Linki:
Łacina,
Anglowie,
Brytania,
Celtowie,
Cesarstwo rzymskie,
Duńczycy,
Fryzowie,
Galia,
Germanie,
Holandia,
Irlandia,
Język angielski,
Język brytyjski,
Języki brytańskie,
Jutowie,
Kornwalia,
Kultura,
La Tène,
Latenizacja,
Niemcy,
Półwysep Jutlandzki,
Piktowie,
Sasi,
Szkocja,
Walia,
Wyspy Brytyjskie,
Germanie, inaczej Germanowie - odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej
Europie, na północ od
ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi. W
epoce brązu zamieszkiwali tereny
Skandynawii,
Jutlandii i części Niemiec. Wg
Tacyta (I w. n.e.) Germanie dzielili się na Ingewonów, Hermionów i Istewonów, wymienia też
Swebów (Swewów),
Wandalów,
Chattów,
Fryzów,
Chauków i
Cherusków, Semnonów (prawdopodobnie należących do Swebów) i
Longobardów (również należących do Swebów),
Anglów,
Hermundurów,
Markomanów,
Kwadów,
Bastarnów,
Gotów,
Gepidów, Swinonów i Sytonów.
Galia Zaalpejska (
łac. Gallia Transalpina) - kraina historyczna zamieszkana przez plemiona
celtyckie i obejmująca obszar pomiędzy
Alpami,
Pirenejami i
Renem. Galia Zaalpejska była częścią większej krainy -
Galii. Południowo-wschodnia część Galii Zaalpejskiej stała się prowincją
rzymską w
II wieku p.n.e., a resztę podbił
Juliusz Cezar w latach
58-
51 p.n.e., co opisał w De Bello Gallico.
Anextiomarus -
celtyckie określenie
Apolla występujące w
Galii i
Brytanii, o bliżej nieokreślonych cechach i atrybutach. Inną formą tego imienia jest Anextlomarus ("Wielki opiekun").
Bastarnowie (
łac. Bastarnae, Peucini) zwani też Peucynami – prawdopodobnie lud
celtycki według informacji zawartych w dziełach
Diodora,
Polibiusza i
Tytusa Liwiusza, lub
germański, jak pisał o nich
Tacyt. O Bastarnach autorzy antyczni wspominają już w III wieku p.n.e.
Wandalowie – grupa plemion
wschodniogermańskich, zamieszkująca przed
Wielką wędrówką ludów Europę Środkową. W noc sylwestrową 406 roku wraz ze
Swebami i
Alanami przekroczyli zamarznięty
Ren w pobliżu
Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli
Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do
Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu
Kartaginy założyli swoje własne państwo (429). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez
Cesarstwo Bizantyjskie w latach 533-534.
Wojny galijskie – seria kampanii i bitew, stoczonych w latach
58 p.n.e.-
51 p.n.e. przez
rzymskie legiony z plemionami
celtyckimi, zamieszkującymi
Galię (terytoria znajdujące się na północ i zachód od
Italii i
Alp, w przybliżeniu pokrywające się z dzisiejszą
Francją).
W
X wiek p.n.e. plemiona germańskie przybyły na tereny dorzecza
Łaby i
Renu. Od końca II w p.n.e.
Germanie weszli w styczność z
Republiką rzymską. Od I w. n.e. toczyli częste wojny z
Imperium Rzymskim.
Syagriusz, Sjagriusz (ur. 430 – zm. 486 lub 487 r.) - syn rzymskiego namiestnika
Aegidiusza, wódz
rzymski i namiestnik (
dux) Galii, nazywany przez okoliczne plemiona
barbarzyńskie królem Rzymian. Występując w imieniu
imperium rzymskiego ze swojej siedziby w
Soissons kontrolował północną
Galię również po odebraniu władzy cesarskiej
Romulusowi Augustulusowi w
476 r. Do
480 r. sprawował władzę w imieniu
Juliusza Neposa, później cesarza
Zenona.
Postumus; Marek Kassjan Latyniusz (Marcus Cassianius Latinius Postumus, ? -
269) –
cesarz rzymski od
260 do
269 roku. Jego władza ograniczała się do tak zwanego
cesarstwa galijskiego obejmującego rzymskie terytoria w
Galii,
Germanii,
Brytanii i
Hiszpanii. Tytułował się Odnowicielem Galii.
Fryzyjka miniaturowa – rasa
kur pochodząca z
Holandii. Według van Grifena pochodzą one z czasów frankońskich. Trafiły one do Holandii wraz z
Fryzami.
Sztuka celtycka – bierze swój początek z
kultury halsztackiej rozwijającej się od
800 p.n.e. do
400 p.n.e. na terenach po północnej stronie
Alp. Podstawą bogactwa
Celtów była umiejętność wytopu
żelaza i wydobycie
soli. Zasięg terytorialny oddziaływania kultury celtyckiej zmieniał się wraz z ekspansją plemion celtyckich i objął ziemie należące do
Francji,
Hiszpanii,
Wielkiej Brytanii i
Irlandii na zachodzie, po
Grecję,
Rzym,
Galię na południu oraz
Śląsk i
Małopolskę na wschodzie. Rozkwit sztuki celtyckiej przypada na
okres lateński.
Beli, Belenus ("lśniący") - w
mitologii brytańskiej, szczególnie w
Galii (później od
Włoch po
Brytanię), był bogiem płodności i słońca, troszczącym się o
owce i
bydło. Jego żoną była Belisama. W
Irlandii znany był jako Bile ("święte drzewo"). Mógł być tą samą postacią co Belatu-Cadros.
Wojny Rzymian z Germanami rozpoczęły się w
I w. p.n.e. i toczyły się aż do końca
cesarstwa zachodniego (
V w. n.e.), choć do pierwszych walk z Germanami doszło już pod koniec
II w. p.n.e. podczas najazdu
Cymbrów i
Teutonów na
Galię. W pierwszych czterech wiekach tego okresu wielokrotnie dochodziło do kampanii przeciwko licznym plemionom
germańskim nad
Renem,
Dunajem oraz w głębi terytorium dzisiejszych
Niemiec.
Swebowie (Swewowie) - związek
plemion Germanów (tak opisuje ich
Tacyt), który mógł zostać stworzony przez
Ariowista w związku z jego wyprawą do
Galii na pomoc Sekwanom.
Holandia to tradycyjna nazwa północnej części Niderlandów, obejmujących ziemie nizinne u ujścia
Skaldy,
Mozy i
Renu. Najstarsze osadnictwo na tym terenie sięga VI tysiąclecia p.n.e.; w I tysiącleciu p.n.e. rozpoczęło się osadnictwo plemion celtyckich i germańskich m in
Belgowie,
Fryzowie,
Batawowie. W połowie I w. p.n.e. nastąpił podbój przez
Juliusza Cezara ziem po
Ren. W okresie panowania
cesarstwa rzymskiego powstały pierwsze miasta, np.
Utrecht,
Nijmegen,
Maastricht. Tereny Niderlandów wchodziły w skład kilku prowincji Rzymu (Belgica, Germania) i stopniowo ulegały romanizacji, zwłaszcza w części południowej. W okresie wędrówki ludów napłynęły m.in. plemiona germańskich Franków, Fryzów, Sasów; od V do X w. w składzie państwa
Franków.
Bawarowie – inaczej Bajuwarowie, jedno z plemion
germańskich, zamieszkujące tereny dzisiejszej
Bawarii. Istnieje też hipoteza, że byli potomkami
celtyckich Bojów.
Beli, Belenus ("lśniący") - w
mitologii brytańskiej, szczególnie w
Galii (później od
Włoch po
Brytanię), był bogiem płodności i słońca, troszczącym się o
owce i
bydło. Jego żoną była Belisama. W
Irlandii znany był jako Bile ("święte drzewo"). Mógł być tą samą postacią co Belatu-Cadros.