Cywilizacja Majów

Cywilizacja Majów – rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, stworzona w czasach prekolumbijskich na obszarach Mezoameryki przez ludy z grupy językowej Majów.

Kalendarz Majów – kalendarz używany w obrębie cywilizacji Majów w tzw. okresie klasycznym, tj. między III a IX w. n.e., a w okresie poklasycznym, aż do najazdu Hiszpanów, z pewnymi zmianami, przez Majów i ludy Nahua (Nahaua), od IX w. n.e. Tolteków, a od XIV w. n.e. Azteków.

Kalendarz Majów – kalendarz używany w obrębie cywilizacji Majów w tzw. okresie klasycznym, tj. między III a IX w. n.e., a w okresie poklasycznym, aż do najazdu Hiszpanów, z pewnymi zmianami, przez Majów i ludy Nahua (Nahaua), od IX w. n.e. Tolteków, a od XIV w. n.e. Azteków.

Kukulkan (Kukulcan, Tepeu Gucumatz) – w kulturze Majów odpowiednik azteckiego boga Quetzalcoatla, a także inkaskiego Wirakoczy; Zielony Pierzasty Wąż, stworzyciel świata i krzewiciel cywilizacji - utożsamiany z twórcą kultury Majów Itzamną.

Itzamná (w języku Majów dosłownie "niebiańska rosa, dom spadających kropli") - jeden z najważniejszych bogów Majów, syn boga-stworzyciela świata Hunab Ku i twórca cywilizacji , uważany za boga nieba i słońca, nazywany także Panem Dnia lub Panem Nocy i Niebios. Jego małżonką jest bogini Ixchel.

Votan jest legendarną i mityczną figurą, o której wspomina się we wczesno-europejskich zapiskach o cywilizacji Majów. Prawdopodobnie po raz pierwszy została opisana w 1702 roku przez Francisco Nuñez de la Vega w Constituciones diocesanas del obispado de Chiappa.

Uxmal – miasto Majów położone na terenie stanu Jukatan w Meksyku. Zostało założone w okresie renesansu Majów (prawdopodobnie pomiędzy 987-1007 r.). Należało, obok Chichén Itzá i Mayapan do głównych miast-państw cywilizacji Majów w okresie Nowego Państwa. Zostało opuszczone w XV w. Wśród ruin zachowały się liczne zabytki zaliczane do stylu Puuc. Wśród nich znajdują się:

Wojna stuletnia Calakmul i Tikal - to konflikt zbrojny pomiędzy dwoma miastami-państwami Majów, trwający 154 lata, między 526 a 680 rokiem n.e. Konflikt wybuchł wskutek walki o hegemonię na półwyspie Jukatan pomiędzy Calakmul i Tikál i zakończył się zwycięstwem Calakmul. Zakończenie konfliktu zapoczątkowało upadek cywilizacji Majów.

Skala Kardaszewa – klasyfikacja zaawansowania technicznego (hipotetycznych) pozaziemskich cywilizacji, zaproponowana przez rosyjskiego astronoma Nikołaja Kardaszewa w 1964 r. i później rozwinięta przez innych. Jako kryterium klasyfikacji Kardaszew przyjął podstawowe źródło energii wykorzystywane przez daną cywilizację.

Toniná - obecna nazwa stanowiska archeologicznego na terenie Meksyku, związanego z cywilizacją Majów, położonego około 12 kilometrów na wschód od miejscowości Ocosingo w stanie Chiapas. Nazwa oznacza w języku tzeltal dosłownie "dom z kamienia" od licznych kamiennych rzeźb i budowli,

Cywilizacja medialna - termin, którym medioznawcy określają obecną cywilizację, opartą na społeczeństwie informacyjnym i wszechobecności mediów. Cywilizacja ta zakłada zmianę pojmowania przestrzeni i czasu.

Mayapan (hiszp. Mayapán) – ośrodek cywilizacji prekolumbijskiej położony w meksykańskim stanie Jukatan około 40 km na południowy wschód od miasta Merida i 100 km na zachód od Chichen Itza. Mayapan był ośrodkiem politycznym Majów na półwyspie Jukatańskim w okresie od około 1220 do 1440 r. n.e.

Sztuka Majów – rozwijała się w trzech etapach określanych jako okres preklasyczny, pomiędzy 1500 p.n.e. a 200 n.e., kiedy to ukształtowały się zręby ich kultury; klasyczny, trwający od ok. 200 r. do ok. 850 r; i okres postklasyczny, trwający od 850 r. do podboju dokonanego przez hiszpańskich konkwistadorów. Największy rozkwit sztuki Majów datowany jest na lata 700 – 800 w fazie pierwszej i 1000 r. – 1200 r. w fazie drugiej. Majowie na tereny przez nich zamieszkane przybyli już w I tysiącleciu p.n.e. Jednak, na podstawie prowadzonych wykopalisk stwierdzono, że przez pierwsze wieki, największy wpływ na sztukę rozwijającą się w tym regionie, wywierały sztuka olmecka, ośrodek w Teotihuacanie oraz sztuka Totonaków. Sztuka Majów, podobnie jak sztuka innych plemion prekolumbijskiej Ameryki była mocno związana z religią.
Ze względów historycznych, geograficznych i kulturowych tereny zamieszkane przez Majów dzieli się na ogół na trzy obszary:

Mayapan (hiszp. Mayapán) – ośrodek cywilizacji prekolumbijskiej położony w meksykańskim stanie Jukatan około 40 km na południowy wschód od miasta Merida i 100 km na zachód od Chichen Itza. Mayapan był ośrodkiem politycznym Majów na półwyspie Jukatańskim w okresie od około 1220 do 1440 r. n.e.

Calakmul - duża gmina meksykańskiego stanu Campeche, leżąca w jego południowo wschodniej części u nasady półwyspu Jukatan. Jest jedną z 11 gmin w tym stanie. Siedzibą władz gminy jest niewielkie miasto Xpujil. Na terenie gminy znajduje się największe w Meksyku skupisko ruin miast cywilizacji Majów: Xpuhil (1 km), Becan (8 km), Chicanná, Balamcan, Hormiguero i najbardziej znane Calakmul, z liczącym 7230 km² Rezerwatem Biosfery Calakmul.

Baktun - jednostka czasu w kalendarzu Majów składająca się z 20 katun, co odpowiada 144 000 dni. Według tzw. Długiej Rachuby, która rozpoczęła odliczanie czasu od 13 sierpnia 3114 roku p.n.e., mamy obecnie 13. baktun, który skończy się 21 grudnia 2012 roku (13.0.0.0.0 wg zapisu Majów). Ponieważ liczba 13 była przez Majów uważana za magiczną, szczególnie jeśli chodzi o liczenie czasu (używali oni trzynastkowego i dwudziestkowego systemu liczbowego), powstało wiele opinii,[potrzebne źródło] że wraz z tą datą nastąpi koniec świata.

Cywilizacja zachodnia, Zachód, Okcydent (łac. occidens, zachód) - cywilizacja społeczeństw współcześnie zamieszkujących państwa Europy Zachodniej, Europy Środkowej, Ameryki Północnej, Ameryki Południowej oraz Australię, Nową Zelandię, Izrael i Republikę Południowej Afryki; cywilizacja łacińska.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja