Linki:
Adam Mickiewicz,
Adam Naruszewicz,
Arkadia (symbol),
Barok,
Biblioteka Narodowa (Warszawa),
Biblioteka Narodowa (seria),
Claudio Monteverdi,
Czesław Miłosz,
Elżbieta Drużbacka,
Estetyka,
Franciszek Dionizy Kniaźnin,
Franciszek Karpiński,
Gatunek literacki,
Guy de Maupassant,
Idylla (grafika),
Józef Bartłomiej Zimorowic,
Józef Czechowicz,
Jan Kochanowski,
Kazimierz Brodziński,
Klasycyzm,
Liryka,
Maria Komornicka,
Mikołaj Rej,
Mitologia,
Nicolas Poussin,
Nowela,
Oświecenie (okres),
Opera (dzieło),
Pamiętnik Literacki,
Pan Tadeusz,
Parafraza,
Pieśń świętojańska o Sobótce,
Pieśń (gatunek literacki),
Renesans,
Roksolanki, to jest ruskie panny,
Romantyzm,
Samuel Twardowski,
Sentymentalizm,
Sielanki (Szymon Szymonowic),
Szymon Szymonowic,
Szymon Zimorowic,
Teokryt,
Topos (teoria literatury),
Wergiliusz,
Wieś,
Witold Pruszkowski,
Wydawnictwo Naukowe PWN,
Zbigniew Morsztyn,
Sielanka (bukolika, idylla, ekloga, skotopaska, pasterka) –
gatunek literacki. Utwór
poetycki, przedstawiający w sposób wyidealizowany uroki życia
wiejskiego. Wysnuta z piosnek pasterskich stała się świadomie kreowanym obrazem utęsknionej, szczęśliwej natury – zdaniem badaczy gatunek jest specyficznym wytworem kultury miasta i ujawnia znużenie światem cywilizacji. Idylla odsłania beztroskie, spokojne i pogodne życie, spełnione przez miłość. Sielanka ma najczęściej kształt lirycznego monologu, poprzedzonego lub przeplecionego opisem bądź dialogiem. Gatunek często ukazuje świat
mitologiczny. Nierzadko też ujawnia się w utworach sielankowych temat śmierci, zwłaszcza w formie słynnego
toposu "Et in Arcadia ego". ("I ja w Arkadii" to napis na grobowcu.)
Pantun – utwór
liryczny wywodzący się z
poezji malajskiej. Ma postać
czterowersu. Charakterystyczne dla pantunów jest to, że dwa pierwsze
wersy ukazują pewien obraz (czasem sytuację), natomiast dwa kolejne stanowią refleksję luźno skojarzoną z tym obrazem. Treść refleksji może być
sentencją filozoficzną, moralistyczną lub przybiera lżejszą formę
aforyzmu miłosnego bądź
sielankowego.
Liryka inwokacyjna, liryka apelu, liryka zwrotu do adresata - obok liryki bezpośredniej, liryki pośredniej (a także liryki podmiotu zbiorowego) jeden z głównych typów wypowiedzi lirycznej wyróżnianych ze względu na stosunek
podmiotu lirycznego do rzeczywistości przedstawionej w utworze. Podmiot liryczny jest centralnym elementem utworu lirycznego: jego wypowiedź organizuje całokształt utworu, jest głównym wyznacznikiem jego kompozycji. Najbardziej typową i swoiście liryczną formą wypowiedzi podmiotu lirycznego jest wyznanie, mieszczące się w obrębie liryki bezpośredniej, w której podmiot konsekwentnie występuje w pierwszej osobie gramatycznej, a swoje przeżycia ujawnia wprost. Lirykę pośrednią charakteryzuje natomiast "ukrycie" podmiotu lirycznego: wypowiedź podmiotu nie jest w niej bezpośrednim wyrazem jego przeżyć, ale zdystansowanym opisem lub kreacją sytuacji, w których subiektywność zanika, często przy wprowadzeniu elementów narracyjności, fabularności i dialogiczności.
Roksolanki, to jest Ruskie panny (oryg. Roxolanki) –
poemat miłosny napisany przez
Szymona Zimorowica z okazji zaślubin brata poety -
Józefa Bartłomieja Zimorowica z Katarzyną Duchną Dymidecką, które odbyły się w
1629. Utwór składa się z trzech części (38
pieśni "chóru panieńskiego" oraz 31 pieśni "chóru młodzieńskiego"), odautorskiego
prologu oraz lirycznego
monologu Dziewosłęba (
swata). Tematem Roksolanek są zarówno "rozkosze" jak i "męki" miłości erotycznej silniejszej od
śmierci.
Powieść sensacyjna -
gatunek literacki wywodzący się m.in. ze średniowiecznych rycerskich
romansów, od XIX wieku stanowiący jeden z typowych gatunków literatury rozrywkowej.
Chloe (wym. Chloe) —
imię żeńskie pochodzenia
greckiego (gr. Χλοη), oznaczające "zielony pęd", "młode dziewczę". Przydomek greckiej bogini
Demeter. Imię Chloe pojawia się także w
Biblii, w
1. liście do Koryntian. W okresie
baroku i
rokoko imię to często było wykorzystywane przez autorów
sielanek, nawiązujących do
antycznego romansu greckiego
Dafnis i Chloe Longosa.
Dafnis i Chloe to także
balet Ravela.
Liryka inwokacyjna, liryka apelu, liryka zwrotu do adresata - obok liryki bezpośredniej,
liryki pośredniej (a także liryki podmiotu zbiorowego) jeden z głównych typów wypowiedzi lirycznej wyróżnianych ze względu na stosunek
podmiotu lirycznego do rzeczywistości przedstawionej w utworze. Podmiot liryczny jest centralnym elementem utworu lirycznego: jego wypowiedź organizuje całokształt utworu, jest głównym wyznacznikiem jego kompozycji. Najbardziej typową i swoiście liryczną formą wypowiedzi podmiotu lirycznego jest wyznanie, mieszczące się w obrębie liryki bezpośredniej, w której podmiot konsekwentnie występuje w pierwszej osobie gramatycznej, a swoje przeżycia ujawnia wprost. Lirykę pośrednią charakteryzuje natomiast "ukrycie" podmiotu lirycznego: wypowiedź podmiotu nie jest w niej bezpośrednim wyrazem jego przeżyć, ale zdystansowanym opisem lub kreacją sytuacji, w których subiektywność zanika, często przy wprowadzeniu elementów narracyjności, fabularności i dialogiczności.
Robert Henryson (zm. ok.
1500),
szkocki poeta żyjący w
Dunfermline. Tworzył w języku średnioszkockim. Wśród zachowanych utworów znajduje się m.in. trzynaście
bajek tworzących The Morall Fabillis of Esope the Phrygian (opartych na bajkach
Ezopa), Robene and Makyne (krótka
sielanka), Testament of Cresseid (kontynuacja dzieła Troilus and Criseyde
Chaucera) oraz Tale of Orpheus and Eurydice his Quene (adaptacja greckiego
mitu).
Ballada romantyczna –
gatunek literacki, który czerpie tematy z kultury ludowej.
Ballady ukazują świat rzeczywisty z elementami fantastycznymi i zagadkową
fabułą. Jej cechą jest także
synkretyzm rodzajowy.
Anakreontyk – wierszowany
utwór literacki o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej, sławiący uroki życia, opowiadający o miłości w sposób żartobliwy. Nazwa gatunku pochodzi od greckiego poety
Anakreonta z Teos (VI w. p.n.e), który ukształtował styl i miarę wierszową wiersza anakreontejskiego.
Aequidicium (łac. brzmiące jednakowo) -
gatunek literacki przez starożytne i renesanowe
poetyki zaliczany do literatury kunsztownej, w którym wszystkie wyrazy utworu zaczynają się od tej samej litery. Występuje przede wszystkim w literaturze łacińskiej, współcześnie funkcjonuje głównie jako żart literacki.
Leniwiec trójpalczasty (Bradypus tridactylus) –
gatunek ssaka zaliczanego do
szczerbaków,
typowy przedstawiciel rodziny leniwcowatych. Długość ciała 50-60 cm, waga ok. 5 kg. Ciało walcowate, grube i silne kończyny, mała, okrągła głowa. Ogon szczątkowy, ok. 4 cm. Prowadzi życie nadrzewne, nocne, w lasach
Ameryki Południowej, gdzie nazywany jest ai.
Autobiografia –
gatunek literacki (rodzaj
biografii), w którym autor opisuje swoje życie. Głównym tematem tego rodzaju wypowiedzi jest więc jej autor. Większość autobiografii jest napisana w pierwszej osobie, choć zdarzają się i takie, w których autor – ustami narratora – mówi o sobie "on" lub zwraca się do siebie "ty". Na napisanie autobiografii decydują się zazwyczaj osoby publiczne, np. artyści, politycy.
Anakreontyk – wierszowany
utwór literacki o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej, sławiący uroki życia, opowiadający o miłości w sposób żartobliwy. Nazwa gatunku pochodzi od greckiego poety
Anakreonta z Teos (VI w. p.n.e), który ukształtował styl i miarę wierszową wiersza anakreontejskiego.
Sortilegum (
łac. sortilegus – proroczy) –
gatunek literacki charakterystyczny dla piśmiennictwa ludowego.
Utwory do niego należące posiadały formę pytań i odpowiedzi. W czasach
starożytnych, a także w
średniowieczu stosowane były w
praktykach wróżbiarskich.
Gatunek lub podgatunek temporalny (
ang. chronospecies) -
gatunek lub
podgatunek (seria
populacji), który zmienił się w określonym wycinku czasu geologicznego fizycznie, morfologicznie, genetycznie lub behawioralnie w taki sposób, że gatunek wyjściowy i gatunek zmieniony nie mogą być zaklasyfikowane jako ten sam gatunek.
Szymon Szymonowic, Simon Simonides
herbu Kościesza (ur.
24 października 1558 we
Lwowie, zm.
5 maja 1629 w
Czernięcinie pod
Zamościem) –
polski poeta okresu renesansu, pochodzenia
ormiańskiego. Stworzył polską nazwę gatunku -
sielanka.
Bufor danych - obszar
pamięci komputerowej o stałym rozmiarze, służący do przechowywania danych. Dostęp do danych przechowywanych przez bufor może być różny, najczęściej stosowana jest technika opróżniania bufora, gdy stanie się on pełny (tj. cały jego obszar zostanie zajęty przez dane), chociaż
kolejka typu FIFO lub FILO, pod warunkiem spełniania założenia o stałym rozmiarze też może być uważana za bufor.