Bengali

Język bengalski (bengalski: বাংলা bangla, ang.: Bengali) - język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako językiem ojczystym ponad 180 mln mówiących, głównie w Bangladeszu (120 mln) i Indiach (60 mln) . Jest on jednocześnie językiem urzędowym w tych dwóch państwach (w Indiach w stanach Bengal Zachodni i Tripura ). Liczba osób używających bengalskiego jako drugiego języka wynosi około 70 mln.

Gudźarati, gudżarati, gudżaracki (ang. Gujarati) - język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących - głównie mieszkańców Indii, gdzie w stanie Gudźarat oraz sąsiednich terytoriach Daman i Diu oraz Dadra i Nagar Haweli jest językiem urzędowym – jednym z 23 języków konstytucyjnych Indii. Najbliżej spokrewnione z nim języki to pendźabi i bradź bhasza. Posiada odrębny system pisma, tzw. alfabet sylabiczny gudżarati, wywodzący się ze starożytnego pisma brahmi.

Gudźarati, gudżarati, gudżaracki (ang. Gujarati) – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących - głównie mieszkańców Indii, gdzie w stanie Gudźarat oraz sąsiednich terytoriach Daman i Diu oraz Dadra i Nagar Haweli jest językiem urzędowym – jednym z 23 języków konstytucyjnych Indii. Najbliżej spokrewnione z nim języki to pendźabi i bradź bhasza. Posiada odrębny system pisma, tzw. alfabet sylabiczny gudżarati, wywodzący się ze starożytnego pisma brahmi. Poza Indiami, użytkownicy tego języka mieszkają w Tanzanii (ok. 250 tys.), Ugandzie (ok. 150 tys.), Pakistanie (ok. 100 tys.), w Kenii (ok. 50 tys.) oraz w mniejszych społecznościach w Wielkiej Brytanii (głównie Leicester i Wembley) i Stanach Zjednoczonych (szczególnie w stanach New Jersey, Nowy Jork, Kalifornia i Teksas). Gudźarati był ojczystym językiem Mahatmy Gandhiego, "ojca Indii" oraz Quaid-e Azama Muhammada Alego Jinnaha, "ojca Pakistanu".

Drugi język , L2 - język przyswojony jako drugi w kolejności po języku ojczystym. Niekoniecznie jest równoznaczny z językiem obcym. Większość dzieci na świecie posługuje się dwoma językami. Na przykład dla dziecka kaszubskiego, posługującym się w środowisku rodzinnym i rówieśniczym językiem kaszubskim i stykającego się z literackim językiem polskim dopiero w szkole język polski jest językiem drugim, ale nie obcym. Bardzo często się zdarza w krajach wielojęzycznych, że L2 jest dominujący dla danej osoby, zwłaszcza gdy funkcjonuje ona poza terenem, na którym może posługiwać się językiem ojczystym. Na przykład Katalończyk mieszkający poza Katalonią posługuje się na co dzień językiem hiszpańskim (L2) jako językiem głównym. W tej sytuacji może czasami dochodzić do procesu stopniowej utraty umiejętności mówienia językiem ojczystym (language attrition).


Hiszpański (193,243,411 osób posługujących się tym językiem) oraz portugalski (193,197,164 osób) są najbardziej rozpowszechnionymi językami w Ameryce Południowej. Hiszpański, wraz z innymi ojczystymi językami, jest językiem urzędowym w większości krajów. Portugalski natomiast jest językiem urzędowym w Brazylii, duński w Surinamie, angielski w Gujanie (w kraju tym jest używanych co najmniej 12 języków, m.in. hindi oraz arabski. Angielski obowiązuje na Falklandach, francuski jest językiem urzędowym Gujany Francuskiej i drugim językiem w Amapá, jednym z regionów Brazylii.

Język telugu (తెలుగు) – język z grupy południowowschodniej , (wg. Ethnologue grupy centralno-południowej ) rodziny języków drawidyjskich. Jest największym językiem pod względem liczby posługujących się nim pośród języków drawidyjskich. Posługuje się nim około 70 mln osób, mieszkańców indyjskiego stanu Andhra Pradesh, gdzie posiada status języka urzędowego. W języku tym powstają też filmy powiązane z Tollywood.

Pidżyn nigeryjski, Naija (wym. najdzia), ang. Nigerian Creole English - język pidżynowy służący do porozumiewania się osób pochodzących z różnych grup językowych na terenie Nigerii. Liczbę osób posługujących się tym językiem ocenia się na około 30 milionów. Jest częściowo zrozumiały dla osób posługujących się kreolskimi językami krio w Sierra Leone czy kamtok w Kamerunie. Wykazuje także cechy języka kreolskiego, gdyż wiele osób posługuje się nim jako ojczystym. Jako superstrat służy język angielski, natomiast jako substrat - miejscowe języki afrykańskie, zwłaszcza hausa, igbo i joruba.

Język jakati (zwany też językiem Jakata, Jat, Jataki, Jati, Jatu, Kayani, Musali) - język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się (według różnych źródeł) 30-75 tys. osób, zamieszkujących Afganistan (1,4 tys.), wschodni Iran, Ukrainę (29,3 tys.), Rosję (46 tys.) i Mołdawię, należących do społeczności Jat.

Tok pisin – język kreolski używany w Papui-Nowej Gwinei, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Dla około 120 tys. mieszkańców kraju jest językiem ojczystym, jako drugi język zna go 4 miliony osób. Jest najszerzej znanym w Papui-Nowej Gwinei językiem - pełni rolę języka wehikularnego.

Język pendżabski ( ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wchodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma on status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab.

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wchodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma on status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab.

Język mizo (również lushai) - język z grupy tybeto-birmańskiej, używany przez ponad 500 tysięcy członków grupy etnicznej Mizo, zamieszkujących głównie indyjski stan Mizoram, w którym jest językiem urzędowym, oraz przygraniczne tereny Birmy i Bangladeszu. Mizo jest językiem tonalnym. Zapisywany jest alfabetem łacińskim, wprowadzonym przez zachodnich misjonarzy.

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wchodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma on status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab.

Język maori, maoryski, maoryjski – język, którym posługują się Maorysi, rdzenna ludność Nowej Zelandii. Jeden z trzech języków urzędowych tego państwa (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Posługuje się nim obecnie około 165 tys. osób. Na ponad 500 tysięcy Maorysów jedynie kilkanaście procent potrafi posługiwać się tym językiem.

Język perski (nowoperski, farsi albo parsi, per. فارسی albo پارسی) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.

Język maori, maoryski, maoryjski – język, którym posługują się Maorysi, rdzenna ludność Nowej Zelandii. Jeden z trzech języków urzędowych tego państwa (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Posługuje się nim obecnie około 165 tys. osób. Na ponad 500 tysięcy etnicznych Maorysów, jedynie kilkanaście procent potrafi posługiwać się tym językiem.

Język zaramo (dzalamo, kizaramo, myagatwa, saramo, zalamo, zaramu) - język z rodziny bantu, używany w Tanzanii, w 1972 roku liczba mówiących wynosiła ok. 174 tys. Obecnie żyje kilka osób posługujących się biegle tym językiem - zagrożenie wymarciem wynika z posługiwania się przez plemię językiem suahili.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja