eurazja,
Europa,
Europa Środkowa,
Europa Północna,
Europa Południowa,
Europa Wschodnia,
Europa Zachodnia,
Gansu,
Karaiby,
Kaukaz Południowy,
Kazachstan,
Kirgistan,
Kontynent,
Melanezja,
Mezoameryka,
Mikronezja (wyspy),
Mongolia,
Mongolia Wewnętrzna,
Morze,
Muzułmanin,
Ningxia,
Nowa Zelandia (archipelag),
Ocean,
Ocean Arktyczny,
Ocean Atlantycki,
Ocean Indyjski,
Ocean Południowy,
Ocean Spokojny,
Oceania,
Polinezja,
Qinghai,
Sinciang,
Strefa podbiegunowa,
Syberia,
Tadżykistan,
Turkmenistan,
Tybetański Region Autonomiczny,
Uzbekistan,
Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej
Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego
morza. Region ten obejmuje:
Kazachstan,
Uzbekistan,
Turkmenistan,
Kirgistan i
Tadżykistan, a także
Mongolię i zachodnie
Chiny (regiony autonomiczne
Tybetu,
Mongolii Wewnętrznej,
Sinciang i
Ningxia oraz prowincje
Qinghai i
Gansu).
Uzbecy – największy
naród Azji Środkowej zamieszkujący
Uzbekistan, a także sąsiednie państwa
Afganistan,
Tadżykistan,
Kirgistan,
Turkmenistan i
Kazachstan oraz
chińską prowincję
Sinciang. Główna
religia Uzbeków to
islam. Główne zajęcia to rolnictwo, handel, rzemiosło oraz hodowla zwierząt.
Sinciang (
chiń. Xinjiang, wym. Śin-dźiang; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur,
ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni), to region autonomiczny w
Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, pokrywający ok. 1/6 część kraju. Sinciang sąsiaduje z
Tybetem od południa, z prowincjami
Qinghai i
Gansu od południowego wschodu, z
Mongolią od wschodu,
Rosją od północy, a
Kazachstanem,
Kirgistanem,
Tadżykistanem,
Afganistanem,
Pakistanem oraz kontrolowanymi przez
Indie obszarami
Kaszmiru od zachodu. Sinciang zawiera większą część
Aksai Chin – regionu, który
Indie uznają za część stanu
Dżammu i Kaszmir.
Sinciang (,
ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni), to region autonomiczny w
Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, pokrywający ok. 1/6 część kraju. Sinciang sąsiaduje z
Tybetem od południa, z prowincjami
Qinghai i
Gansu od południowego wschodu, z
Mongolią od wschodu,
Rosją od północy, a
Kazachstanem,
Kirgistanem,
Tadżykistanem,
Afganistanem,
Pakistanem oraz kontrolowanymi przez
Indie obszarami
Kaszmiru od zachodu. Sinciang zawiera większą część
Aksai Chin – regionu, który
Indie uznają za część stanu
Dżammu i Kaszmir.
Sinciang (
chiń. Xinjiang, wym. Śin-ćjang; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur,
ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni), to region autonomiczny w
Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, pokrywający ok. 1/6 część kraju. Sinciang sąsiaduje z
Tybetem od południa, z prowincjami
Qinghai i
Gansu od południowego wschodu, z
Mongolią od wschodu,
Rosją od północy, a
Kazachstanem,
Kirgistanem,
Tadżykistanem,
Afganistanem,
Pakistanem oraz kontrolowanymi przez
Indie obszarami
Kaszmiru od zachodu. Sinciang zawiera większą część
Aksai Chin – regionu, który
Indie uznają za część stanu
Dżammu i Kaszmir.
Sinciang (,
ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni), to region autonomiczny w
Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, pokrywający ok. 1/6 część kraju. Sinciang sąsiaduje z
Tybetem od południa, z prowincjami
Qinghai i
Gansu od południowego wschodu, z
Mongolią od wschodu,
Rosją od północy, a
Kazachstanem,
Kirgistanem,
Tadżykistanem,
Afganistanem,
Pakistanem oraz kontrolowanymi przez
Indie obszarami
Kaszmiru od zachodu. Sinciang zawiera większą część
Aksai Chin – regionu, który
Indie uznają za część stanu
Dżammu i Kaszmir.
Spermophilus alashanicus (
mong. Гозоорой зурам, godzooroj dzuram;
ang. Alashan ground squirrel) – średniej wielkości
gryzoń z
rodziny wiewiórkowatych. Jest gatunkiem
endemicznym w północnych regionach
Chin (
Gansu,
Mongolia Wewnętrzna,
Ningxia,
Qinghai,
Shaanxi,
Shanxi) oraz w
Mongolii.
Czosnek błękitny. czosnek niebieski (Allium caeruleum
Pall.) –
gatunek rośliny należący do rodziny
czosnkowatych. Gatunek występuje na Kaukazie nad M. Kaspijskim, w południowo-zachodniej Syberii (
Ałtaj), na terenie
Azji Środkowej (
Kazachstan,
Kirgistan,
Tadżykistan, w północno-zachodnich
Chinach (
Sinciang) i w
Mongolii.
Xiongnu (
chiń.: 匈奴) –
azjatycki lud
koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej
Mongolii, południowo-zachodniej
Syberii,
Azji Środkowej,
Mandżurii oraz
Mongolii Wewnętrznej,
Sinciangu i
Gansu.
Języki tureckie albo turkijskie - najliczniejsza podrodzina
języków ałtajskich, obejmująca około 140 mln mówiących. Zamieszkują oni obszar
Azji Mniejszej (
Turcja),
Zakaukazia (
Azerbejdżan),
Azji Środkowej (
Kazachstan,
Kirgistan,
Tadżykistan,
Turkmenistan,
Uzbekistan,
Rosja i
Chiny) i
Syberii (
Jakucja), a także
Europy Wschodniej (
Karaimi,
Tatarzy,
Baszkirzy,
Czuwasze). Dzielą się na następujące grupy: bułgarską (dziś tylko
język czuwaski),
oguzyjską,
kipczacką, karłucką czyli krachanidzką, północnosyberyjską (tylko język
jakucki i dołgański) i południowosyberyjską.
Sosna syberyjska (Pinus sibirica Du Tour) –
gatunek drzewa iglastego z rodziny
sosnowatych (Pinaceae). Nazywana także limbą syberyjską lub cedrem syberyjskim. Występuje w
Azji – od 58°E w górach
Ural na wschód do 126°E w
Paśmie Stanowym w południowej
Jakucji, oraz od miasta
Igarka na 68°N w dolinie dolnego
Jeniseju, na południe do 45°N w centralnej
Mongolii. Obszar ten obejmuje
chińskie prowincje:
Heilongjiang,
Mongolia Wewnętrzna,
Sinciang.
Suseł długoogoniasty (Urocitellus undulatus) –
gryzoń z rodziny
wiewiórkowatych. Zamieszkuje w
Azji, głównie w
chińskich prowincjach
Heilongjiang i
Sinciang, we wschodnim
Kazachstanie, w
Mongolii oraz w południowej części
Syberii.
Sikora czarnoczuba (Periparus rubidiventris syn. Parus rubidiventris) – niewielki ptak z rodziny sikor zamieszkujący
Himalaje i pobliskie państwa:
Afganistan,
Bhutan,
Chiny,
Indie,
Kazachstan,
Kirgistan,
Birma,
Nepal,
Pakistan,
Tadżykistan,
Tajlandię,
Turkmenistan i
Uzbekistan. Gatunek ten jest blisko spokrewniony z
sikorą czarnopierśną zamieszkującą zachodnie
Himalaje i okolice.
Suseł długoogoniasty (Urocitellus undulatus) –
gryzoń z rodziny
wiewiórkowatych. Zamieszkuje w
Azji, głównie w
chińskich prowincjach
Heilongjiang i
Sinciang, we wschodnim
Kazachstanie, w
Mongolii oraz w południowej części
Syberii.
Kazachowie (Қазақтар Qazaqtar) są
narodem tureckim, zamieszkują północną część
Azji Środkowej, głównie w
Kazachstanie, ale również w
Chinach (
Sinciang),
Uzbekistanie,
Rosji,
Mongolii i w rozproszeniu we wszystkich republikach byłego
ZSRR. Niegdyś słynęli z polowań z sokołami i niezwykłej zręczności podczas jazdy konnej. W zależności od dawnego obszaru zamieszkania, przynależności plemiennej, pokrewieństwa oraz zawieranych sojuszy, Kazachowie dzielą się na Żuzy:
Starszy, Średni i Młodszy Żuz. Te z kolei dzielą się na
plemiona i
klany.
Siedmiorzecze (
ros. Ceмиpeчьe,
kaz. Жетысу,
kirg. Жетисуу) - region historyczny w
Azji Środkowej nad granicą chińską, za czasów
Imperium Rosyjskiego osobny obwód (obłast’) ze stolicą w Wiernym (
Ałma-Ata), obecnie należący w większości do
Kazachstanu, częściowo do
Kirgistanu (dolina rzeki Talas, powiat Biszkek) i
Chin (
ujgurski region autonomiczny
Sinciang).
Kirgistan, Republika Kirgiska () – państwo w
Azji Środkowej. Graniczy z
Chinami (dł. granicy 858 km),
Kazachstanem (1051 km),
Tadżykistanem (870 km) i
Uzbekistanem (1099 km).
Ningxia (Region Autonomiczny Ningxia Hui;
chin: 宁夏回族自治区;
pinyin: Níngxià Huízú Zìzhìqū) – region autonomiczny w północnych
Chinach. Ningxia graniczy z prowincjami:
Shaanxi,
Gansu oraz z regionem autonomicznym
Mongolia Wewnętrzna. Przez jego terytorium przepływa
Żółta Rzeka. Większość obszaru ma charakter pustynny lub półpustynny.