Człowiek neandertalski, neandertalczyk – wymarły przedstawiciel rodzaju
Homo (człowiek), znany z
plejstocenu (ok. 400 000 do ok. 24 500 lat temu), w zależności od autorów
klasyfikowany jako podgatunek
człowieka rozumnego – Homo sapiens neanderthalensis – lub odrębny od niego
gatunek – Homo neanderthalensis.
Człowiek z Cro-Magnon; człowiek z Crô-Magnon; (
łac. Homo sapiens fossilis); kromaniończyk; człowiek rozumny z górnego
paleolitu występujący w
Europie między 43 tys. lat p.n.e – 10 tys. lat p.n.e – w ten sposób określa się części szkieletów
Homo sapiens odkryte w schronisku skalnym Abri de Cro-Magnon
[1] w
Les Eyzies k.
Dordogne, we
Francji przez Louisa Larteta w roku
1868. Szczątki datowane były metodą rozpadu węgla aktywnego
C a ich wynik pozwolił określić wiek znaleziska na okres między 28 tys. lat p.n.e. do 30 tys. lat p.n.e.
Determinizm środowiskowy (inaczej: faktor geograficzny, determinizm klimatyczny) – koncepcja dotycząca
determinującej roli
środowiska i relacji
człowiek –
środowisko, w której człowiek jest uzależniony od "wszechmocnych" warunków środowiska przyrodniczego. Środowisko daje pożywienie, pracę, stałe miejsce zamieszkania. Eko-antropologia i eko-biologia rozwijają problemy postawione przez determinizm środowiskowy.
Człowiek z Yuanmou (Homo erectus yuanmouensis) (
chin. 元谋人) –
hominid, którego skamieniałości (dwa zęby) odkryto
1 maja 1965 niedaleko wioski Danawu w regionie Yuanmou w prowincji
Junnan w
Chinach. W pobliżu zostały znalezione również narzędzia
paleolityczne. Szczątki datowane są na około 1,7 miliona lat i są najstarszymi szczątkami pierwotnego człowieka znalezionymi w Chinach i wschodniej
Azji. Człowiek z Yuanmou prawdopodobnie żył również w okresie, gdy na terenie Chin pojawił się
człowiek z Lantian i
człowiek pekiński.
Niewłaściwy człowiek (ang. The Wrong Man) - amerykański film kryminalny z 1956 roku, w reżyserii
Alfreda Hitchcocka. Film zainspirowany został autentyczną historią.
Człowiek, który wiedział za dużo – brytyjski film z gatunku
thriller, zrealizowany w 1934 roku przez
Alfreda Hitchcocka. Jest to pierwsza wersja filmu (również Hitchcocka)
o tym samym tytule.
Stary człowiek i morze (ang. The Old Man and the Sea) - amerykański film dramtyczny z 1958 roku. Adaptacja powieści
Ernesta Hemnigwaya o tym samym tytule.
Człowiek, którego nie było (The man, who never was), książka popularno-naukowa
Ewena Montagu, znana również jako "Operacja Heartbreak" (wyd.
1954 r.).
Człowiek-zagadka (Edward Nashton vel E. Nigma) - złoczyńca wykreowany przez
DC Comics, cechujący się ogromnym ilorazem inteligencji. Często zmusza Batmana do rozwiązywania makabrycznych zagadek i łamigłówek tworzonych przez siebie samego. Swe życie traktuje jak jedną wielką grę, która często prowadzi go do zguby, i kolejnej porażki z Batmanem.
Hugo, Hugon –
imię męskie, które powstało przez skrócenie germańskich imion ze składnikiem hugu (rozum, umysł), co oznacza "człowiek rozumny, bystry".
Człowiek pekiński, dawniej też: sinantrop (Homo erectus pekinensis,
chin. 北京人, Běijīng rén) –
człowiek z gatunku
Homo erectus, wcześniej klasyfikowany jako Sinanthropus pekinensis. Jego szczątki po raz pierwszy odkryto w trakcie wykopalisk prowadzonych w latach
1923-
1927 w zespole jaskiń
Zhoukoudian niedaleko
Pekinu w
Chinach.
Pierwszy kontakt – popularny motyw w
fantastyce naukowej opisujące spotkanie
ludzi z
inteligentnym życiem pozaziemskim. Opisuje on kwestie
ksenofobii,
transcendencji i
lingwistyki rozpatrując
antropologiczny pierwszy kontakt w kontekście cywilizacji pozaziemskich.
Zbędni ludzie (
ros. Лишний человек (czyt. lisznij cziełowiek) - zbędny człowiek/ dziwny bohater/ człowiek niepotrzebny)-
XIX-wieczny typ
bohatera literatury rosyjskiej charakteryzujący się
szlacheckim pochodzeniem (
książę,
hrabia,
szlachcic), dominacją
intelektu nad zdolnością do czynu, bezczynnością, zagubieniem w życiu, wyniosłością, poszukiwaniem przygody. Sądzili, że ich wysoki
iloraz inteligencji zapewni im świetlaną przyszłość, a kończyli tragicznie, niekiedy śmiercią.
Erudyta – człowiek posiadający szeroką wiedzę lub też wybitną znajomość wąskiego tematu; także człowiek gruntownie wykształcony. Słowo to
pochodzi od łacińskiego ērudītus oznaczającego człowieka uczonego, wykształconego. Połączenie (’e-’ - brak) i (’rudis’ - nieokrzesanie, brak wiedzy, brak umiejętności).
Ecce homo (
łac. oto Człowiek, Jan 19,5) — motyw w sztuce chrześcijańskiej przedstawiający ubiczowanego
Chrystusa w koronie cierniowej. Słowa oto Człowiek miał wypowiedzieć
Piłat ukazujący
Chrystusa ludowi
żydowskiemu.
Anatomia człowieka (antropotomia) (anthropos- człowiek) - nauka o budowie
narządów i układów ciała
człowieka, wchodzi w skład morfologii i posługuje się metodami na poziomie makroskopowym (np. obserwacji żywych organizmów i badań sekcyjnych zwłok). Jest to anatomia opisowa, zwana też anatomią klasyczną. Zajmuje się ona badaniem i opisaniem narządów, które spełniają wspólną funkcję, oraz poszczególnych części ustroju.
Niepotrzebny człowiek (
tur. Lüzumsuz Adam) –
opowiadanie tureckiego pisarza
Saita Faika Abasıyanıka, opublikowane w 1947 roku na łamach czasopisma literackiego Varlık. Utwór ten znalazł się następnie w wydanym w 1948 r. tomie opowiadań pod tym samym tytułem (Lüzumsuz Adam).
Rezerwat biosfery (
ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony
obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu
UNESCO MAB (ang. Man and the Biosphere, pol. Człowiek i biosfera).
Typologia antropologiczna – dział
antropologii mający na celu opisanie zróżnicowania systematycznego wewnątrz
gatunku Homo sapiens. Należy odróżniać klasyfikację
rasy geograficznej od indywidualnych typów rasowych, najbliższym pojęciem dla rasy geograficznej z typologii indywidualnej jest
formacja antropologiczna (pokrywające się granice przestrzenne).