Canzonetta (wym. kanconetta; wł., zdrob. od
canzona) – krótka, popularna
forma muzyczna z XVII w. o lekkim charakterze wywodzaca sie w
włoch. Jej odmiana w stylu tanecznym przybierała często nazwę balletto.[
potrzebne źródło]
Bourrée -
muzyczna forma taneczna oparta na
tańcu bourrée. Zwykle w formie
pieśni, o
tempie szybkim.
Metrum parzyste 2/4 lub 4/4. Opcjonalnie element
suity barokowej lub niezależny utwór.
Śmierć i dziewczyna (w oryg. Der Tod und das Mädchen,
D 531) −
pieśń skomponowana przez
Franza Schuberta do niemieckiego tekstu Matthiasa Claudiusa, z przeznaczeniem na głos i
fortepian.
Chant - angielska
pieśń sakralna, z której wyewoluowały
kantyczka i
psalm. W chancie nuty nie miały ustalonej wartości, lecz były dostosowane do długości śpiewanego słowa.
Kamarinskaja -
muzyczna forma taneczna oparta na
tańcu kamarinskaja. Zwykle w formie
pieśni dwuczęściowej.
Metrum parzyste 2/4.
Tempo szybkie.
Przedtakt. Gra energiczna.
Jota - rodzaj
pieśni opartej na hiszpańskim tańcu
jota przypominającym
walc. Do muzyki poważnej wprowadzona przez
Liszta w jego Hiszpańskiej rapsodii.
Burleska –
forma muzyczna powstała w
XVIII wieku jako część formy teatralnej o tej samej nazwie (zobacz
burleska). Zwykle oparta na formie
pieśni. Krzykliwa i oparta na przesadzie. Do miana sztuki podniesiona w okresie
romantyzmu jako
forma wokalna lub instrumentalna. Zachowała swój ludyczny charakter.
Lauda
wł.lauda,
łac.laudo - w czasach
średniowiecznych Włoszech rodzaj religijnej
pieśni dziękczynnej, wzorowanej na
balladach o nastroju patetycznym.
Pieśń nieliturgiczna popularna była w zakonach bractw toskańskich.
Utwór charakterystyczny (także utwór liryczny, miniatura instrumentalna) - krótka
forma muzyczna o nieustalonej budowie (najczęściej występują formy pieśniowe) i charakterze
miniatury. Przeznaczona najczęściej do wykonywania na
fortepianie, z reguły opatrzona pozamuzycznym
tytułem. Jest to forma pośrednia między
muzyką programową a
absolutną.
Jak wspaniałe są Chiny! (泱泱哉我中华) -
chińska pieśń patriotyczna, ułożona przez chińskiego filozofa i nauczyciela,
Lianga Qichao w
1912. Jest ona traktowana jak
hymn narodowy, jak wiele innych patriotycznych pieśni
Chin (mimo że oficjalnym hymnem
Chin jest
Marsz Ochotników). Na początku
pieśń nosiła nazwę Pieśń Patriotyczna (爱国歌), później zmieniono go na Jak wspaniałe są Chiny (泱泱哉我中华), od pierwszego wersu w tekście.
Elegia -
forma muzyczna,
miniatura wokalna lub instrumentalna o melancholijnym i nostalgicznym charakterze. Często jest
utworem tematycznym wyrażającym smutek po utracie bliskiej lub ogólnie znanej i cenionej osoby. Elegia nie posiada stałej formy; znana jest też pod nazwą "lament".
Tango -
forma muzyczna na której opiera się
taniec tango. Zwykle w formie
pieśni lub
piosenki. W latach dwudziestych
XX wieku podniesione z pieśni popularnej do rangi sztuki muzycznej.
Metrum parzyste 2/4.
Tempo powolne, grane z gracją.
Oratorium - wielka
forma muzyczna wokalno-instrumentalna (zbliżona do
opery, lecz bez akcji scenicznej), wykonywana na estradzie koncertowej (lub w kościele).
Noweleta (
wł. novelletta;
ang. novellette) -
forma muzyczna.
Utwór tematyczny o nieokreślonej formie, zwykle na
fortepian. Składa się z szeregu niezależnych tematów o wspólnym
rytmie. Wbrew narzucającym się skojarzeniom, nie był to początkowo muzyczny odpowiednik literackiej
noweli. Forma ta została stworzona przez
Roberta Schumanna.
Arabeska -
forma muzyczna,
miniatura na
fortepian. Zwykle w
metrum 2/4.
Pełna
ornamentyki, lekka i zwiewna. Odpowiadała wyobrażeniom romantyków o kulturze
Bliskiego Wschodu. Niekiedy brzmiały w niej orientalne tony.
Arabeski tworzyli
Robert Schumann,
Piotr Czajkowski,
Claude Debussy i inni.
Mihail Andricu (ur.
1894, zm.
1974) -
rumuński kompozytor. W latach
1926-
1959 był profesorem konserwatorium w
Bukareszcie. Tworzył muzykę symfoniczną,
balety (Taina
1932, Luceafărul
1951), muzykę kameralną i
pieśni.
Noweleta (
wł. novelletta;
ang. novellette) -
forma muzyczna.
Utwór tematyczny o nieokreślonej formie, zwykle na
fortepian. Składa się z szeregu niezależnych tematów o wspólnym
rytmie. Wbrew narzucającym się skojarzeniom, nie był to początkowo muzyczny odpowiednik literackiej
noweli. Forma ta została stworzona przez
Roberta Schumanna.
Piosenka -
forma muzyczna powszechnie stosowana w muzyce
ludowej i
rozrywkowej. Jest uproszczoną formą
pieśni. Do słowa piosenka dodaje się często
przymiotnik bliżej określający jej charakter, np. piosenka ludowa, piosenka miłosna, piosenka popowa, piosenka rockowa, piosenka jazzowa itd. Dzieła muzyki
poważnej oraz ambitne i bardziej złożone dzieła
jazzowe i
rockowe określa się mianem
utworu muzycznego lub krótko - utworu.
Forma muzyczna to ogólna budowa utworu muzycznego, efekt współdziałania
elementów muzycznych. Jest to środek realizacji wyrazu emocjonalnego dzieła muzycznego, za pomocą technik kompozytorskich. Każdy utwór, będąc dziełem niepowtarzalnym, pozostaje w różnym stosunku do formy, a w wielu utworach schematy formalne krzyżują się ze sobą (np. forma
pieśni z
rondem). Każdy twór kojarzony z daną formą jest nierozerwalnie związany z konkretnym środkiem wykonawczym (obsadą).
Wariacje – a w zasadzie temat z wariacjami, to samodzielna
forma muzyczna lub część większego utworu instrumentalnego:
sonaty,
symfonii,
koncertu o dość swobodnej budowie. Istotą wariacji jest przetworzenie
tematu lub jego motywów. Ilość przetworzeń zależy od inwencji kompozytora, waha się od kilku do kilkunastu. Temat może być własny, zaczerpnięty z dzieła innego kompozytora lub oparty na motywach z
muzyki ludowej.
Perpetuum mobile, moto perpetuo - krótka
forma muzyczna skomponowana tak, że nie ma wyraźnego początku ani zakończenia i może być powtarzana bez przerwy. Utrzymane jest w bardzo szybkim tempie i charakteryzuje się równomiernym ruchem
rytmicznym. Nazwę perpetuum mobile wprowadził
Niccolo Paganini (w
op. 11). Także Lot trzmiela
Nikołaja Rimskiego-Korsakowa ma charakter zbliżony do perpetuum mobile.
Wariacje – a w zasadzie temat z wariacjami, to samodzielna
forma muzyczna lub część większego utworu instrumentalnego:
sonaty,
symfonii,
koncertu o dość swobodnej budowie. Istotą wariacji jest przetworzenie
tematu lub jego motywów. Ilość przetworzeń zależy od inwencji kompozytora, waha się od kilku do kilkunastu. Temat może być własny, zaczerpnięty z dzieła innego kompozytora lub oparty na motywach z
muzyki ludowej.