Dalriada

Dalriada (Dál Riata) - królestwo celtyckie (szkockie) rozciągające się na wybrzeżach Irlandii i dzisiejszej Szkocji, a właściwie Hebrydów Wewnętrznych i Argyll. Istniało już w V w n.e., pierwotnie jako podkrólestwo irlandzkie należące do królestwa Ulaid, a następnie rozprzestrzeniło się na Argyll i Hebrydy Wewnętrzne. Do Dalriady należała wyspa Iona. Dalriada walczyła z Piktami, i Nortumbrią, a od VIII wieku broniła się też przed wikingami. Od najazdu Normanów na Irlandię (IX w n.e.) irlandzka część królestwa utraciła znaczenie, natomiast część szkocka rozwijała się, by w 843 roku, połączyć się (za sprawą króla Kennetha I) z Piktami tworząc królestwo Alby i dać podwaliny dzisiejszej Szkocji.

Lista królów Dalriady, królestwa celtyckiego (szkockiego) rozciągającego się na wybrzeżach Irlandii i dzisiejszej Szkocji. Większość władców Daliady, Alby i Szkocji swój rodowód wywodziła od wspólnego protoplasty Fergusa Mór mac Eirc. Jeszcze w XVI wieku Jakub I Stuart uważał się za potomka Fergusa.

Argyll - inaczej Argylshire - historyczne hrabstwo w Szkocji, obecnie w okręgu Argyll i Bute. Od II w n.e. zamieszkane przez Celtów z Irlandii (Szkoci). Już w wieku III Argyll znalazł się pod panowaniem Celtów, którzy stworzyli na jego obszarze królestwo Dalriada (V-IX w.). W drugiej połowie IX wieku weszło w skład Szkocji.

Iona, (gael. I Chaluim Cille) – niewielka wyspa w Hebrydach Wewnętrznych u południowych wybrzeży Szkocji, zamieszkana przez 175 osób. Siedziba ufundowanego przez św. Kolumba w 563 roku klasztoru, jednego z pierwszych i ważniejszych domów zakonnych na obszarach celtyckiej Irlandii, Szkocji i Walii. Wchodziła w skład Dalriady (miejsce pochówku jej królów). Z Iony prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbryjczyków. Od VIII wieku obiekt wielokrotnych ataków wikingów, wskutek których zmalało znaczenie konwentu zakonnego.
Na wyspie zachowały się kamienne rzeźbione krzyże celtyckie, tak zwane "wysokie krzyże" z VIII wieku.

Aidan - inaczej Aedan, król Dalriady, syn Gabrana. Zmarł ok. 608 r. n.e. Koronowany na wyspie Iona przez św. Kolumbę, odmówił uznania zwierzchności irlandzkiej części królestwa Dalriady. Poprowadził też armię do boju z Ethelfrithem, królem Nortumbrii i został pokonany.

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii (ang. United Kingdom of Great Britain and Ireland) – historyczne państwo utworzone 1 stycznia 1801, roku poprzez połączenie Królestwa Wielkiej Brytanii (które samo powstało z połączenia Królestwa Szkocji i Królestwa Anglii w 1707 roku) i Królestwa Irlandii. Przestało istnieć 6 grudnia 1922 roku, kiedy to na skutek Anglo-Irlandzkiego traktatu utworzone zostało Wolne Państwo Irlandzkie. Współcześnie sukcesorami tego państwa są Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i Republika Irlandii.

Erc - władca Irlandzkiej części Dalriady do 474r. n.e. Ojciec Fergusa Mor i Loarna mac Eirc. Erc jest protoplastą królewskiej linii Dalriady oraz Szkocji.

Sanday (Gaelic: Sandaigh) to jedna z wysepek, w szkockim paśmie Hebrydów Wewnętrznych. Jest wyspą pływową połączoną ze swym większym sąsiadem - wyspą Canna, podczas odpływu mielizną, a także połączona z większą wyspą mostem. Canna i Sanday tworzą wspólną społeczność, opisywaną zazwyczaj jako Canna.

Lamont - szkockie nazwisko i nazwa klanu. Lamontowie przybyli do Szkocji z Irlandii prawdopodobnie w V w. jako współtwórcy królestwa Dalriaty. Terytorium klanu obejmowało półwysep Cowal w hrabstwie Argyll. W XIV i XV w. klan dzięki małżeństwom z potężnym klanem Macdonaldów i łasce królewskiej klan przeżywał okres rozwoju,zasiedlając m.in. wyspę Bute i rozprzestrzeniając się do hrabstw Fife, Galloway i Ayrshire.

Sanday (Gaelic: Sandaigh) to jedna z wysepek, w szkockim paśmie Hebrydów Wewnętrznych. Jest wyspą pływową połączoną ze swym większym sąsiadem - wyspą Canna, podczas odpływu mielizną, a także połączona z większą wyspą mostem. Canna i Sanday tworzą wspólną społeczność, opisywaną zazwyczaj jako Canna.

Ulva (ang. Isle of Ulva, gael. Ulbha) - wyspa w archipelagu Hebrydów (Hebrydy Wewnętrzne), wchodząca w skład Wysp Brytyjskich, oddzielona od Wielkiej Brytanii.

Królestwo Wielkiej Brytanii (ang. Kingdom of Great Britain), znane także jako Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii (United Kingdom of Great Britain) było państwem położonym w Europie Zachodniej. Istniało w latach 1707–1800. Powstało na mocy Aktu Unii w wyniku połączenia Królestwa Anglii i Królestwa Szkocji w jedno państwo obejmujące całość wyspy Wielkiej Brytanii. Połączenie Anglii i Szkocji było dopełnieniem istniejącej już od 1603 roku unii personalnej, gdy Jakub VI Szkocki został koronowany jako Jakub I Stuart na króla Anglii.

The Minch a. North Minch (dawny polski egzonim: Morze Szkockie) cieśnina w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, u północno-zachodnich wybrzeży Szkocji, między Hebrydami Zewnętrznymi (wyspy Lewis i Harris) na zachodzie a Hebrydami Wewnętrznymi (wyspa Skye) i wybrzeżem Szkocji na wschodzie. Na południu przez cieśninę Little Minch łączy się z Morzem Hebrydzkim, na północy z otwartym oceanem.

Gabrán mac Domangairt – król Dalriady, którego panowanie jest wzmiankowane na połowę VI wieku n.e., jest tytularnym założycielem klanu Cenél nGabraín.

Ida z Bernicji (data urodzenia nieznana; zm. ok. 559) – pierwszy znany król anglosaskiego królestwa Bernicji, rządzący od 547 do śmierci ok. 559 roku. Niewiele wiadomo o jego życiu, ale uważany jest za założyciela dynastii, która władała pograniczem dzisiejszej Anglii i Szkocji i ostatecznie założyła potężne królestwo Nortumbrii.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja