Władze
Chińskiej Republiki Ludowej uznają oficjalnie 56 narodowości (chiń. minzu), spośród których największą są Hanowie (
Chińczycy Han, 汉族 , Hàn Zú), stanowiący ok. 91 proc. populacji (1,2 mld), a pozostałe 55 to mniejszości narodowe (chiń. shaoshu minzu - dosł. "nieliczne narodowości").
Diaspora chińska (
język chiński: 海外華人, ang. Overseas Chinese) − ogół
Chińczyków mieszkających na stałe poza
Chinami i
Tajwanem. Termin ten nie do końca jest jednoznaczny, gdyż może obejmować z jednej strony np. etnicznych
Koreańczyków, którzy wyemigrowali z ChRL do
Korei Południowej, a są uważani przez rząd chiński za Chińczyków ze względu na posiadane obywatelstwo chińskie, a z drugiej strony np. etnicznych Chińczyków
Peranakan, posługujących się
językiem malajskim, którzy są obywatelami
Malezji i przyjęli w dużym stopniu kulturę malajską.
Lilia (Lilium wenshanense L. J. Peng & F. X. Li) -
gatunek rośliny z rodziny
liliowatych (Liliaceae). Występuje na wilgotnych
łąkach na wysokości 1000-2000 m n.p.m. w południowo-wschodnim
Syczuanie - tylko w górach Wenshan Xian (
endemit tego
regionu autonomicznego).
Chińczycy nazywają tę piękną roślinę wen shan bai he (
chiń. 文山百合).
Doktryna Trzech zasad ludowych (
chiń. trad. 三民主義,
upr. 三民主义) zwana też doktryną Sanmin jest filozofią polityczną wykreowaną przez
Sun Jat-sena, aby Chińczycy byli wolnym, silnym i prosperującym narodem.
Peranakan, Baba-Nyonya (
język chiński: 峇峇娘惹 Bābā Niángrě; dialekt
hokkien: Bā-bā Niû-liá) - malajska nazwa potomków chińskich imigrantów, którzy przybyli na
Malaje w kilku falach począwszy od XVI w., żeniąc się często z miejscowymi kobietami. Większość z nich osiedliła się w miastach położonych na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego, stąd ich angielskie określenie Straits Chinese (Chińczycy znad Cieśniny).
Ban Zhao (wym. pan czao;
zi: Huiban, 惠班; ur. ok.
48, zm. ok.
116) –
chińska pisarka, poetka i historyk. Najmłodsze dziecko
Ban Biao, siostra
Ban Gu i
Ban Chao.
Chińczycy w Tajlandii – obywatele tajscy pochodzenia chińskiego. Wg oficjalnych statystyk około 6 milionów osób, czyli 14% obywateli tajskich przyznaje się do pochodzenia chińskiego. Ponad połowa (56%) tajskich Chińczyków wywodzi się z prefektury miejskiej
Chaozhou w prowincji
Guangdong. Związana jest z tym także dominacja dialektu
teochew wśród diaspory chińskiej w Tajlandii. Inne grupy zaliczają się do
Hakka (16% ) lub są potomkami imigrantów z
Hajnanu (11%). Większość z Chińczyków osiadłych w Tajlandii dobrze włada
językiem tajskim, ograniczając użycie dialektów chińskich do użytku domowego. Wielu z nich pochodzi z mieszanych małżeństw tajsko-chińskich, wykazując wysoki poziom asymilacji kulturowej.
Chińczycy Han (nazwa własna
漢 /
汉 /
Hàn; Hanowie) -
naród zamieszkujący głównie
Chiny, gdzie stanowią ok. 92% ludności (reszta należy do oficjalnie wymienianych 55 mniejszości), a także
Tajwan, gdzie również stanowią większą część populacji wyspy, ok. 20 mln. Są najliczniejszym narodem na świecie, ogółem liczą ok. 1,3 mld (ok. 19% populacji).
Shange (
chin. 山歌,
pinyin shāngē; dosł. Pieśni gór) – rodzaj
chińskich pieśni ludowych, popularnych w górzystych regionach Państwa Środka. Pierwotnie tworzone były przez ludy pochodzenia niechińskiego, z czasem zostały zaadaptowane również do kultury
Hanów.
Pidżyn chińsko-angielski, ang. Chinese Pidgin English – zmodyfikowana forma języka
angielskiego, która rozwinęła się w XVII w. jako język handlowy czy też
lingua franca (wspólny język) między
Brytyjczykami a Chińczykami. Chiński pidżyn powstał w
Kantonie po otwarciu tam w 1664 przez Brytyjczyków pierwszej placówki handlowej. Brytyjczycy uznali język chiński za niezwykle trudny, natomiast Chińczycy mieli o języku angielskim niepochlebne zdanie i uważali jego naukę za coś poniżającego. Chiński pidżyn stworzony został Brytyjczyków oraz przyjęty przez Chińczyków w celach handlowych (powszechnie uważa się, że termin pidgin jest zniekształconą formą angielskiego słowa business) i był używany prawie do końca XIX wieku.
Chiny na
Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2000 reprezentowało 271 zawodników, 91 mężczyzn i 180 kobiet. Był to szósty start w historii występów reprezentacji Chin na letnich igrzyskach olimpijskich. Chińczycy poprawili wynik medalowy z poprzednich
letnich igrzysk olimpijskich zdobywając 58 medali w tym 28 złotych.
Sima Xiangru (179–117 p.n.e), znany także jako Zhangqing –
chiński poeta i
eseista z czasów
Zachodniej dynastii Han, której był pomniejszym urzędnikiem, najznakomitszy twórca
ballad fu.
Jeniec w
go – kamień, który został zdjęty z
planszy, ponieważ jego grupa utraciła wszystkie
oddechy. W japońskich zasadach jeńców dolicza się do wyniku, w chińskich można zbite kamienie po prostu oddać przeciwnikowi, ponieważ nie są już używane ("Chińczycy nie biorą jeńców").
Klasyka chińska – najważniejsze dzieła piśmiennictwa chińskiego okresu
przedqinowskiego, tj sprzed 221 r. p.n.e. Zwykle zawierają one w tytułach znak jing (經), oznaczający
osnowę, co ma wyrażać ich fundamentalny charakter. W przeszłości Chińczycy układali kanony piśmiennicze, jak np.
Pięcioksiąg konfucjański czy
Trzynastoksiąg konfucjański. Współczesna
sinologia do klasyki zalicza więcej tytułów, także spoza nurtu
konfucjańskiego, które są konieczne, aby zrozumieć antyczną cywilizację chińską.
Język mulam – z grupy dong-shui (kam-sui)
tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość
Mulam, mieszkającą w
Regionie Autonomicznym Guangxi w
ChRL. Używa go 86 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po
chińsku (i w tym języku piszą), mniej niż 10 tysięcy mówi wyłącznie w mulam. Użycie dość powszechne, we wszystkich sferach życia, mówią nim (jako drugim językiem) także sąsiadujący z Mulao
Zhuangowie i
Hanowie . Blisko spokrewniony z językami
maonan i południowodongiańskim.
Yi Zuolin (ur.
19 lipca 1897, zm.
29 marca 1945) –
chiński językoznawca,
pedagog i filantrop. Znany także jako Yi Jianlou (
chin. trad. 易劍樓,
pinyin Yi Jiànlóu,
Wade-Giles Yi Chien-lou). Wniósł istotny wkład do badań
fonetyki,
fonologii i
gramatyki współczesnego języka chińskiego. Uczestniczył w pracach nad stworzeniem
standardowego języka chińskiego, jako jeden z członków komisji odpowiedzialnej za
romanizację języka chińskiego (wraz z m.in.
Lin Yutangiem). Jego najważniejszą pracą jest gramatyka współczesnego języka chińskiego (Cztery wykłady...).
Mazu (
chin. trad. 媽祖,
chin. upr. 妈祖,
pinyin: Māzǔ;
Pe̍h-ōe-jī: Má-chó͘,
język wietnamski: Ma Tổ;
dialekt Fuzhou: Mā-cū) – popularna chińska bogini mórz, czczona szczególnie na południowym wybrzeżu
Chin i na
Tajwanie. Jej kult szerzył się również na terenach nadmorskich, gdzie mieszkają Chińczycy od
Tianjinu, przez Azję Południowo-Wschodnią po
Kalifornię i
Brazylię. Mazu uchodzi za patronkę rybaków i żeglarzy. Inne jej określenie to "Cesarzowa Niebios" (Tianhou, 天后).
Qu Yuan (ur. ok.
340 p.n.e., zm. ok.
278 p.n.e.) –
chiński uczony, polityk i poeta, minister w państwie
Chu w okresie
Walczących Królestw. Znany głównie z antologii
Chu Ci (Pieśni z Chu). Inne sławne dzieło to Tian Wen (Pytam Niebiosa).
Su Song (
chin. upr.: 苏颂;
chin. trad.: 蘇頌;
pinyin: Sū Sòng; ur. 1020, zm. 1101) – jeden z największych uczonych
chińskich, „człowiek renesansu”
epoki Song:
astronom,
kartograf,
farmakolog,
zoolog,
botanik,
poeta i
inżynier. Pełnił także funkcje
urzędnicze, m.in. ambasadorskie. Do jego największych osiągnięć należała budowa zegara wodnomechanicznego.
Amerykanie ekwadorskiego pochodzenia – obywatele lub rezydenci
Stanów Zjednoczonych których przodkowie pochodzą z
Ekwadoru, bądź też imigranci z tego kraju. Społeczność ta jest mieszana
rasowo, zalicza się do niej
Metysów,
Żółtych (głównie pochodzenia
chińskiego i
japońskiego),
Białych (głównie pochodzenia
niemieckiego,
włoskiego i
libańskiego),
Czarnych,
Indian,
Mulatów i
Zambosów.
Liu Xie (wym. lju sie; ur.
465, zm.
522) –
chiński krytyk literacki i
bibliotekarz z czasów
dynastii Liang. Pracował wpierw w bibliotece jednej z głównych świątyń stolicy, następnie w bibliotece cesarskiej. Buddysta, pod koniec życia wycofał się do klasztoru, zostając mnichem. Jego biografia zawarta jest w Liangshu.