Linki:
106 p.n.e.,
3 stycznia,
43 p.n.e.,
75 p.n.e.,
7 grudnia,
Bertel Thorvaldsen,
Edyl,
Filipiki (Cyceron),
Fresk,
Gajusz Antoniusz Hybryda,
Homo novus,
Katylina,
Konsul rzymski,
Kwestor,
Kwintus Tulliusz Cycero,
Lilibeum,
Marek Antoniusz,
Milon,
O tempora, o mores!,
Optymaci,
Pretor,
Quousque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?,
Retoryka,
Salustiusz,
Senat rzymski,
Starożytny Rzym,
Sycylia,
Vincenzo Foppa,
Werres,
Marcus Tullius Cicero (ur.
3 stycznia 106 p.n.e., zm.
7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca
rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku
Katyliny. Stronnik
optymatów. Zamordowany wraz z bratem
Kwintusem na polecenie
Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu
Filipiki.
Marcus Tullius Cicero (ur.
3 stycznia 106 p.n.e., zm.
7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca
rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku
Katyliny. Stronnik
optymatów. Zamordowany wraz z bratem
Kwintusem na polecenie
Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa
Filipiki.
Marcus Tullius Cicero (ur.
3 stycznia 106 p.n.e., zm.
7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca
rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku
Katyliny. Stronnik
optymatów. Zamordowany wraz z bratem
Kwintusem na polecenie
Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu
Filipiki.
Bitwa pod Pistorią w
Etrurii w
styczniu 62 p.n.e. zakończyła krótkotrwałą
wojnę domową w
Starożytnym Rzymie, rozgorzałą na skutek zdarzeń, które przeszły do historii jako tzw.
Sprzysiężenie Katyliny. W bitwie starły się, z jednej strony, armia
senackiego stronnictwa
optymatów, kierowanego przez
konsulów Marka
Cycerona (nieobecny na polu bitwy) i
Gajusza Antoniusza Hybrydę (faktyczny dowódca), a z drugiej, odwołujące się do haseł programu stronnictwa
popularów, zbuntowane oddziały
weteranów pod wodzą
Katyliny.
Kwintus Tulliusz Cycero (
łac. Quintus Tullius Cicero; ur.
102 p.n.e., zm.
43 p.n.e.) -
rzymski polityk, żołnierz i pisarz, młodszy brat
Marka Tulliusza Cycerona.
Marek Ummidiusz Kwadratus Annianus,
łac. Marcus Ummidius Quadratus Annianus (
138 -
182),
rzymski polityk,
konsul w roku
167 (z
Lucjuszem Werusem), siostrzeniec
cesarza Marka Aureliusza, uczestnik spisku przeciw
Kommodusowi w 182.
Marcus Valerius Messala Corvinus – polityk
rzymski, mówca i mecenas literatów. Urodzony ok.
70-
60 p.n.e.; syn
Marka Waleriusza Messali Nigra konsula w
61 p.n.e.Marcus Valerius Messala Rufus – polityk rzymski okresu schyłku
republiki. Syn Hortensji, siostrzenicy wybitnego mówcy
Kwintusa Hortensjusza Hortalusa.
Pretor w 62 p.n.e.,
konsul w 53 p.n.e. Z powodu skandalu związanego z elekcją objął urząd dopiero w czerwcu. Został oskarżony o przekupstwa wyborcze.
Cyceron, mimo że potwierdzał winę Rufusa, udzielił mu wraz z całym stronnictwem konserwatywnych senatorów politycznego poparcia. Przed sądem bronił Rufusa jego wuj, słynny mówca Hortensjusz. Rufus nie zdołał przeprowadzić wraz ze swym kolegą w konsulacie Gnejuszem Domicjuszem Kalwinusem normalnych wyborów na rok następny z powodu zamieszek związanych z kandydowaniem Milona na konsula a
Klodiusza na pretora. Ostatecznie jedynym konsulem został
Pompejusz. Rufus brał później udział w kampaniach
Cezara na Wschodzie i w Afryce jako jego legat.
Marek Antoniusz Orator, (Marcus Antonius Orator; M. Antonius M. f. M. n.), (ur.
143 p.n.e. - zm.
87 p.n.e.) polityk i znany mówca rzymski.
Kwestor w 113 roku w
prowincji Asia. Gdy dotarł do portu w Brundyzjum (dzisiejsze
Brindisi) w drodze do swojej prowincji, otrzymał wiadomość, że został oskarżony przed pretorem Lucjuszem Kasjuszem o przestepstwo seksualne. Nie skorzystał z immunitetu przysługującemu urzędnikom służbowo przebywającym poza krajem, ale dobrowolnie wrócił do Rzymu, dając dowód pewności siebie, i szybko uzyskał uniewinnienie . Jako przykład lojalności podawano zachowanie się w trakcie tego procesu jednego z niewolników Antoniusza, który najsroższymi torturami nie dał się skłonić do zeznawania przeciwko swojemu panu.
Pretor w 104; dowódca w randze
prokonsula (praetor proconsule) w wojnie z piratami w
Cylicji. Po sukcesach w tej wojnie
senat przyznał mu w roku 100 prawo do tryumfu. Sprzeciwiał się reformom agrarnym proponowanym przez
trybunów plebejskich Lucjusza Appulejusza Saturninusa w 100 p.n.e. i, jako
konsul w 99 p.n.e., Sekstiusza Titiusza. Konsulat sprawował w 99 p.n.e. razem z Aulusem Postumiuszem Albinusem.
Cenzor w 97 wraz z Lucjuszem Waleriuszem Flakkusem. Usunęli z
senatu byłego
trubuna Marka Duroniusza za to, że zawetował ustawę przeciwko zbytkowi, bezczelnie argumentując, że wolność oznacza także swobodę zrujnowania się i prawo nie może narzucać bycia oszczędnym . Duroniusz później oskarżył Antoniusza o nadużycia wyborcze (de ambitu), ten został jednak uniewinniony. Marek Antoniusz z sukcem bronił Maniusza Akwiliusza oskarżonego o zdzierstwa na Sycylii, kończąc mowę obrończą zdarł z piersi oskarżonego tunikę, ukazując blizny po ranch i uzyskując uniewinnienie. Należał do stronnictwa arystokratycznego i w czasie wojny domowej był stronnikiem
Sulli. W konsekwencji zginął, gdy w 87 p.n.e. Rzymem zawładnęli
Mariusz i
Cynna. Podobno żołnierze wysłani z rozkazem zamordowania Antoniusza wahali się wykonać zadanie poruszeni elokwencją mówcy. Dopiero ich dowódca, Publiusz Anniusz, ściął Markowi Antoniuszowi głowę , którą Mariusz kazał umieścić na
rostrach.
Marek Antoniusz Antyllus (Marcus Antonius M.f. M.n.) najstarszy syn
Marka Antoniusza, zwany Antonillusem (Antosiem), a potem, żyjąc w greckojęzycznych miastach:
Atenach i
Aleksandrii, z grecka zwany Antyllusem. Brat
Antoniusza Jullusa.
Antonia Hybryda, (Antonia Hybrida), (zm. po
42 p.n.e.) córka
Gajusza Antoniusza Hybrydy a wnuczka
Marka Antoniusza Oratora. Została drugą żoną swojego kuzyna, a przyszłego triumwira
Marka Antoniusza. Urodziła mu córkę Antonię:
Marek Porcjusz Katon (Marcus Porcius Cato) zwany Cenzor (Censorius), (ur.
234 p.n.e. w
Tusculum, zm.
149 p.n.e.), mówca, polityk i pisarz rzymski. Pradziad
Katona Młodszego.
Alan Wilson Watts (ur.
6 stycznia 1915, zm.
16 listopada 1973) brytyjski filozof, pisarz, mówca. Znany ze swych badań porównawczych religii, tłumacz i popularyzator filozofii Wschodu na zachodzie
Marcus Valerius Messala Niger - polityk rzymski okresu schyłku
republiki. Syn Marka Waleriusza Messali a wnuk Maniusza Waleriusza Messali . Wg
Cycerona cieszył się reputacją dobrego
mówcy. Był dwukrotnie
trybunem wojskowym,
kwestorem około 73 p.n.e. W 73 p.n.e. wszedł w skład kolegium
pontyfików. W 70 p.n.e. otrzymał upomnienie od
cenzorów. Został
pretorem miejskim w 64 p.n.e. W 62 p.n.e. oskarżony o udział w spisku
Katyliny został Publiusz Korneliusz Sulla, bratanek
dyktatora Sulli. Oskarżonemu sprzyjali wybitni
patrycjusze a jego obrony podjęli się
Hortensjusz i
Cyceron, który zdecydował się na to na prośbę Marka Messali . W 61 p.n.e Niger został wybrany
konsulem razem z
Markiem Pupiuszem Pizonem Frugi Kalpurnianem. Prowadził politykę konserwatywną, był gorliwym zwolennikiem
optymatów, dążąc między innymi do ukarania
Klodiusza za sprofanowanie misteriów ku czci Dobrej Bogini (Bona Dea). W grudniu
62 p.n.e. Klodiusz w kobiecym przebraniu wszedł do domu
Cezara, ówczesnego najwyższego kapłana (
pontifex maximus), gdzie odbywały się właśnie doroczne misteria ku czci Dobrej Bogini, i gdzie w tym czasie wstęp mężczyzn był zabroniony. Celem tej wizyty miała być schadzka z Pompeją, żoną Cezara . Niger przeciwstawiał się swojemu koledze w urzędzie, Markowi Pupiuszowi Pizonowi, który sprzyjał Klodiuszowi. Ostatecznie, dzięki przekupstwu, Klodiusz został uniewinniony. W 55 p.n.e Niger został cenzorem razem z
Publiuszem Serwiliuszem Watią Izauryjskim. Przypadło im w udziale zadanie uregulowania brzegów
Tybru po powodzi.
Trybuni ludowi utrudniali czynności cenzorom poprzez zgłaszanie niepomyślności
auspicjów czyli tzw.
obnuntiatio i nie doszło ostatecznie do sporządzenia przez cenzorów spisu obywateli. W
54 p.n.e. w procesie
Emiliusza Skaurusa oskarżonego o nadużycia w
prowincji Sardynii, który to proces miał tak naprawdę polityczny cel skompromitowania Skaurusa i zamknięcia mu drogi do konsulatu, jako obrońca obok Cycerona i Hortensjusz wystąpił też Messala Niger. Trzykrotnie był
interrexem w 55, 53 i 52 p.n.e.
Marek Antoniusz Kretyk (Marcus Antonius Creticus; Marcus Antonius M.f. M.n.) – (zm. ok.
72 p.n.e.) polityk rzymski. Syn
Marka Antoniusza Oratora.
Pretor w 74 r. p.n.e. Decyzją
senatu otrzymał dowództwo floty i władzę nad wybrzeżem
Morza Śródziemnego celem oczyszczenia mórz z piratów . W pierwszym roku działał na zachodzie, w
Ligurii,
Hiszpanii i na
Sycylii. Zachłanność pchnęła go do użycia posiadanej władzy do plądrowania
prowincji, w szczególności
Sycylii. W mowie oskarżycielskiej przeciwko
Gajuszowu Werresowi namiestnikowi Sycylii, Cyceron, zbijając argumenty obrony wskazującej na to że postępowanie Werresa było naśladownictwem polityki Antoniusza, wydał bardzo negatywną opinię o Marku Antoniuszu i jego pełnej chciwości i niesprawiedliwości działalności w tej prowincji. Natomiast Antoniusz nie uzyskał żadnych sukcesów w zadaniu, do którego został wyznaczony. Bezskutecznie walczył z
Kreteńczykami, oskarżanymi o współpracę z
Mitrydatesem VI królem
Pontu z którym wówczas Rzymn prowadził wojnę, i sprzymierzonymi z nimi piratami , tracąc przy tym większą część floty. Został zmuszony do zawarcia pokoju z Kreteńczykami. Zyskało mu to ironiczny przydomek "Kretyk". Zmarł wkrótce potem, nie powróciwszy do Rzymu. Według
Plutarcha niezbyt sławny w sprawach politycznych ani znakomity, ale dobrotliwy i zacny. Według innych antycznych źródeł, był wyjątkowo chciwym i niedołężnym urzędnikiem. Pierwszą jego żoną była Numitoria z
Fregellae (współczesnie
Ceprano) , następnie był żonaty z
Julią, córką
Lucjusza Cezara, daleką krewną dyktatora
Cezara.
Marcus Licinius Crassus Frugi – polityk rzymski okresu schyłku
republiki. Syn
Marka Kalpurniusz Pizona Frugi pretora w
44 p.n.e.. Adoptowany przez Marka Licyniusza Krassusa
konsula w
30 p.n.e. Konsul w
14 p.n.e.. Około 13-10 p.n.e. namiestnik
prowincji Hiszpania Bliższa. Był patronem miasta (civitas) Bocchoritana na
Majorce.
Prokonsul Afryki w 9-8 p.n.e. Członek kolegium
augurów .
Marcus Calpurnius Piso Frugi - polityk rzymski okresu schyłku
republiki. Syn
Marka Pupiusza Pizona Frugi Kalpurniana konsula w
61 p.n.e. i Anni. Około 90 p.n.e. jego ojciec z rodu Kalpurniuszy został adoptowany przez Marka Pupiusza. Jego syn porzucił
nazwisko (
łac. nōmen gentilicium) Pupiusz i powrócił do bardziej cennionego Kalpurniusz. W
84 p.n.e., po śmierci
Korneliusza Cynny, jego ojciec poślubił wdowę po nim, Annię. Jednak w
81 p.n.e. rozwiódł się z nią, żeby przypodobać się
Sulli.
Wellejusz Paterkulus przeciwstawia jego postawę zachowaniu
Cezara, który będąc zięciem Cynny, nie odtrącił jego córki z lęku przed represjami. Po wybuchu
wojny domowej w
49 p.n.e. Marek Pizon stanął po stronie
Pompejusza. Został wysłany na
Delos celem poboru wojska W
44 p.n.e. sprawował funkcję
pretora. W następnym roku mając prawo do objęcia
prowincji odmówił wzięcia udziału w przeprowdzanym przez
Marka Antoniusza rozdziale.
Marek Noniusz Makrinus (łac. Marcus Nonius Macrinus) – dowódca kampanii wojennych cesarza
Marka Aureliusza i rzymski prokonsul w Azji. W filmie
Ridleya Scotta (
Gladiator) historia Marka Noniusza Makrinusa posłużyła za kanwę postaci Maximusa Decimusa Meridiusa.
Marcus Aemilius Lepidus Porcina - członek wpływowego rodu rzymskiego
Emiliuszy. Syn prawdopodobnie
Marka Emiliusza Lepidusa trybuna wojskowego w 190 p.n.e., wnuk Marka Emiliusza Lepidusa, konsula w 187 p.n.e.
Konsul w 137 p.n.e.
Marek Anniusz Florian, Marcus Annius Florianus (ur. po
200 r. - zm.
276) - był prawdopodobnie bratem przyrodnim poprzedniego cesarza
Tacyta. Wybrany przez senat imperatorem w
276 r. Rządził jako Imperator Caesar Marcus Annius Florianus Augustus. Po 88 dniach panowania (od lipca do września) zginął lub popełnił samobójstwo, próbując przeciwstawić się swemu rywalowi, wodzowi legionów wschodnich -
Markowi Aureliuszowi Probusowi.