Bonosus (II poł.
IV wieku) – biskup Sardyki (dzisiejsza
Sofia), zapoczątkował herezję znaną pod nazwą Bonozjan. Wbrew powszechnemu ówczesnemu nauczaniu w Kościele, twierdził, że Maryja, po urodzeniu Jezusa, miała jeszcze inne dzieci ze swoim mężem Józefem. Podobne, odrzucone przez Kościół poglądy głosili także
Jowinian i
Helwidiusz.
Helwidiusz (
IV/
V wiek) – łaciński pisarz, uczeń Auksencjusza z Mediolanu i naśladowca
Symmacha. Autor wielu pism, w których dowodził m.in. że
Maryja po narodzeniu Jezusa współżyła z
Józefem i miała z nim inne dzieci, zwane w
Ewangelii "braćmi Pana". Poglądy te poddał krytyce
Hieronim ze Strydonu w dziele Przeciw Helwidiuszowi o wiecznym dziewictwie błogosławionej Maryi. Podobne, odrzucone przez Kościół poglądy głosili także
Jowinian i
Bonosus.
Antydikomarianie zwani też Antymarianami byli zwolennikami nauk
Helwidiusza i
Jowiniana żyjącymi pod koniec IV w. w
Rzymie. Głosili, że Maria nie zachowała dziewictwa po urodzeniu Jezusa i miała potem z Józefem kilkoro dzieci. Swoje twierdzenia opierali na takich wersetach z Biblii jak np.: Marka 6,3-4, Mateusza 1,25, Mateusza 12,46, Jana 2,12, Jana 7,3.5.10.
Herezja – pojęcie zaczerpnięte z religii
chrześcijańskiej i sensu stricto, odnosi się tylko do wydarzeń w obrębie
chrześcijaństwa. Podobne do chrześcijańskiej herezji zjawiska zdarzały się w obrębie innych wielkich religii, mając w nich jednak inne znaczenie, inny wymiar i inne skutki. Dlatego można je określać jako herezję tylko umownie, przez analogię. W tym sensie przez herezję rozumie się poglądy jednostek bądź grupy wyznawców danej religii sprzeczne z
dogmatami, podstawowymi zasadami, naukami lub ustaleniami autorytetów konstytuującymi tę religię.
Mianem "Sporu wokół bulionizmu" nazwano dyskusję, jaka rozwinęła się na początku XIX wieku. Zapoczątkowały ją poglądy
Ricardo i
Saya dotyczące teorii pieniądza.
Impanacja - pogląd dotyczący związku pomiędzy ciałem
Chrystusa a chlebem w
Eucharystii. Stanowisko to oparte jest na analogii do teorii
unii hipostatycznej: na tej samej zasadzie, jak Bóg stał się ciałem w osobie Jezusa Chrystusa, tak staje się on chlebem w Eucharystii.
Kościół katolicki uznał impanację za
herezję, zaś
Kościoły luterańskie odrzuciły ją w ramach przyjęcia
Formuły Zgody.
Tymoteusz z Konstantynopola (zm. w
VII wieku) -
grecki pisarz,
prezbiter w
Hagia Sophia (Ἁγία Σοφία) w
Konstantynopolu. Około roku
600 napisał dzieło pt. De receptoine haereticorum (O różnicach poglądów między przychodzącymi do naszej wiary), które zawiera wykaz i charakterystykę
herezji i
schizm VI wieku. Pisząc je korzystał z protokołu synodu w Side z
390 roku.
Herezja – pojęcie zaczerpnięte z religii i sensu stricto, odnosi się tylko do wydarzeń w obrębie chrześcijaństwa. Podobne do chrześcijańskiej herezji zjawiska zdarzały się w obrębie innych wielkich religii, mając w nich jednak inne znaczenie, inny wymiar i inne skutki. Dlatego można je określać jako herezję tylko umownie, przez analogię. W tym sensie przez herezję rozumie się poglądy jednostek bądź grupy wyznawców danej religii sprzeczne z
dogmatami, podstawowymi zasadami, naukami lub ustaleniami autorytetów konstytuującymi tę religię.
Duchoburcy (pneumatomachowie) to
herezja z IV wieku nie uznająca prawdy wiary o Duchu Świętym jako współistotnym Ojcu i Synowi. Według nich Duch Święty jest sługą Syna i został przez niego stworzony.
Aftartodoketyzm (gr. “niezniszczalność, mniemanie, przypuszczenie, pozór”). Powstała w
VI wieku herezja monofizycka, założona przez Juliana z Halikamasu. Głosiła ona, że od momentu
wcielenia natura ludzka
Jezusa została wchłonięta przez naturę boską, co spowodowało że ciało Chrystusa było niezniszczalne i nieśmiertelne, Jezus jednak przyjął dobrowolnie cierpienia dla naszego dobra. Wg. aftartodoketów Jezus jadł i spał tylko na pokaz, a cierpienie udawał.
Święty Domicjan, również: Domicjan z Tongeren-Maastricht, Domicjan z Huy (zm. ok.
560) -
galijski biskup Tongeren, znany ze swej hojności oraz pism przeciwko
herezji,
święty Kościoła katolickiego i
prawosławnego.
Piłka ( ang. Paper Soccer) –
gra strategiczna, polega na umiejętnym dorysowywaniu linii na specjalnie zaprojektowanym boisku w celu zdobycia bramki. Nazywana często piłkarzykami. Była popularną grą w środkowej Europie śród dzieci i młodzieży szkolnej w XX wieku. Jest jeszcze dalej znaną grą ale raczej komputerowo pod nazwą "Inteligentna piłka".
Inkwizycja w Polsce – dzieje walki z
herezjami na ziemiach
polskich obejmują okres od drugiej połowy XIII wieku do drugiej połowy XVI wieku. Stałe struktury
inkwizycji, kościelnej instytucji powołanej do zwalczania herezji, zostały utworzone w Królestwie Polskim dopiero w pierwszej połowie XIV wieku i w zwalczaniu herezji zawsze zajmowały rolę podrzędną w stosunku do trybunałów
biskupich. Ostateczny kres ich istnieniu przyniosła
reformacja i zwycięstwo idei
tolerancji religijnej w Polsce.
Inkwizytorami z urzędu w
Kościele katolickim byli
biskupi. Korzystając z przysługujących im uprawnień inkwizytorskich, poszczególni biskupi tropili i sądzili
heretyków już od czasów starożytnych.
Inkwizycja w Niemczech –
inkwizycja papieska, kościelna instytucja powołana do zwalczania
ruchów heretyckich, została utworzona przez papieża
Grzegorza IX w 1231, a pierwszy inkwizytor został mianowany na terenie Niemiec. Mimo to w tym kraju nie odgrywała ona poważniejszej roli, porównywalnej z tą, jaką pełniła we Francji czy we Włoszech. Dopiero w drugiej połowie XIV wieku zorganizowano na terenie Niemiec jej stałe struktury, które, z wyjątkiem jednego trybunału, przetrwały jedynie do czasów
reformacji w pierwszej połowie XVI wieku. Co więcej, zawsze odgrywała ona w zwalczaniu niemieckich heretyków drugorzędną rolę w stosunku do sądów
biskupich.
Donat (biskup Kartaginy) (Donatus Magnus, Donatus z Casae Nigra; ur. przed 313, zm. ok. 355) - biskup
Kartaginy od roku 313, przywódca ruchu religijnego
donatystów, uznanych przez Kościół katolicki za
heretyków. Prawdopodobnie został zesłany po 347 i zmarł na wygnaniu ok. 355.
Auto-da-fé (z
portugalskiego): "Akt wiary" – publiczna deklaracja przyjęcia lub odrzucenia
religii katolickiej przez osobę
ochrzczoną w tym
wyznaniu, kończąca
proces inkwizycyjny, a także uroczystość jej towarzysząca. Publicznej deklaracji tego typu domagano się od osób oskarżonych przez
inkwizycję o
herezję, powrót do
judaizmu po przejściu sakramentu chrztu, uprawianie czarów, konszachty z diabłem i podobne ciężkie naruszenia zasad
religii katolickiej.
Kościół Stygmatów św. Franciszka z Asyżu – barokowy kościół
rzymskokatolicki bernardynów, znajdujący się przy ul. Klasztornej 1 w
Alwerni. Świątynia znana jest jako miejsce kultu obrazu Pana Jezusa "Ecce Homo", czczonego tu jako ikona Miłosierdzia Bożego. Przybywają tu liczne pielgrzymki z okolicy, zwłaszcza z Górnego Śląska. Główne odpusty, to: Niedziela Miłosierdzia Bożego, Niedziela po Bożym Ciele (tzw. "strzelanka") oraz Uroczystość Stygmatów św. Franciszka (17 września).
Peterborough - miejscowość w
Australii Południowej założona na początku lat 70. XIX wieku. Aż do 1917 kiedy zmieniono nazwę na dzisiejszą miejscowość była znana jako Peterburg.
Księga Mormona jest uznawana przez
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich,
Społeczność Chrystusa i inne
kościoły z
ruchu Świętych w Dniach Ostatnich, za jeszcze jedno świadectwo o
Jezusie Chrystusie i dla wyznawców tych kościołów stanowi jedno (obok
Biblii) z podstawowych pism świętych (pierwsze wydanie - marzec
1830, Palmyra,
USA). Zdaniem tych wspólnot jest tłumaczeniem z języka reformowanego egipskiego dokonanym przez
Józefa Smitha na podstawie starożytnych płyt, otrzymanych od proroka
Moroniego. Opublikowano ją dotychczas w ponad 93 językach. Wydawana w największej liczbie egzemplarzy przez Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich pod rozszerzonym tytułem: Księga Mormona - Jeszcze Jedno Świadectwo o Jezusie Chrystusie.
Zofia Rogoszówna (ur. w
1881 lub
1882 pod
Stryjem, zm.
10 maja 1921 w
Szczawnicy) –
pisarka dla dzieci,
tłumaczka i poetka. Zapoczątkowała adaptowanie utworów ludowych w literaturze dla dzieci.
Sakramentyści – nazwa stosowana przez pisarzy
katolickich na określenie wszystkich
heretyków nie uznających realnej obecności lub
transsubstancjacji Chrystusa w
Eucharystii, a więc m.in.
luteran i
kalwinów. Autorzy luterańscy (opowiadający się za
konsubstancjacją) nazywali sakramentystami stronników
Andreasa Karlstadta,
Huldrycha Zwingliego i
Jana Kalwina, według których Eucharystia tylko symbolizuje ciało i krew Jezusa Chrystusa.