Canzona - literatura

Canzona (kancona) – rodzaj wiersza lirycznego o tematyce wojennej lub miłosnej, wywodzący się z poezji rycerskiej. Canzona charakteryzowała się kunsztowną budową i składała się zazwyczaj z siedmio- lub jedenastozgłoskowych wersów. Pochodziła z Prowansji, zaś ukształtowała się w okresie średniowiecza we Włoszech. Canzony pisali: Francesco Petrarca (który ukształtował zasady tego typu utworów), Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio.

Dolce stil nuovo (wł. słodki nowy styl) - nazwa grupy poetów włoskich działających na przełomie XIII i XIV wieku we Florencji (Dante Alighieri, Cino da Pistoia, Lapo Gianni, Guido Cavalcanti, Guido Guinizelli) bądź stylu tych poetów. Pisali oni liryczne utwory opiewające miłość idealną, charakteryzujące się wytwornym językiem. Nawiązywali do liryki prowansalskiej, preferowanymi gatunkami dolce stil nuovo były sonet, canzona i ballada. Terminu użył po raz pierwszy Dante w Boskiej Komedii.

Monodia akompaniowana – gatunek monodii, styl śpiewu solowego przeznaczony na jeden głos z towarzyszeniem instrumentu. Początków monodii akompaniowanej można szukać w starożytności, podobny styl istniał także w średniowieczu (na przykład canzony z towarzyszeniem lutni). W epoce Renesansu pieśni i madrygały monodyczne zostały zdominowane przez muzykę polifoniczną.

Strofa saficka (łac. stropha Sapphica) - typ strofy składającej się z trzech wersów jedenastozgłoskowych i czwartego pięciozgłoskowego. Ten układ strofy wiersza charakterystyczny był dla greckiej poetki Safony, w której wierszach po raz pierwszy pojawił się ten rodzaj strofy. Najstarszym świadectwem użycia tej formy jest Hymn do Afrodyty.

Sestyna (sekstyna, sestina) - forma wiersza powstała w XIII wieku w Prowansji, za jej wynalazcę uchodzi trubadur Arnaut Daniel. Zbudowana z sześciu strof sześciowersowych i jednej trzywersowej, kończącej cały utwór (nazywanej envoi bądź tornada). Motywem przewodnim całej sestyny jest sześć wybranych wcześniej wyrazów, które powtarzają się w określonej kolejności na końcach wersów w każdej ze strof. Sestyny pisali m.in. Dante, Petrarka, Luís de Camões, Rudyard Kipling, Ezra Pound, Wystan Hugh Auden, Elizabeth Bishop, Joan Brossa, John Ashbery. Współcześnie w Polsce sestyna pojawia się m.in. u Stanisława Barańczaka, Andrzeja Sosnowskiego, Marcina Sendeckiego, Adama Wiedemanna.

Gumer Baszyrow (ur. 7 stycznia 1901-1999), pisarz tatarski, i działacz polityczny. Tworzył powieści i opowiadania pod wpływem o tematyce wojennej i z życia kaukaskiego powieść: "Honor". Twórczość Gumera ukształtowała się pod wpływem rodzimego folkloru.

Uniwersytety we Włoszech - szkoły wyższe należące do pierwszych tego typu instytucji w Zachodniej Europie. Włochy są krajem gdzie kształtowały się średniowieczne uniwersytety, które były przykładem funkcjonowania dla innych powstających europejskich uczelni.

Zasady gry w szachy – prawidła regulujące sposób rozgrywania partii szachów. Choć pochodzenie gry nie zostało dokładnie wyjaśnione, to współczesne zasady ukształtowały się w Średniowieczu. Ewoluowały one do początków XIX wieku, kiedy to osiągnęły właściwie swą bieżącą postać. W zależności od miejsca zasady gry różniły się od siebie, współcześnie za przepisy gry odpowiada Międzynarodowa Federacja Szachowa (Fédération Internationale des Échecs, FIDE). Przepisy te mogą się różnić w przypadku różnych wariantów gry, np. dla szachów szybkich, błyskawicznych czy korespondencyjnych.

Canzonetta (wym. kanconetta; wł., zdrob. od canzona) – krótka, popularna forma muzyczna z XVII w. o lekkim charakterze wywodzaca sie w włoch. Jej odmiana w stylu tanecznym przybierała często nazwę balletto.[potrzebne źródło]

Wąsaci Piotrkowie (ang. Mustache Petes) - pogardliwa nazywa pierwszych przywódców (urodzonych we Włoszech w XIX wieku) mafii amerykańskiej, którzy usiłowali ukształtować ją na wzór mafii sycylijskiej pod względem struktury i tradycji. Z upływem czasu skonfliktowani z młodą gwardią tzw. Young Turks. Głównymi przedstawicielami starej gwardii byli min.:

Ŭisang (의상; ur. 625, zm. 702) – wybitny koreański buddysta, który w wielkiej mierze ukształtował buddyzm w Korei i wpłynął na cały jego późniejszy rozwój. Założyciel szkoły hwaǒm. Jeden z trzech (obok Chajanga i Wǒnhyo) wielkich mnichów koreańskich państwa Silli

Arnaut Daniel de Riberac (ur. ok. 1150 prawdopodobnie w Ribérac w obecnym departamencie Dordogne – zm. ok. 1200/1210) – oksytański trubadur. Poeta uchodzi za twórcę sestyny. Słynie ze starannych pieśni, określanych jako trobar clus (poezja zamknięta). Ceniony m.in. przez Petrarkę i Dantego, który określił go jako il miglior fabbro (bieglejszego kowacza).

Pokolenie Kolumbów (również jako: pokolenie "czasu burz" i "apokalipsy spełnionej") – nazwa pokolenia młodych polskich poetów i literatów, urodzonych około roku 1920, dla których okres wchodzenia w dorosłość przypadł na lata II wojny światowej. To właśnie wojna była przeżyciem, które ukształtowało ich świadomość i tożsamość w największym stopniu.

Koncepcja monetarna- jest jedną z koncepcji polityki dostosowawczej, wyjaśniającą powstawanie deficytu handlowego na skutek nadmiernej kreacji pieniądza. Według tego podejścia równowaga bilansu płatniczego jest przede wszystkim zjawiskiem pieniężnym. Koncepcja ta ukształtowała się na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w. jako kontynuacja tzw. szkoły chicagowskiej. Największy wpływ na jej powstanie miał R.A Mundell i H.G. Johnson.

Dekameron 40 czyli cudowne przytrafienie pewnego nieboszczyka – polska komedia z 1971 roku na podstawie czterdziestej noweli Dekameronu Giovanni Boccaccio.

Ğabdulla Tuqay (Ğabdulla Möxämmätğärif ulı Tuqay, cyrylicą Габдулла Мөхәммәтгариф улы Тукай, w alfabecie arabskim عبدالله توقاي, ros. Габдулла Тукай, Габдулла Мухамедгари́фович Тукаев, wym. Gabdułłá Tukáj, Gabdułłá Muchamedgarífowicz Tukajew; 1886 — 1913) — znany poeta tatarski, krytyk literacki, eseista, tłumacz. Twórczość Tuqaya ukształtowała współczesny język tatarski.

Zacharias Frankel (1801 - 1875) – rabin żydowski i uczony, umiarkowany reformator judaizmu, który zerwał z reformatorskim skrzydłem nie zgadzając się z sugestią, żeby język hebrajski przestał być językiem modlitwy. Frankel utrzymywał, że to historia, a nie wyznanie religijne, ukształtowała żydów w wyjątkowy naród i że powinni pozostać odmienni. Był atakowany przez reformatorów za przywiązanie do Talmudu.

Nowy porządek świata (łac. Novus Ordo Mundi, ang. New World Order, skrótowo: NPŚ, NWO (z ang.)) – istotna zmiana w międzynarodowej polityce polegająca na przemianach, jakie miało wprowadzić wdrożenie czternastu punktów Wilsona, utworzenie Ligi Narodów czy ONZ, a także w stosunku do układu sił politycznych na świecie, który ukształtował się w latach 50. XX wieku.

Contrapasso – zasada sprawiedliwości, rządząca życiem po śmierci w Boskiej Komedii Dantego Alighieri. Według tej zasady cierpienie grzesznika w piekle lub czyśćcu przybierało formę odwetu, było logicznie związane z grzechami, jakich się on dopuścił. W przypadku zbawionych w raju, odpowiednim zasługom odpowiadały właściwe nagrody. Tym samym we wszystkich sferach realizowała się boska sprawiedliwość, a rodzaj cierpienia i nagrody po śmierci było niejako wybrany już przez jednostkę za życia, poprzez dokonywane przez nią czyny.

Nowy porządek świata (łac. Novus Ordo Mundi, ang. New World Order, skrótowo: NPŚ, NWO (z ang.)) – termin wykorzystywany do opisu istotnej zmiany w międzynarodowej polityce polegającej na przemianach, jakie miało wprowadzić wdrożenie czternastu punktów Wilsona, utworzenie Ligi Narodów czy ONZ, a także w stosunku do układu sił politycznych na świecie, który ukształtował się w latach 50. XX wieku.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja