Berlinische Monatsschrift - niemieckie pismo naukowe propagujące idee
Oświecenia. Wychodziło w latach
1783-
1796 w
Berlinie. Jego wydawcami byli
Johann Erich Biester i Friedrich Gedicke. Do idei pisma nawiązywały późniejsze: Berlinische Blätter (1797-1798) i Neue Berlinische Monatsschrift (1799-1811). Wydawcą NBM był
Friedrich Nicolai.
Johann Erich Biester (ur.
17 listopada 1749 w
Lubece, zm.
20 lutego 1816 w
Berlinie), niemiecki dziennikarz i popularyzatorem wiedzy. W roku
1783 założył wraz z Friedrichem Gedicke naukowe pismo
Berlinische Monatsschrift. To w tym piśmie ukazał się głośny artykuł:
Czym jest Oświecenie (
Was ist Aufklärung), którego autorem był
Immanuel Kant. W
1791 roku odwiedził
Poznań.
Co to jest Oświecenie (niem. Was ist Aufklärung, pełny tytuł: Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung) – artykuł, który ukazał się w
1784 roku w naukowym piśmie "
Berlinische Monatsschrift" wydawanym w
Berlinie od roku. Autorem artykułu był
Immanuel Kant. Filozof z Królewca odpowiadał w nim na pytanie, czym tak naprawdę jest
Oświecenie. Stwierdza w odpowiedzi, że jest ono zapowiedzią wyjścia człowieka z okresu dzieciństwa, w którym człowiek był, polegając na religii i radach teologów. Istotą Oświecenia było, wg Kanta, hasło
sapere aude! co można przetłumaczyć jako: "miej odwagę posługiwać się rozumem!". Kant podkreślał, że jego epoka jest epoką Oświecenia, ale jeszcze nie jest epoką oświeconą, brak bowiem "jeszcze wiele do tego, by ludzie, ogólnie biorąc, byli już w stanie albo mogli co najmniej być doprowadzeni do tego, by w sprawach religii kierowali się sami w sposób pewny i słuszny swym rozsądkiem, bez obcego kierownictwa".
Christoph Schaffrath (ur. 1709 w
Hohnstein niedaleko Drezna, zm. 17 lutego wg gazety
Berlinische Nachrichten lub po 5 listopada 1763 w
Berlinie) - był niemieckim kompozytorem późno
barokowym.
Journal de Berlin –
gazeta, którą założył w
1740 r.
Fryderyk Wielki, król Prus. Pierwszy numer "Journal de Berlin" ukazał się 2 lipca
1740 r. Podobnie jak założona miesiąc wcześniej niemieckojęzyczna "
Berlinische Nachrichten", gazeta ta miała przyczynić się do utworzenia w
Berlinie ośrodka naukowego o europejskiej renomie. Gazeta była dostępna ogółowi europejskich ludzi nauki władającemu francuszczyzną. Wielu cudzoziemców prenumerowało to pismo. Innych zachęciło do osiedlenia się w Prusach i prowadzeniu tam badań pod protektoratem Fryderyka.
Wojciech Kak (ur.
7 marca 1765, zm.
7 marca 1835), polski wojskowy –
major, oficer kawalerii wojsk polskich i francuskich; uczestnik licznych
kampanii napoleońskich, między innymi kampanii włoskiej (
1796-
1797), kampanii egipskiej (
1798-
1799) oraz kampanii moskiewskiej (
1812), a także
powstania listopadowego (
1830-
1831).
Romantyzm jenajski - ruch w historii sztuki i historii idei, włączany do ogólniejszego nurtu
niemieckiego romantyzmu jako "wczesna romantyka" (Frühromantik). Okres ten umieszcza się zazwyczaj między latem
1797 (pierwsze fragmenty Friedricha Schlegla drukowane w piśmie "Lyceum") i latem
1801 (śmierć Novalisa, śmierć Wackenrodera, tom Charakteristiken und Kritiken braci Schleglów, podsumowujący ich twórczość), jest to zatem okres działalności głównego czasopisma Jenajczyków: "Athenaeum" (1798-1800).
Michał Paweł Markowski proponuje jednak rozszerzenie wczesnej romantyki na okres od spotkania dwóch dwudziestolatków:
Novalisa i
Friedricha Schlegla, które było początkiem ich wiernej przyjaźni, do roku 1812, w którym
Friedrich Schlegel wygłosił w Wiedniu wykłady o literaturze Geschichte der alten und neuen Literatur. W owym czasie w
Jenie wykładali m.in.:
Johann Gottlieb Fichte,
Georg Wilhelm Friedrich Hegel,
Friedrich Schiller i
Friedrich Wilhelm Joseph Schelling. Do najwybitniejszych przedstawicieli ruchu zalicza się:
Friedricha Schlegla,
Augusta Wilhelma Schlegela,
Friedricha von Hardenberga, czyli Novalisa,
Friedricha Schleiermachera,
Ludwiga Tiecka,
Friedricha Wilhelma Josepha von Schellinga oraz
Wilhelma H. Wackenrodera.
Friedrich Wilhelm von Buxhoeveden (także Friedrich von Buxhöwden lub Fiodor Fiodorowicz von Buxhöwden,
ros. Федор Федорович Буксгевден) ur.
4 września albo
14 września 1750 w Magnusdal (na wyspie Mohn w
Estonii); zm.
23 sierpnia 1811 na zamku Lohde (
est. Koluvere pod
Kullamaa), niemiecko-bałtycki
generał i dowódca,
gubernator Warszawy w latach
1794-
1796 i gubernator wojskowy
Sankt Petersburga od 1796.
Ludwik Mycielski (ur.
2 sierpnia 1799 w
Kobylempolu pod
Poznaniem, zm.
25 lutego 1831 pod Olszynką Grochowską) - polski oficer, uczestnik
powstania listopadowego. Podawane są także inne możliwe daty urodzenia -
24 czerwca 1796 i 24 czerwca
1797.
Hermann Gutzmann (ur. 29 stycznia 1865 w
Bytowie (wówczas Bütow), zm. 1922) –
niemiecki lekarz, jeden z pionierów
foniatrii. Studiował w Berlinie, został doktorem medycyny w 1887 roku, od 1889 praktykował w Berlinie, zajmując się zaburzeniami mowy. Od 1891 roku redaktor naczelny i wydawca Monatsschrift für die gesammte Sprachheilkunde.
Friedrich Fleischmann (Johann Friedrich Anton Fleischmann) (ur. 19 lipca
1766 w
Marktheidenfeld, zm. 30 listopada
1798 w
Meiningen) – niemiecki kompozytor czasów Oświecenia.
"Franklin" – francuski okręt liniowy zwodowany w
1794 roku w porcie w
Tulonie. W służbie od
1797 roku. Zdobyty przez Brytyjczyków w
bitwie pod Abukirem w
1798 roku. Jego dowódcą w dniu bitwy był kpt. Gillet. Jego uzbrojenie stanowiły 84 działa.
Georg Friedrich Nicolai, właśc. Georg Friedrich Lewinstein (ur. 6 lutego 1874 w
Berlinie, zm. 8 października 1964 w
Santiago de Chile) –
niemiecki fizjolog, studiował na
Uniwersytecie w Berlinie, a potem praktykował w klinice
Charité. Razem z Friedrichem Krausem opublikował książkę o
elektrokardiografii ("Das Elektrokardiogramm des gesunden und kranken Menschen").
Heinrich Röntgen (ur. w roku 1787 – zm. w 1813),
niemiecki podróżnik i odkrywca, jeden z czterech studentów uniwersytetu w
Getyndze rekomendowanych
Josephowi Banksowi, założycielowi
Towarzystwa Afrykańskiego przez
Johann Friedrich Blumenbach jako przydatni do dalszej eksploracji
Afryki; trzej pozostali to
Friedrich Hornemann, Ulrich Seetzen i
Johann Ludwig Burckhardt; wszyscy zginęli na
Czarnym Lądzie.
Berlinisches Journal für Aufklärung - naukowe pismo powstałe w
Berlinie w roku
1788. Wychodziła do
1790 roku. Mozna było później w księgarniach nabyć całą serię w 8 tomach. Jego nazwa nawiązywała do broszury
Kanta z roku
1784 pod tytułem: Wydawcami Berlinisches Journal für Aufklärung byli: Gottlob Nathanael Fischer i Johann Andreas Riem (ten ostatni pod pseudonimem: C.A.E. Schmidt).
Dolní Lukavice - miejscowość w byłym powiecie
Pilzno Południe, 815 mieszkańców w 2006. Znajduje się tu zamek barokowy hrabiów Morzin, w którym kapelmistrzami byli wybitni kompozytorzy tamtego okresu
Johann Friedrich Fasch, ok. 1720, i
Joseph Haydn (1758 - 1760, skomponował tu pierwszą symfonię).
Republika Cispadańska (
1796-
1797) - państwo włoskie utworzone
16 października 1796 przez generała
Napoleona Bonaparte z księstw
Modeny i Reggio oraz
Bolonii i
Ferrary. Traktatem pokojowym w
Tolentino (
19 lutego 1797) powiększona o
Romanię.
9 lipca 1797 przyłączona do
Republiki Cisalpińskiej.
Karl Friedrich Hieronymus, Freiherr von Münchhausen (ur.
11 maja 1720, zm.
22 lutego 1797) - niemiecki szlachcic, żołnierz, podróżnik i awanturnik. Bohater literacki i filmowy. Sławny dzięki powieści
Niezwykłe przygody Barona Münchausena, którą napisał
Rudolf Erich Raspe, a rozwinął
Gottfried August Bürger.