Linki:
Źródło historyczne,
Żółta Rzeka,
Żółty Cesarz,
Archeologia,
Ateizm,
Buddyzm,
Cesarz,
Chińska Republika Ludowa,
Chiny,
Chrześcijaństwo,
Diaspora,
Dynastia Han,
Dynastia Qin,
Dynastia Shang,
Dynastia Xia,
Dynastia Zhou,
Europa,
Hanyu pinyin,
Historia,
Historia Chin,
Islam,
Język chiński,
Języki mandaryńskie,
Jangcy,
Kolonizacja,
Konfucjanizm,
Kultura Dawenkou,
Kultura Longshan,
Kultura Yangshao,
Mahajana,
Naród,
Neolit,
Okres Walczących Królestw,
Okres Wiosen i Jesieni,
Północna dynastia Wei,
Pismo chińskie,
Południe,
Qin Shi Huang,
Republika Chińska,
Rzeka,
Sinizacja,
Stany Zjednoczone,
Sztuka chińska,
Taoizm,
Tradycyjne pismo chińskie,
Tuoba,
Uproszczone pismo chińskie,
Władca,
Wielki Mur Chiński,
XXVII wiek p.n.e.,
Xianbei,
Chińczycy Han (nazwa własna
漢 /
汉 /
Hàn; Hanowie) -
naród zamieszkujący głównie
Chiny, gdzie stanowią ok. 92% ludności (reszta należy do oficjalnie wymienianych 55 mniejszości), a także
Tajwan, gdzie również stanowią większą część populacji wyspy, ok. 20 mln. Są najliczniejszym narodem na świecie, ogółem liczą ok. 1,3 mld (ok. 19% populacji).
Władze
Chińskiej Republiki Ludowej uznają oficjalnie 56 narodowości (chiń. minzu), spośród których największą są Hanowie (
Chińczycy Han, 汉族 , Hàn Zú), stanowiący ok. 91 proc. populacji (1,2 mld), a pozostałe 55 to mniejszości narodowe (chiń. shaoshu minzu - dosł. "nieliczne narodowości").
Awarowie (nazwa własna: МагIарулал Ma`arulal, dosłownie "ludzie gór"), czasem dla odróżnienia od żyjącego w
średniowieczu, a noszącego tę samą nazwę
ludu koczowniczego pochodzenia (prawdopodobnie)
uralskiego, określani jako Awarczycy -
naród kaukaski, zamieszkujący głównie
rosyjski Dagestan, gdzie stanowi 27,9% populacji i jest najliczniejszą
grupą etniczną.
Va, Wa (
język birmański: wa̰ lùmjóʊ;
chin.: 佤族,
pinyin: Wǎ zú) – grupa etniczna zamieszkująca głównie północną
Birmę, w stanach Shan i Kachin oraz przygraniczne rejony
ChRL. Ich liczebność w Birmie wynosi ponad 400 tysięcy, na terenie Chin szacuje się na ok. 400 tysięcy osób. Niektórzy zachowali język va należący do grupy
mon-khmer rodziny
austroazjatyckiej. Stanowią jedną z 136 oficjalnie uznanych grup mniejszościowych w Birmie i jedną z 55
mniejszości etnicznych w Chinach.
Tajowie (nazwa własna: ชาวไทย), dawniej Syjamczycy –
naród azjatycki należący do grupy tajskiej, posługujący się
językiem tajskim. Ten 63-milionowy naród, poza
Tajlandią, zamieszkuje głównie
USA (110 tys.) oraz
Tajwan (100 tys.). Dominującą wśród nich religią jest
buddyzm.
Jino, Jinuo (
chiń.: 基诺族,
pinyin: Jīnuò zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji
Yunnan. Posługują się językami jino należącymi do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych
mniejszości etnicznych w Chinach.
Ludy tajskie - ogół grup etnicznych, posługujących się
językami dajskimi, zamieszkujących południowe
Chiny (zwłaszcza prowincję
Junnan oraz kraje
Azji Południowo-Wschodniej. Oprócz pokrewnych języków, łączą je pewne zwyczaje, zwłaszcza wiosenne święto
Songkran. Dominującą religią jest
buddyzm therawada. Niektóre grupy zachowały tradycyjne wierzenia. W różnych językach są różnie określani: w języku angielskim zbiorczo "Tai" dla odróżnienia od "Thai", czyli
Tajów z Tajlandii; w chińskim 傣族
pinyin: Dǎizú w odróżnieniu od 泰國人 Dǎiguorén (mieszkańców Tailandii); w wietnamskim jednakowo Người Thái. W języku polskim również nie ma różnicy: "Tajowie" z Tajlandii oraz np.
Czarni Tajowie z Wietnamu. Sprawę nazewnictwa komplikuje fakt różnic w klasyfikowaniu grup mniejszościowych w poszczególnych krajach: np. w Chinach nie wszystkie grupy tajskie są zaliczane do oficjalnie uznanej
mniejszości narodowej Dai, inne tworzą oficjalnie odrębne grupy mniejszościowe. Podobnie w Wietnamie ludy tajskie podzielono oficjalnie na
Thái,
Tày,
Nung itp..
Qiang (
chin.: 羌族,
pinyin: Qiāng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji
Syczuan. Posługują się językiem qiang należącym do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych
mniejszości etnicznych w Chinach.
Chrześcijaństwo w Mongolii jest religią mniejszości, która jednak dość szybko się rozwija i zdobywa coraz to nowych wyznawców. Ciężko ustalić dokładną liczbę
chrześcijan w
Mongolii, gdyż brakuje oficjalnych statystyk.
Amerykański Departament Stanu podawał w
2005 roku iż w
Ułan Bator, stolicy tego kraju, żyje około 24 000 chrześcijan i stanowią oni 2,5% ludności miasta. Według danych tego samego departamentu chrześcijanie stanowią 6% całej populacji.
Blang (
chin.: 布朗族,
pinyin: Bùlǎng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji
Yunnan. Posługują się językiem blang należącym do grupy
mon-khmer. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych
mniejszości etnicznych w Chinach.
Język mulam – z grupy dong-shui (kam-sui)
tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość
Mulam, mieszkającą w
Regionie Autonomicznym Guangxi w
ChRL. Używa go 86 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po
chińsku (i w tym języku piszą), mniej niż 10 tysięcy mówi wyłącznie w mulam. Użycie dość powszechne, we wszystkich sferach życia, mówią nim (jako drugim językiem) także sąsiadujący z Mulao
Zhuangowie i
Hanowie . Blisko spokrewniony z językami
maonan i południowodongiańskim.
Tang Taizong (唐太宗), (ur.
23 stycznia 599 - zm.
649 r.), jego osobiste imię to Lǐ Shìmín 李世民, był drugim cesarzem z
chińskiej dynastii Tang, panującym od
626 do
649. Na ogół jest uważany za jednego z największych, o ile nie największego cesarza w całej chińskiej historii. Stanowił on miarę, do której porównywano wszystkich innych cesarzy. Za czasów jego rządów Chiny Tangów prosperowały ekonomicznie i militarnie. Pośmiertnie otrzymał imię Wen Huangdi (文皇帝).
Szwedzkojęzyczna mniejszość w Finlandii (
szw. finlandssvenskar,
fin. suomenruotsalatset) – mniejszość językowa w
Finlandii, używająca
fińskiej odmiany języka szwedzkiego. Grupa ta stanowi 5,5 proc. populacji Finlandii – 275 tys. osób. 25 000 osób używających języka szwedzkiego mieszka na
Wyspach Alandzkich, gdzie język szwedzki jest jedynym obowiązującym i ma ten status zagwarantowany politycznie. Większość Szwedofinów jest dwujęzyczna. Szwedzkojęzyczna mniejszość językowa bywa również postrzegana jako odrębna grupa etniczna, rozróżnialna zarówno od
fińskojęzycznych Finów jak i Szwedów.
Drung (chiń. 独龙族,
pinyin: Dúlóngzú) – jedna z najmniejszych oficjalnie uznanych
mniejszości narodowych w Chińskiej Republice Ludowej, licząca zaledwie ok. 6000 osób, z grupy ludów tybetańskich. Zamieszkuje północny
Yunnan, wzdłuż rzeki Dulong, na pograniczu z
Birmą, niewielkie grupy także w dolinie
Saluinu. Inne ich nazwy to Derung, Dulonh, Dulong, Dulongzu, Qiu, Tulung, i Tulong.
Dong lub Dongowie, a także Kam lub Kamowie (chiń. 侗族,
pinyin: Dòngzú; nazwa własna: Gaeml, [
kɐm]) – licząca niespełna 3 mln osób
mniejszość etniczna w
Chinach. Posługują się językiem dong, zapisywanym
znakami chińskimi, lecz należącym do niespokrewnionej z chińskim grupy
języków dajskich. Zamieszkują prowincje
Kuejczou,
Hunan oraz region autonomiczny
Kuangsi. Znani są z wysokich umiejętności ciesielskich i wyjątkowej architektury, której przykładem mogą być zadaszone mosty oraz tzw. wieże bębnów o charakterystycznym kształcie. Podstawą kuchni Dongów są marynowane warzywa oraz
kleisty ryż.
Czarni Tajowie, Tai Dam (
wiet.: Nganh Den) -
grupa etniczna zamieszkująca w większości na terytorium
Wietnamu, a także w znacznie mniejszej liczbie w
Laosie i
Chinach. Posługują się
językami tai dam oraz tai daeng należącymi do grupy
języków tajskich. W Wietnamie zaliczeni zostali wraz z
Białymi Tajami do oficjalnie uznanej
mniejszości narodowej Thái, natomiast w
Chinach wraz z niektórymi innymi pokrewnymi grupami do mniejszości
Dai. Zachowali tradycyjne wierzenia. Nazwa "Czarni Tajowie" pochodzi od koloru spódnic i tradycyjnych nakryć głowy.
Eysturkommuna -
gmina na
Wyspach Owczych,
terytorium zależnym Danii, leżącym na
Morzu Norweskim. Administracyjnie gmina ta należy do
regionu Eysturoy, gdzie jest drugą co do wielkości, pod względem populacji, jednostką tego rzędu. 1 961 mieszkańców sprawia, że ludność Eysturkommuna stanowi ponad 4% całej populacji
archipelagu. Stolicą administracyjną tej gminy jest
Norðragøta.
Baskijscy Argentyńczycy - potomkwowie
baskijskich osadników, zamieszkujący
Argentynę. Stranowią około 9% populacji Argentyny. Posługują się
językiem hiszpańskim i
baskijskim.
Awarowie (nazwa własna: МагIарулал Ma`arulal, dosłownie "ludzie gór"), czasem dla odróżnienia od żyjącego w
średniowieczu, a noszącego tę samą nazwę
ludu koczowniczego pochodzenia (prawdopodobnie)
uralskiego, określani jako Awarczycy -
naród kaukaski, zamieszkujący głównie
rosyjski Dagestan, gdzie stanowi 27,9% populacji i jest najliczniejszą
grupą etniczną.