Linki:
'Ala ad-Din Muhammad II,
Łucznik (żołnierz),
18 sierpnia,
Ałmałyk,
Afganistan,
Ambakaj,
Amu-daria,
Aryman,
Bóg,
Bön,
Börte,
Batu-chan,
Belgütej,
Bitwa nad rzeką Kałką,
Bitwa pod Dałan Bałdżit,
Bitwa pod Dałan Nemürges,
Bitwa pod Köjten,
Bitwa pod Kałakałdżit-elet,
Blunt Force Trauma,
Bułgaria Wołżańsko-Kamska,
Buchara,
Cavalera Conspiracy,
Chan (władca),
Chanat Kara Kitajów,
Chanat Karakitanów,
Chińczycy Han,
Chorezm,
Czagataj,
Czyngis-chan (film),
Czyngis-chan (film 1965),
Czyngis-chan (ujednoznacznienie),
Czyta,
Dżalal ad-Din Manguberti,
Dżamuka,
Dżebe-nojon,
Dżoczi,
Dżurdżeni,
Dynastia Jin (1115-1234),
Dynastia Song,
Feliks Koneczny,
Futro,
Ghazni,
Gruzja,
Höelün,
Himalaje,
Huang He,
Imperium Chorezmijskie,
Imperium mongolskie,
Indie,
Indus,
Irgiz,
Irtysz,
Język chiński,
Jasa,
Jesügej Baatur,
Kököczü Teb-Tengri,
Küczlük,
Kabuł-chan,
Kagan,
Kalif,
Karakorum (stolica),
Kasar,
Kaukaz (kraina historyczna),
Kereici,
Kitanowie,
Kurułtaj,
Kutuła,
Leszek Podhorodecki,
Lew Gumilow,
Liaoyang,
Mönglik,
Mahmud Jalawacz,
Mandżuria,
Marco Polo,
Masud Jalawacz,
Merkici,
Międzynarodowy alfabet fonetyczny,
Mingan,
Mongołowie,
Mongolscy Wielcy Chanowie,
Monoteizm,
Morze Kaspijskie,
Muzułmanin,
Najmanowie,
Onon,
Pekin,
Połowcy,
Podboje Mongołów,
Ród,
Rashid ad-Din,
Religia,
Rosja,
Ruś Kijowska,
Samarkanda,
Soból,
Stanisław Kałużyński,
Status quo (termin),
Straż Dzienna (jednostka wojskowa),
Straż Nocna (jednostka wojskowa),
Subedej-bagaatur,
Syberia,
Szaman,
Szamanizm,
Szigi Kutuku,
Szlak handlowy,
Tümen,
Tajna historia Mongołów,
Tanguci,
Tatarzy czarni,
Temüge Otczigin,
To'orił Ong-chan,
Tołuj,
Transoksania,
Ugedej,
Ujgurzy,
Ural (góry),
Urgencz,
Warszawa,
Wielki kurułtaj 1206,
Wilhelm z Rubruk,
Wojna domowa,
Wyspa,
Xixia,
Yelü Chucai,
Zakon Braci Mniejszych,
Zaratusztrianizm,
Czyngis-chan, Dżyngis-chan, do
1206 Temudżyn (ur. w
1155 (wg. źródeł muzułmańskich) lub
1162 (wg. źródeł chińskich i mongolskich) w Deliün Bołdak, rejon obecnej
Czyty w
Rosji - zm.
18 sierpnia 1227) (
IPA: [
ʧiŋɡis xaːn],
wymowa mongolska ?/
i) – władca
mongolski, twórca i długoletni władca
Imperium Mongolskiego.
Wielki kurułtaj 1206 – zjazd możnych
mongolskich i przedstawicieli podbitych przez Mongołów ludów w
1206 roku. Wybrano na nim
Czyngis-chana,
Kaganem. Zreformowano szereg instytucji mongolskich i powołano nowe. Uważany jest za formalny początek
Imperium Mongolskiego. Poza reformami instytucjonalnymi, podjęto też na nim decyzję o wyprawie Dżebego przeciw Najmanom.
Tołuj (ok.
1190–
1232) – czwarty i najmłodszy syn
Czyngis-chana i
Börte. Jeden z wodzów
Imperium Mongolskiego. W latach
1227-
1229 regent Imperium Mongolskiego. Mąż
Sorkaktani-beki. Ojciec
Mongkego,
Kubilaja, Arika Berke i
Hulagu-chana.
Jasa także jassa, jossa – prawo
Imperium Mongolskiego, stworzone przez
Czyngis-chana w pierwszych latach jego działalności. Słowo prawdopodobnie pochodzi od
turkijskiego "yas" – rozprzestrzeniać.
Dżoczi (
mong.: Jöji Xaan,
tur: Joci Han; ok.
1181-
1227) – pierwszy syn
Czyngis-chana, brat
Czagataja,
Ugedeja i
Tołuja. Od Dżocziego wywodzą się władcy Złotej Ordy oraz państw powstałych po jej rozpadzie, a także pierwsi władcy
Kazachów i
Uzbeków.
Chan Kubilaj, Kubilaj Chan (ur.
23 września 1215, zm.
18 lutego 1294) – wnuk
Czyngis-chana, syn
Tołuja i
Sorkaktani-beki, piąty wielki chan mongolski i pierwszy cesarz
Chin z
dynastii Yuan.
Mongke (Mengu, ur.
1208 - zm.
1259) – czwarty wielki chan mongolski, wnuk
Czyngis-chana, syn
Tołuja i
Sorkaktani-beki, brat
Kubilaja,
Hulagu i Aryka Böge. Rządził od 1251 do 1259.
Chan Kubilaj, Kubilaj Chan (ur.
23 września 1215, zm.
18 lutego 1294) – wnuk
Czyngis-chana, syn
Tołuja i
Sorkaktani-beki, piąty wielki chan mongolski i pierwszy cesarz
Chin z
dynastii Yuan.
Czyngis-chan (
ros. Монгол;
ang. Mongol) – film historyczny z
2007 roku w reżyserii Siergieja Władimirowicza Bodrowa opowiadający o życiu
Czyngis-chana.
Złota Orda (
mong. Алтан Ордын улс / Ałtan Ordyn Ułs;
tt. Altın Urda) – historyczne państwo
mongolsko-
tatarskie, założone ok.
1240 r. w zachodniej części imperium
Czyngis-chana przez jego wnuka
Batu-chana, ze
stolicą w
Saraj Batu (
1242–
1454).
Imperium Mongolskie (oficjalna nazwa: Wielkie Państwo Mongołów) –
państwo mongolskie założone w 1206 przez
Temudżyna, znanego bardziej jako Czyngis-chan, istniejące formalnie do początków
XIV wieku. W szczytowym momencie swojego rozwoju terytorialnego w połowie
XIII wieku obejmowało
Azję Środkową, północne
Chiny,
Ruś i
Bliski Wschód. W szczytowym okresie swojej potęgi zajmowało około 24,000,000 km2, przez co jest drugim największym państwem w historii (po
Imperium Brytyjskim).
Imperium Mongolskie (oficjalna nazwa: Wielkie Państwo Mongołów) –
państwo mongolskie założone w 1206 przez
Temudżyna, znanego bardziej jako Czyngis-chan, istniejące formalnie do początków
XIV wieku. W szczytowym momencie swojego rozwoju terytorialnego w połowie
XIII wieku obejmowało
Azję Środkową, północne
Chiny,
Ruś i
Bliski Wschód. W szczytowym okresie swojej potęgi zajmowało około 24,000,000 km, przez co jest drugim największym państwem w historii (po
Imperium Brytyjskim).
Kabuł-chan żyjący na przełomie
XI i
XII wieku pierwszy
chan Mongołów. Miał siedmiu synów z których wywodziły się później najpotężniejsze rody mongolskie, Najstarszym i formalnym dziedzicem jego władzy nad rodem był Ökin Barak, drugim Bartan Dzielny ojciec
Jesügeja Baatura a dziad
Czyngis-chana. Na następcę wyznaczył swego kuzyna
Ambakaja.
Xixia (wym. śi-śia, dosłownie Zachodnie Xia) – pozostające w orbicie
chińskich wpływów kulturowych państwo założone przez
Tangutów, istniejące w latach
1032-
1227 w północno-zachodnich
Chinach. Twórcą państwa był
Li Yuanhao. Nazwa nawiązuje do starożytnej chińskiej dynastii
Xia, od której rzekomo mieli pochodzić władcy Xixia. Państwo zostało zniszczone przez najazd
Mongołów pod wodzą
Czyngis-chana.
Czyngis-chan (
ros. Монгол;
ang. Mongol) – film historyczny z
2007 roku w reżyserii Siergieja Władimirowicza Bodrowa opowiadający o życiu
Czyngis-chana.
Zdobywca (ang. The Conqueror) - amerykański film przygodowy nawiązujący do autentycznej biografii wodza
Mongołów Temudżyna póżniejszego Czyngis-chana.
Berke-chan (ur. prawdopodobnie w 1209, zm. 1266) – chan
Złotej Ordy w latach 1257–66, wnuk
Czyngis-chana. Rozpoczął islamizację Złotej Ordy, a także sprzymierzył się z
Mamelukami i walczył przeciwko
Ilchanidom w
Persji. Zaatakował też
Litwę, wkroczył na
Bałkany i zagroził
Bizancjum. W latach 1259–60 jego oddziały dokonały
najazdu na
Polskę, a następnie dotarły aż na
Śląsk.
Chanat Czagatajski -
chanat mongolski powstały z
ułusu syna
Czyngis-chana Czagataja (zm. 1244/1245), obejmujący większość terytorium
Azji Środkowej do momentu rozpadu w latach 1346 - 1370.