Ballada

Ballada – wierszowana opowieść, łącząca w sobie cechy liryki (nastrojowość, emocjonalność), epiki (fabuła, narrator) i dramatu (dialogi, akcja), której tematem są niezwykłe wydarzenia. Jest gatunkiem synkretycznym. Jej nazwa pochodzi od włoskiego ballare (tańczyć), co wskazuje na włosko-prowansalskie początki. Romantyczna ballada nawiązuje jednak do ludowych pieśni, które między XII a XIV w. pojawiły się w Danii i Szkocji. Pod koniec XVIII w. odkryli je miłośnicy folkloru. Wkrótce ballada stała się ulubionym gatunkiem poetów. Jej forma romantyczna wyróżnia się śpiewnością wiersza, nastrojowością, tajemniczością niejasno zarysowanych zdarzeń z interwencją złowrogich sił nadzmysłowych. Uwydatnieniu sensacyjności sprzyja konstrukcja narratora – zdziwionego światem – który przedstawia.

Ballada romantyczna – gatunek literacki, który czerpie tematy z kultury ludowej. Ballady ukazują świat rzeczywisty z elementami fantastycznymi i zagadkową fabułą. Jej cechą jest także synkretyzm rodzajowy.

Ballada o Janku Wiśniewskim – ballada opisująca zastrzelenie Zbyszka Godlewskiego 17 grudnia 1970 w Gdyni, a w szerszym kontekście wydarzenia Grudnia 1970.

Ballada As-dur op. 47 - trzecia ballada skomponowana przez Fryderyka Chopina. Utwór posiadający tonację As-dur powstał w 1841 i dedykowany jest pani de Noailles (fr. Mlle. de Noailles). Czas jej wykonania trwa przeciętnie od 8 do 9 minut. Kompozycja posiada dość długą codę (co jest cechą charakterystyczną dla muzyki romantycznej) mimo że ostatnie akordy są dość skromne: kadencja C → f → Es7 → As. Uważa się, iż jest to najprostsza (pod względem technicznym) ballada Chopina mimo że generalnie wszystkie kompozycję polskiego pianisty nie należą do łatwych.

Ballada As-dur op. 47 - trzecia ballada skomponowana przez Fryderyka Chopina. Utwór posiadający tonację As-dur powstał w 1841 i dedykowany jest pani de Noailles (fr. Mlle. de Noailles). Czas jej wykonania trwa przeciętnie od 8 do 9 minut. Kompozycja posiada dość długą codę (co jest cechą charakterystyczną dla muzyki romantycznej) mimo że ostatnie akordy są dość skromne: kadencja C → f → Es7 → As. Uważa się, iż jest to najprostsza (pod względem technicznym) ballada Chopina mimo że generalnie wszystkie kompozycję polskiego pianisty nie należą do łatwych.

Lauda wł.lauda, łac.laudo - w czasach średniowiecznych Włoszech rodzaj religijnej pieśni dziękczynnej, wzorowanej na balladach o nastroju patetycznym.
Pieśń nieliturgiczna popularna była w zakonach bractw toskańskich.

Topola (oryg. ukr. Тополя) - ballada Tarasa Szewczenki napisana w 1839 i opublikowana w tomie Kobziarz. Po raz drugi ballada ukazała się drukiem w 1860 w wersji poprawionej przez poetę.

Ohne dich to piosenka niemieckiego zespołu Rammstein z albumu Reise, Reise. Jest to spokojna, romantyczna ballada o stracie ukochanej osoby. Wszystko wydaje się smutne i bezkresne, czas leci o wiele szybciej niż przed śmiercią ukochanej. Singel Ohne dich ukazał się 24 listopada 2004.

Liryka instrumentalna – rodzaj muzyki zainspirowany lirycznym tekstem poetyckim. Obok liryki wokalnej powstała jednak kategoria liryki instrumentalnej, obejmująca małe formy instrumentalne, zwłaszcza miniatury fortepianowe i skrzypcowe, pieśni bez słów, impromptu, preludia, aż po ballady czy rapsodie.

Ballata - XIV wieczna włoska forma wiersza lub kompozycji poetycko muzycznej, składająca się z wiersza i refrenu występującego na początku i końcu utworu. Przy wykonywaniu ballaty, wykorzystywano muzykę oraz taniec. Głównym przedstawicielem włoskiego ballada w XIV wieku był Francesco Landino.

Pan młody, ros. Жених, Żenich – bajka-ballada Aleksandra Puszkina, napisana 30 lipca 1825 roku. Po raz pierwszy została opublikowana w czasopiśmie "Moskowskij Wiestnik" (1927) nr 12 ("Московский вестник"). Przewodnim motywem utworu jest opowieść o dziewczynie i rozbójnikach. Utwór, wprowadzający do literatury pięknej elementy folkloru, wywarł wpływ na romantykach rosyjskich.

Dolce stil nuovo (wł. słodki nowy styl) - nazwa grupy poetów włoskich działających na przełomie XIII i XIV wieku we Florencji (Dante Alighieri, Cino da Pistoia, Lapo Gianni, Guido Cavalcanti, Guido Guinizelli) bądź stylu tych poetów. Pisali oni liryczne utwory opiewające miłość idealną, charakteryzujące się wytwornym językiem. Nawiązywali do liryki prowansalskiej, preferowanymi gatunkami dolce stil nuovo były sonet, canzona i ballada. Terminu użył po raz pierwszy Dante w Boskiej Komedii.

Out Of The Blue - ballada kanadyjskiej grupy The Band, napisana i wykonywanana przez Robbiego Robertsona. Utwór znalazł się na czwartym krążku The Last Waltz.

Folkevise - anonimowa średniowieczna epicka pieśń ludowa (ballada). Kompozycja folkevise opiera się na akcji balladowej; dialogowe refreny przeplatają się z partiami epickimi. Ze względu na tematykę folkevise dzieli się na: historyczne, rycerskie, czarodziejskie, żartobliwe i inne. Folkevise wywarły duży wpływ na proces rozwoju skandynawskiej literatury narodowej oraz na poetykę romantyzmu.

Król Elfów, Król Olszyn lub Król Olch (oryg. Der Erlkönig), ballada Johanna Wolfganga von Goethego, napisana w roku 1782. Opisuje śmierć dziecka z rąk nadprzyrodzonej istoty, ducha, tytułowego króla.

Rain – piąty singel promujący album Madonny pt. Erotica. Klasyczna, popowa, przyjazna dla radia ballada miała uratować album przed klapą. Odniosła jednak umiarkowany sukces na listach przebojów.

Ludowość w literaturze – program nawiązywania do ludowej literatury, czerpania z niej motywów i wzorców stylistycznych, a niekiedy też przyswajanie właściwych jej postaw wobec świata, sformułowany po raz pierwszy w okresie romantyzmu. Wyraził się on w zwrocie do motywów ludowych, przede wszystkim fantastycznych, w dążeniu do ukazywania świata przez pryzmat ludowego bohatera, w przywołaniu gatunków literackich, które do tej pory funkcjonowały głównie w folklorze (przede wszystkim ballada).

Herr Mannelig (albo: Herr Mannerlig) - średniowieczna szwedzka ballada, opowiadająca historię górskiej trollicy (Huldra), chcącej zostać człowiekiem. Wierzy ona, że wychodząc za Pana Manneliga (Herr Mannelig) stanie się człowiekiem. Ofiarowuje mu wspaniałe dary lecz on odmawia, gdyż trollica nie jest chrześcijanką. Istnieje wiele wersji tej ballady, mających różne melodie i słowa, jednak większość opiera się na tej właśnie historii.

Anna Maria – polska piosenka, subtelna ballada, powstała w 1968 roku, wykonywana przez zespół Czerwone Gitary i jego lidera Seweryna Krajewskiego, popularna pod koniec lat 60. i w latach 70. XX wieku, do dziś często przypominana w radiu i telewizji.

Ośmiozgłoskowiec – najpopularniejszy w polskiej poezji krótki format wiersza sylabicznego: 8-zgłoskowy wers bez średniówki, z akcentem wyrazowym w klauzuli. Podzielony średniówką (4+4, 5+3, 3+5) łatwo staje się formatem wiersza sylabotonicznego. Często jest wiązany w strofy. Ośmiozgłoskowiec występuje w liryce i takich gatunkach, jak fraszka, bajka, ballada, rzadziej zaś w poezji epickiej i w dramacie. Ośmiozgłoskowiec odgrywa istotną rolę w poezji ludowej i w wierszach, w szczególności dla dzieci.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja