Cres - wyspa

Cres (wł. Cherso) – należąca do Chorwacji wyspa na Morzu Adriatyckim, położona pomiędzy wyspą Krk a półwyspem Istria. Cres i Krk to największe chorwackie wyspy, ich powierzchnia jest niemal identyczna i wynosi ok. 405,8 km². Na wyspie znajduje się ściśle chronione jezioro Vransko (Vransko jezero) o długości 5,5 km, szerokości do 1,5 km, którego powierzchnia wynosi 5,5 km². Jest to wyjątkowy na wyspach chorwackich naturalny zbiornik wody słodkiej o pojemności 200 milionów m³. Największą miejscowością na wyspie jest miasto Cres.

Jezioro Vransko (chorw. Vransko Jezero) - jezioro w Chorwacji, na wyspie Cres. Vransko jest jeziorem słodkowodnym, jego powierzchnia wynosi 5,8 km². Połozone jest na wysokości 14 m n.p.m. a jego maksymalna głębokość wynosi 74 m. Dno stanowi więc kryptodepresję o głębokości 60 m. Z jeziora pobierana jest za pomocą wodociągu woda pitna dla okolicznych miejscowości.

Tuone Udaina (wł. Antonio Udina, ur. w 1840? na wyspie Krk, zm. 10 czerwca 1898 tamże) – ostatnia znana osoba mówiąca w języku dalmatyńskim, wymarłym języku z grupy romańskiej używanym w średniowieczu na wybrzeżu Dalmacji i pobliskich wyspach: Cres, Krk i Rab. Posługiwał się jego północnym dialektem (veklisuńskim), charakterystycznym dla rodzinnego Krku (dalm. Vikla). Z zawodu był fryzjerem, od czego pochodził jego przydomek – Barbur, co po dalmatyńsku znaczy właśnie "fryzjer".

Mahé - największa wyspa archipelagu Seszeli, położona w zachodniej części Oceanu Indyjskiego. Mahé ma 6 km szerokości i 26 km długości, zajmuje powierzchnię 148 km². Wyspa znajduje się na podłożu granitowym i jest górzysta (najwyższy szczyt - Morne Seychellois ma 905 m).

Język dalmatyński – wymarły język z grupy romańskiej (podgrupa zachodnioromańska), używany w średniowieczu w kilku miastach na wybrzeżu Dalmacji: Dubrownik (dalmat.: Ragusa), Split (Splato), Zadar (Zara) i Trogir (Trau) oraz na wyspach: Cres (dalmat.: Crepsa), Krk (Vikla) i Rab (Arba), a także w jednej miejscowości w obecnej Czarnogórze - Kotorze (Cattaro). Do końca XVI wieku wyszedł nieomal z użycia, wyparty przez język wenecki i język chorwacki, jedynie na wyspie Krk przetrwał aż do 10 czerwca 1898, kiedy zmarł ostatni użytkownik tego języka – Tuone Udaina.

Tanna – wyspa Oceanii należącą do Vanuatu. Ma 40 km długości i 19 km szerokości. Jej całkowita powierzchnia wynosi 550 km². Najwyżej położonym miejscem na wyspie jest Szczyt Tukosmera o wysokości 1084 m. Wyspa ta jest najgęściej zaludniona w prowincji Tafea i liczy sobie około 20 tys. mieszkańców. Isangel, administracyjna stolica prowincji znajduje się na zachodnim wybrzeżu niedaleko Lénakel, będącego największym miastem na wyspie. Góra Yasur jest najprzystępniejszym aktywnym wulkanem na świecie i znajduje się na południowo-wschodnim wybrzeżu.

Manitou – największe jezioro na wyspie Manitoulin w Kanadzie. Jego powierzchnia wynosi około 104 km². Jest największym na świecie jeziorem na wyspie położonej na innym jeziorze (Huron). Nazywane jest z tego powodu "jeziorem w jeziorze".

Unimak - największa i położona najbardziej na wschód wyspa Aleutów, wchodząca w skład Wysp Lisich. Zajmuje powierzchnię 4069,9 km². W 2000 wyspę zamieszkiwały 64 osoby, wszystkie w jedynej miejscowości na wyspie False Pass.

Sonsorol, również Dongosaro lub Dongosaru - wyspa położona na Oceanie Spokojnym, należąca do państwa Palau, stan Sonsorol. Powierzchnia wyspy wynosi 1,36 (km²), według spisu z 2000 roku, wyspę zamieszkują około 24 osoby. Jedyną miejscowością na wyspie jest Dongosaru, stolica stanu Sonsorol, położona na jej zachodnim brzegu.

Pag – wyspa na Morzu Adriatyckim, u wybrzeży Dalmacji (Chorwacja). Piąta co do wielkości wyspa Chorwacji (długość 60 km, szerokość od 2 do 10 km, powierzchnia 285 km²), mająca przy tym najdłuższą linię brzegową (302 km). W środek wyspy wcina się długa i wąska zatoka Paški Zaljev. Ludność liczy ok. 8 tys. mieszkańców (2001). Najwyższy punkt wznosi się 348 m n.p.m. Sveti Vid. Największe miasto na wyspie również nosi nazwę Pag.

Peleng - wyspa w Indonezji na morzu Moluckim; największa w grupie wysp Banggai; powierzchnia 2345.6 km², długość linii brzegowej 407.9 km; ok. 40 tys. mieszkańców.

Chiloé (hiszp. Isla Grande de Chiloé) - wyspa na Pacyfiku, położona u środkowego wybrzeża Chile w regionie administracyjnym Los Lagos. Jej powierzchnia wynosi ok. 8,4 tys. km², jest drugą pod względem wielkości wyspą Chile i piątą w całej Ameryce Południowej. Liczba mieszkańców: 154,8 tys. (2002). Głównym miastem i portem na wyspie jest Ancud (39,9 tys.). Inne ważniejsze miasta to: Castro (39,4 tys.) i Quellón (21,8 tys.).

Wyspy Campbella – grupa subantarktycznych wysp należących do Nowej Zelandii. Powierzchnia całkowita 113,32 km²; największa z nich to Wyspa Campbella (112,68 km²), mniejsze to: Wyspa Dent (0,23 km²), Wyspa Jacquemart (0,19 km²), Wyspa Jeanette Marie (0,11 km²), Wyspa Folly, Wyspa Jacquemart, Wyspa Monowai (0,08 km²),

Cayman Brac - wyspa na Morzu Karaibskim, jedna z trzech wysp tworzących brytyjskie terytorium Kajmanów. Położona jest 143 km na północny wschód od Wielkiego Kajmanu i 8 km na wschód od Małego Kajmanu. Współrzędne geograficzne: 19°43′N 79°48′W / 19.717, -79.8. Jej powierzchnia wynosi 38 km². Zamieszkuje ją około 1,3 tys. mieszk. (2005). Największa miejscowość na wyspie to West End.

Wyspy Senkaku (jap. 尖閣諸島, Senkaku Shotō, chiń. 钓鱼台群岛 Diàoyútái Qúndǎo) – grupa niewielkich wysp bezludnych, usytuowana na Morzu Wschodniochińskim, ok. 170 km na wschód od Tajwanu i 160 km na północ od wysp Yaeyama (południowo-zachodnia część Wysp Riukiu). Łączna powierzchnia wysp wynosi 5,49 km². Największą z nich jest Uotsuri-jima (Diaoyudao) (3,82 km²).

Jezioro Górne (ang. Lake Superior, fr.Lac Supérieur) - największe jezioro w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej. Największe słodkowodne i drugie co do wielkości jezioro na świecie (po Morzu Kaspijskim). Położone jest na pograniczu Kanady i USA. Od wschodu dostęp mają stany: Michigan, Wisconsin i Minnesota. Zajmuje powierzchnię 82,1 tys. km², z czego 28,8 tys. km² znajduje się w Kanadzie.

Poros – grecka wyspa położona 48 km od portu w Pireusie, należy do archipelagu Wysp Sarońskich. Wyspa jest oddzielona od Peloponezu 200 metrowym kanałem. Powierzchnia wyspy wynosi 31 km². Na wyspie żyje 4 117 mieszkańców w tym 4 102 mieszkających w stolicy wyspy Poros. Jednyną inną osadą na wyspie jest Ágios Nektários w której mieszka 15 osób. Poros składa sie z dwóch wysp Sphairi oraz Sferia. Obie wyspy są połączone ze sobą mostem. Poros to także jedna z greckich gmin w skład której wchodzi także jedno z miast położone na stałym lądzie, Kyaní Aktí (populacja 231 mieszkańców) jest najbardziej na wschód wysuniętym miastem półwyspu Peloponez. Łączna powierzchnia gminy wynosi 49,6 km² a populacja 4348 mieszkańców.

Årø (Aarö) to niewielka duńska wyspa w Małym Bełcie. Jej długość wynosi 4 km, szerokość 3 km a powierzchnia całkowita wynosi 5,66 km². Cieśnina Årø oddziela wyspę od Półwyspu Jutlandzkiego.

Chiloé (hiszp. Isla Grande de Chiloé) - wyspa na Pacyfiku, położona u środkowego wybrzeża Chile w regionie administracyjnym Los Lagos. Jej powierzchnia wynosi ok. 8,4 tys. km², jest drugą pod względem wielkości wyspą Chile i piątą w całej Ameryce Południowej. Liczba mieszkańców: 154,8 tys. (2002). Głównym miastem i portem na wyspie jest Ancud (39,9 tys.). Inne ważniejsze miasta to: Castro (39,4 tys.) i Quellón (21,8 tys.).

Upałty – wyspa na jeziorze Mamry. Powierzchnia wyspy wynosi 67 ha (0,77 km kw.). Największa wyspa na Mamrach i w krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

Naga Wyspa (chorw., serb.: Goli otok) – wyspa o powierzchni około 4,7 km², znajdująca się w zachodniej części Chorwacji, na wschód od półwyspu Istria w Welebitskim kanale, pomiędzy wyspami Rab, Sveti Grgur i Prvić.

Fejø - duńska wyspa położona na Morzu Bałtyckim. Powierzchnia wyspy to 16 km², a jej ludność wynosi 574 mieszkańców (I 2009), natomiast gęstość zaludnienia 35,9 os./km². Na Fejø leżą dwie wioski: Vesterby (licząca 247 mieszkańców) i Østerby. Najwyższym punktem wyspy jest Bibjerg (13 m n.p.m.).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja