Bojarzy

Bojarzy (z bułgarskiego boliare, boliarin) – w średniowiecznej Bułgarii (do XIV wieku), Wołoszczyźnie, Mołdawii i później na Rusi - wyższa szlachta feudalna, magnaci, wielcy właściciele ziemscy. W Księstwie Moskiewskim, w ramach Dumy Bojarskiej, współuczestniczyli w rządzeniu państwem. W Rosji tytuły bojarskie stosowano do czasów Piotra I Wielkiego, który je zniósł.

Księstwo perejasławskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku ze stolicą w Perejasławiu. Zlokalizowane było na południowym wschodzie Rusi na lewym brzegu Dniepra. Graniczyło od zachodu z Wielkim Księstwem Kijowskim, od północy z księstwem czernihowskim, od stron południowej i wschodniej ze stepem i dlatego narażone było na najazdy koczowników. W 1054 roku, po śmierci Jarosława Mądrego, znalazło się pod władzą Wsiewołoda Jarosławicza. W połowie XII wieku księstwo popadło w zależność od Kijowa. W 1155 roku zostało podbite przez Jerzego Dołgorukiego i oddane jego synowi Glebowi. Odtąd należało do książąt włodzimiersko-suzdalskich. W 1239 roku Perejasław został zniszczony na skutek najazdu tatarskiego i księstwo upadło. W drugiej połowie XIV wieku ziemie niegdysiejszego księstwa perejasławskiego zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Carstwo Bułgarii (błg. Царство България) to kolejna forma państwa bułgarskiego powstała w 1908 roku po proklamowaniu pełnej niepodległości przez Księstwo Bułgarii i formalnej aneksji Rumelii Wschodniej.

Rusyfikacja Finlandii – polityka władz Imperium Rosyjskiego wobec Wielkiego Księstwa Finlandii prowadzona w latach 1898-1905 i ponownie od 1908 do upadku caratu w Rosji. Jej celem była likwidacja autonomii Finlandii nadanej w 1809 przez cara Aleksandra I po ustanowieniu unii personalnej między Wielkim Księstwem Finlandii a Imperium Rosyjskim, a w dalszej perspektywie całkowicie włączenie Wielkiego Księstwa do Rosji i narzucenie ludności języka rosyjskiego.

Księstwo kurskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku, położone w dorzeczach rzek Tuskar i Sejm. Stolicą księstwa był Kursk. Pod koniec XI wieku w Kursku, należącym wówczas do księstwa perejasławskiego, znajdowała się jedna z twierdz Rusi Kijowskiej. W 1166 roku księstwo kurskie zostało włączone do księstwa nowgorodzko-siewierskiego. W 1240 roku Kursk został zniszczony na skutek najazdu tatarskiego i stracił swoje znaczenie strategiczne. Na początku XV wieku ziemie, należące niegdyś do księstwa kurskiego zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

Szlachta litewska wywodzi się jeszcze z czasów pogańskich, kiedy to społeczeństwo litewskie dzieliło się na kapłanów, kniaziów, bojarów, poddanych i niewolnych. Po wstąpieniu na tron Jagiełły Litwa została ochrzczona, a bojarzy uzyskali prawa (edykt z 20 lutego 1387 roku), dzięki którym ich status zbliżył się znacznie do statusu szlachty polskiej.

Księstwo twerskie (ros. Тверское княжество) - jedno z państw ruskich w średniowieczu na obszarze dzisiejszej Rosji; jako samodzielny byt polityczny istniejące od połowy XIII w. do roku 1485. W XV wieku rywalizowało z Wielkim Księstwem Moskiewskim i Republiką Nowogrodzką o hegemonię nad Rosją.

Isprawnik ziemski (zwany też kapitanem) - urzędnik wybierany przez szlachtę, który stał na czele powiatu (ujezdu) w Rosji za panowania Katarzyny II. Ziemscy isprawnicy razem z dwoma asesorami tworzyli tzw. niższy sąd ziemski (organ administracyjno-policyjny).

III wojna litewsko-moskiewska – miała miejsce w latach 1507-1508 pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim, wspieranym przez Polskę a Wielkim Księstwem Moskiewskim.

Wrocławskie Towarzystwo Przyjaciół Bułgarii – stowarzyszenie o charakterze czysto etnicznym działające we Wrocławskim Ośrodku Współpracy Międzynarodowej w kamienicy na ulicy Ruskiej 46 a. Jego założycielem i przewodniczącym jest wokalista i gitarzysta bułgarskiego zespołu Balkan Folk Acoustic oraz twórca projektu Terra Dimczo Angełow.

Czynownicy - urzędnicy państwowi w Rosji z czasów cara Piotra I, wywodzący się ze szlachty. Wszyscy obywatele tego stanu byli zobowiązani do dożywotniej służby w administracji, która obejmowała 14 stopni (ros. czynów, stąd nazwa "czynownicy") awansu cywilnego i wojskowego.

Tielatiewscy - rodzina będąca gałęzią staroruskiej dynastii Rurykowiczów. Nazwisko ich pochodzi od miejscowości Tielatiewo w okręgu twerskim (zachodnia Rosja). Tieliatiewo było w XV wieku stolicą udzielnego Księstwa Ruskiego (do 1485, kiedy to zostało wchłonięte przez Wielkie Księstwo Moskiewskie). Protoplastą Tielatiewskich był brat Aleksandra Newskiego - wielki książę twerski Jarosław III (zm. 1271), od którego idzie linia książąt twerskich. Praprawnukiem Jarosława III Twerskiego był Fiodor książę Mikuliński (zm. 1407). Jego wnuk Fiodor (zm. 1437) był już władcą udzielnego księstwa Tielatiewskiego. Jego potomkami są książęta Tielatiewscy, którzy w 1485 r. przekazali Tielatiewo wielkiemu księciu moskiewskiemu Iwanowi III Srogiemu i przeszli na służbę Moskwy jako bojarzy. Jednym z bardziej znanych przedstawicieli rodu był kniaź Andriej Tielatiewski (zm. 1612), który zasiadał w Dumie Bojarskiej za czasów cara Borysa Godunowa. Z księciem Andriejem Tielatiewskim wiązano w Rosji pewne nadzieje w czasie Wielkiej Smuty. Jednak ostatecznie carem wybrano w 1613 r. Michała I Romanowa. Główna linia książąt Tielatiewskich wygasła w 1645 roku wraz ze śmiercią wojewody astrachańskiego - kniazia Fiodora Andriejewicza Tielatiewskiego. Boczne gałęzie tej rodziny noszą nazwiska : Chripunow, Batutin, Punkow.

Sudiebnik Iwana IV, Carski Sudiebnik (ros. Судебник Ивана IV) – zbiór praw, wprowadzony przez Iwana Groźnego w 1550 roku. Kodyfikacja prawa rozpoczęła okres reform ustrojowych w państwie rosyjskim. Zmiany polegały na wyjęciu spod jurysdykcji urzędników dzieci bojarskich, stanowiących podporę władzy monarchy. Miały odtąd podlegać jedynie carowi, który sprawował nad nimi władzę sądowniczą. Kolejne zmiany dotyczyły systemu władz lokalnych. Lokalni urzędnicy wyższych szczebli mieli być wybierani przez miejscowe bojarstwo, a nie jak dotąd na drodze mianowania. Powołano stały korpus strzelecki, składający się z trzech tysięcy strzelców. Szeregowemu bojarstwu nadano majątki ziemskie. Posiadłości ziemskie ludzi służebnych zrównano co do wielkości.

Księżna Monako to tytuł żony panującego w Monako księcia Monako. Kobiety, będące małżonkami władców tego państwa, nosiły wcześniej tytuły Dama w Monako (ang. Lady in Monaco), przysługiwał on w XIII i XIV wieku żonom Franciszka Grimaldi i Rainiera I Grimaldi. Od czasów Karola I Grimaldi znane były one jako Dama Monako (ang. Lady of Monaco). Ostatnią kobietą noszącą ten tytuł była Maria Grimaldi, z domu Landi, żona Lorda Herkulesa Grimaldi. 21 listopada 1604 roku nowym Lordem Monako został Honoriusz II Grimaldi, po pewnym czasie uzyskał jednak tytuł Księcia Monako (ang. Prince of Monaco). Stało się to po tym, jak król Hiszpanii i Portugalii, Filip IV Habsburg określił Monako oficjalnie księstwem. Od tego momentu żony władców tego kraju znane są jako Księżne Monako (ang. Princess of Monaco, fr. Princesse de Monaco).

Szyszmanowicze (bułg. Шишмановци) – dynastia, której przedstawiciele panowali w Bułgarii w XIV w (w ostatnim okresie istnienia tzw. drugiego państwa bułgarskiego.

Iwan Tarasiewicz Gramotin (ros. Иван Тарасьевич Грамотин, (zm. ok. 1638) – polityk i dyplomata Carstwa Rosyjskiego czasów Wielkiej Smuty, diak Dumy bojarskiej.

Craioveşti, bojarski ród wołoski, który w XVI w. odgrywał dominującą rolę w Oltenii (piastując dziedzicznie - niekiedy w linii żeńskiej - tytuł bana Oltenii), a z którego wywodziło się kilku hospodarów Wołoszczyzny. Nazwa rodu wywodzi się od głównej siedziby rodowej - miasta Krajowa (rum. Craiova).

Ustawa o ważności zapisów – konstytucja sejmowa z 1588 r. normująca zasady postępowania prawnego związanego z zastawem nieruchomości bez dzierżenia. Jej celem było zabezpieczenie kredytu, którego udzielała zamożna szlachta i magnaci w obrębie swojego stanu. Ustawa ta była przodującym prawem hipotecznym w ówczesnej Europie, zawierała główne zasady, które później pojawiły się w urządzeniach hipotecznych XVIII w. Jej wadą był fakt, że nie wprowadzała specjalnych ksiąg hipotecznych z osobnym rejestrem dla każdej nieruchomości i z uwidocznieniem w nim wszystkich ciążących na niej praw rzeczowych. W XVII w. ustawa o ważności zapisów weszła również do prawa miejskiego.

Zenowiczowie (Zienowiczowie, Despot-Zenowiczowie, Deszpot-Zenowiczowie, biał.: Зяновічы) - litewski i polski ród szlachecki herbu własnego (Zenowicz, Deszpot), którego przedstawiciele w XVI-XVII wieku piastowali urzędy senatorskie w Wielkim Księstwie Litewskim i Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Przydomek "Despot" ("Deszpot") pojawił się pod koniec XVII wieku na podstawie legendy o pochodzeniu Zenowiczów od despotów Serbii. W okresie zaborów ród Despotów-Zenowiczowów został zaliczony w poczet szlachty rosyjskiej guberni mińskiej.

Craiovești, bojarski ród wołoski, który w XVI w. odgrywał dominującą rolę w Oltenii (piastując dziedzicznie - niekiedy w linii żeńskiej - tytuł bana Oltenii), a z którego wywodziło się kilku hospodarów Wołoszczyzny. Nazwa rodu wywodzi się od głównej siedziby rodowej - miasta Krajowa (rum. Craiova).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja