Dariusz I Wielki


Dariusz I Wielki (język staroperski: Dārayawuš, per.: داریوش, heb.: דַּרְיָוֵשׁ, język starogrecki: Δαρεῖος) (ok. 550-485 p.n.e.) władca perski ("Król Królów", szachinszach) z dynastii Achemenidów panujący od 521 do 485 p.n.e., syn Hystaspesa (Wisztaspa). Zasłynął dzięki wprowadzeniu w swym państwie sprawnej organizacji administracyjnej i politycznej oraz licznym podbojom.

Wisztaspa (stp. Wisztaspa) lub Hystaspes (gr. Ὑστάσπης) (VI w. p.n.e.) − należący do rodu Achemenidów satrapa Partii i Hyrkanii, ojciec Dariusza I.

Kserkses I (pers. خشایارشا, Chszajarsza)(ur. ok. 517 p.n.e., zm. 465 p.n.e.) – szachinszach perski z dynastii Achemenidów. Panował w latach 485 p.n.e.-465 p.n.e.

Szachinszach (dosł. "król królów", z perskiego szach - król) to tradycyjny tytuł przysługujący władcom Persji od czasów Achemenidów, będący odpowiednikiem europejskiego Cesarz. Po zajęciu terenów dzisiejszego Iranu przez Arabów i obaleniu Sasanidów, ostatniej dynastii, której tytuł ten przysługiwał, szachinszachami tytułowali się różni władcy, między innymi w Indiach, Afganistanie i Iraku.

Dariusz III Kodoman, łac. Darius - ostatni król perski z dynastii Achemenidów, rządził jako Król Królów w latach 336-330 p.n.e. W języku perskim jego imię było wymawiane Darajawausz, w języku greckim Dareios Kodomanos, w języku egipskim Inczriusza.

Oksatres (gr.: Όξάθρης, Oksáthrēs; staroperski: Vaxšuvarda) (IV wiek p.n.e.) – wódz perski, młodszy syn Arsamesa i Sisygambis, brat Dariusza III Artaszaty, ostatniego króla Persji z dynastii Achemenidów,

Artoksares (staroperski: *Artaxšara), był eunuchem z Paflagonii, który odegrał znaczącą rolę w wydarzeniach mających miejsce w państwie Achemenidów za czasów panowania Artakserksesa I i Dariusza II. Urodził się około 465 roku p.n.Ch a zmarł w 419 roku p.n.Ch.

Artakserkses II Mnemon (Arsakes) - król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Dariusza IIi królowej Parysatis. Panował w latach 404358 p.n.e.

Wielcy Seldżucy, od: Seldżucy (tur. Selçuklular, aze. Səlcuqlar pers. سلجوقيان (Saldżughijân), arab. سلجوق (Saldżuk) / السلاجقة (al-Saladżika) – dynastia panująca w państwie założonym przez przywódców Turków Seldżuckich w XI wieku, albo nazwa tego państwa. Przymiotnik "wielcy" nadano jej, żeby odróżnić ją od innych dynastii wywodzących się z rodu Seldżukidów panujących w państwach powstałych w wyniku rozpadu sułtanatu Wielkich Seldżuków. Czasami określenie "Wielki Seldżuk" stosuje się jako nazwę własną, zastrzeżoną jedynie dla pierwszych trzech członków dynastii.

Król You z dynastii Zhou (chiński: 周幽王; pinyin: zhōu yōu wáng) – dwunasty władca tej dynastii i ostatni król z zachodniej linii Zhou. Rządził w latach 781-771 p.n.e. Starał się zaimponować swojej ulubionej księżniczce Baosi, oszukując możnowładców, że władca znajduje się w niebezpieczeństwie. Przybyli do zamku lecz jedyne co znaleźli to Baosi, która wyśmiewała się z nich. Gdy niebezpieczeństwo naprawdę przyszło król znów zwołał możnowładców, jednak żaden nie przybył, ponieważ wszyscy myśleli, że jest to kolejny żart władcy. Youwang został zabity a Baosi wzięto do niewoli. Jego następcą został jego syn, Pingwang.

Utuhengal (sum. utu-he2-gal2; tłum. "bóg Utu jest obfitością/dostatkiem") - sumeryjski władca miasta-państwa Uruk, panujący w latach 2116 - 2110 p.n.e.; według "Sumeryjskiej listy królów" jedyny przedstawiciel V dynastii z Uruk.

Lugalkiniszedudu (lub Lugalure) - według Sumeryjskiej Listy Królów drugi władca należący do II dynastii z Uruk. Dotyczący go fragment brzmi następująco:

Aśoka (Asioka, Ashoka) (304-232 p.n.e.), władca indyjskiego imperium Maurjów (dynastii, której po raz pierwszy udało się zjednoczenie znacznych obszarów subkontynentu indyjskiego. Maurjowie to dynastia panująca w państwie Magadha w latach od ok. 320 do ok. 185 p.n.e. Stolicą kraju była Pataliputra (dziś Patna w stanie Bihar), w pobliżu rzeki Son i jej ujścia do Gangesu), panujący między, wedle różnych ustaleń 274-264 r. p.n.e. a 239 - 226 r. p.n.e.

Enmebaragesi, Mebarasi - według Sumeryjskiej Listy Królów dwudziesty drugi, przedostatni władca należący do tzw. I dynastii z Kisz. Dotyczący go fragment brzmi następująco:

Ariaramnes, staropers. Ariyâramna – władca perski z dynastii Achemenidów, syn Teispesa. Panował w Persydzie od około 640 p.n.e. do prawdopodobnie 595 p.n.e. Współrządził wraz z bratem, Cyrusem I, który panował w Anszanie.

Karolingowie francuscy – dynastia królów w królestwie Franków zachodnich, panująca w latach 840987. Obejmowała dziewięciu królów panujących:

Artakserkses III Ochos – król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Artakserksesa II oraz królowej Statejry. Panował w latach 358-338 p.n.e. Na czas jego panowania przypada krótkotrwały renesans potęgi perskiego imperium.

Artakserkses I Długoręki - król perski z dynastii Achemenidów, syn Kserksesa, panował w latach 464 p.n.e. - 424 p.n.e.. Znany z łagodnej polityki wewnętrznej oraz ugodowej polityki wobec krajów sąsiednich.



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja