Dialekt joński

Dialekt joński - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, rozpowszechniony w okresie klasycznym na obszarze południowo-zachodniej Azji Mniejszej (w historycznej Jonii), na Cykladach, Sporadach Północnych, Eubei a także części wysp przybrzeżnych Azji Mniejszej, m.in. na Chios i Samos. W swoim wczesnym stadium zaświadczonych już w grece archaicznej okresu homeryckiego - obok dialektu eolskiego stanowi podstawę języka Iliady i Odysei. W okresie hellenistycznym był stopniowo wypierany przez grekę koine, stanowi substrat dla rozwiniętego z niej w okresie bizantyjskim języka pontyjskiego. W literaturze okresu klasycznego dialekt joński pojawia się m.in. w części dzieł Sofoklesa i Ajschylosa, a także utworach epickich i wczesnej historiografii (np. u Herodota), nawiązujących do greki homeryckiej. Najbardziej zbliżony do dialektu attyckiego, wraz z którym tworzy zespół jońsko-attycki.

Dialekt attycki - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, w okresie klasycznym rozpowszechniony w Attyce i na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego. Najbardziej zbliżony do dialektu jońskiego, wraz z którym tworzy grupę jońsko-attycką. Dialekt ten w swoim wczesnym stadium zaświadczony jest już w grece archaicznej okresu homeryckiego (ok. VIII wiek p.n.e.) - pojawia się sporadycznie w Iliadzie i Odysei. W dialekcie attyckim powstała większość dzieł poetów i pisarzy okresu klasycznego, jest to też język starożytnych mówców ateńskich. Na dialekcie attyckim opiera się też w znacznej mierze późniejsza greka koine, używana w okresie hellenistycznym.

Greka homerycka - wariant języka starogreckiego, znany z tekstów Homera oraz późniejszej liryki epickiej z okresu klasycznego, nawiązującej stylem do Iliady i Odysei. Język Homera stanowi najprawdopodobniej zlepek kilku archaicznych dialektów greckich, głównie jońskiego i eolskiego. Greka homerycka jako język poezji epickiej stopniowo wychodziła z użycia w okresie hellenistycznym po wykształceniu się wariantu greki koine, jednak spotyka się ją jeszcze w tekstach późniejszych do III wieku n.e.

Język/dialekt babiloński – jeden z głównych dialektów języka akadyjskiego, który wykształcił się na początku II tys. p.n.e. z dialektu staroakadyjskiego na obszarze środkowej i południowej Mezopotamii. W użyciu pozostawał do końca I tys. p.n.e. Zapisywany był w piśmie klinowym. W rozwoju języka babilońskiego wyróżnianych jest pięć etapów: starobabiloński, średniobabiloński, młodobabiloński, nowobabiloński i późnobabiloński

Gwary lubawskie - gwary należące do dialektu mazowieckiego języka polskiego, czasami kwalifikowane jako część oddzielnego dialektu chełmińsko-kociewsko-warmińskiego. Wraz z gwarą malborską i grudziądzkimi należy do tzw. nowszych dialektów mieszanych, które powstały już po okresie formowania się pierwotnych dialektów polskich.

Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

Llanito (lub yanito) - dialekt angielski używany na co dzień przez rdzennych mieszkańców Gibraltaru. Charakteryzuje się znaczną ilością zapożyczeń leksykalnych z andaluzyjskiej odmiany języka hiszpańskiego, do tego stopnia, że jest uważany za mieszaninę obu tych języków. Różni się jednak od tzw. Spanglish używanego na obszarze przygranicznym między USA a Meksykiem. Llanito zawiera także wiele słów z innych języków, między innymi z dialektu genueńskiego, języka hebrajskiego, arabskiego, portugalskiego i maltańskiego.

Dialekt południowokaszubski – jeden z trzech zespołów gwarowych języka kaszubskiego (uznawanego także za dialekt kaszubski języka polskiego). W zależności od podziału, kaszubszczyzna południowa traktowana jest albo jako jeden dialekt, albo jako dwa odrębne dialekty: południowo-wschodni i południowo-zachodni. Sam podział wewnętrzny języka kaszubskiego nie jest ściśle określony, ciężko jest wyznaczyć precyzyjną granicę południowych Kaszub ze środkowymi.

Gwara malborska - gwara dialektu wielkopolskiego języka polskiego należąca do tzw. nowszych dialektów mieszanych, czyli gwar powstałych na terenach późniejszych kolonizacji polskiej ludności. Przez długi czas gwary lubawskie traktowane były łącznie wraz z gwarą malborską jako jeden zespół gwarowy (gwary malborsko-lubawskie), ale obecnie uważa się je za część dialektu mazowieckiego.

Dialekt pamfilijski albo greka pamfilijska - słabo zaświadczony dialekt greki klasycznej, używany w starożytności na obszarze Pamfilii u południowo-zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej. Jego pochodzenie i relacja do innych dialektów starogreckich są nieustalone.

Dialekt toskijski języka albańskiego – jeden z dwóch głównych dialektów języka albańskiego, używany w południowej części tego kraju oraz m.in. w Macedonii i Grecji.

Dialekty języka norweskiego – grupa dialektów języka norweskiego funkcjonujących niezależnie od dwóch oficjalnych standardów języka: bokmål i nynorsk. Obecnie można rozróżnić dwie tendencje: z jednej strony zwiększającą się regionalizację językową, z drugiej coraz większą akceptację dla dialektów, mimo ogólnej tendencji zbliżania się dialektów do siebie.

Język grecki archaiczny albo greka archaiczna - wczesne stadium rozwoju języka greckiego, poprzedzające grekę klasyczną, jednak późniejsze od greki mykeńskiej. Język grecki archaiczny był w użyciu w Helladzie w okresie ciemnym (po upadku cywilizacji mykeńskiej) i w okresie archaicznym. Zaświadczony jest w swoim późnym stadium przede wszystkim w dziełach Homera, z okresu ciemnego nie zachowały się bowiem zabytki piśmiennictwa. Język grecki był w czasach Homera już najprawdopodobniej silnie zróżnicowany dialektalnie. Uważa się, że Iliada i Odyseja pisane są językiem będącym zlepkiem różnych dialektów epoki, które w kolejnych wiekach dały początek poszczególnym zaświadczonym w piśmiennictwie dialektom greki klasycznej.

Dialekt kłodzki (niem. Glätzisch Mundart, Glätzisch, Gleetzisch, Pauersch w gwarze – wiejski) – odmiana dialektu śląskiego języka niemieckiego, odrębna od dialektu górskiego (niem. Gebirgschlesisch), występująca do 1945 r. na terenie Grofschoaft Glootz (Grafschaft Glatz czyli hrabstwa kłodzkiego), głównie wśród mieszkańców wsi. Glätzisch był gwarą wykształconą na bazie mowy osadników z Turyngii i Frankonii kolonizujących Śląsk i ziemię kłodzką od XIII w. Jak pozostałe dialekty śląskie należy do dialektów wschodnich (Ostmitteldeutsch) grupy dialektów środkowo-niemieckich. Charakteryzował się dużą frekwencją (częstym występowaniem) głoski "a", przypominał bardzo dialekty z okolic Harzu i zawierał naleciałości leksykalne z języków słowiańskich.

Język luksemburski (Lëtzebuergesch, franc. Luxembourgeois, niem. Luxemburgisch) – należy do zachodniej grupy języków germańskich. Wywodzi się z frankijskiego dialektu języka niemieckiego. Posługuje się nim ok. 320 000 ludzi, głównie w Luksemburgu, gdzie ma status języka urzędowego (od 1984), a także w części Niemiec, Belgii i Francji. Uznawany za oddzielny język od niedawna, wcześniej uznawany był raczej za jeden z dialektów języka niemieckiego. Funkcjonuje obok dwóch innych języków urzędowych w państwie - niemieckiego i francuskiego. Język ten używany jest głównie jako język mówiony w sferze prywatnej, choć na przykład prowadzone są w nim również debaty w parlamencie. Katedra języka luksemburskiego istnieje na uniwersytecie w Moskwie. Język ten nie jest językiem urzędowym w Unii Europejskiej. Guy Rewenig jest autorem pierwszej powieści po luksembursku; jest on uważany obok Rogera Manderscheida za prekursora pisania prozy artystycznej w tym języku.

Gwara lubawska – gwara należąca do dialektu mazowieckiego języka polskiego, czasami kwalifikowana jako część oddzielnego dialektu chełmińsko-kociewsko-warmińskiego.

Iliada (Ἰλιάς) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia he Ilias poiesis – pieśń o Ilionie (Troi).

Język sassarski (północnozachodniosardyński) to jeden z czterech głównych dialektów języka sardyńskiego. Posługuje się nim ok. 0,1 mln mieszkańców włoskiej wyspy Sardynii, przede wszystkim jej północno-zachodniej części.

Język mykeński albo greka mykeńska, także: dialekt mykeński - wymarły język z grupy helleńskiej języków indoeuropejskich, najstarsze zaświadczone stadium języka greckiego. Używany na Półwyspie Peloponeskim i na Krecie między XVI a XI wiekiem p.n.e., przed inwazją Dorów. Zachowały się inskrypcje na glinianych tabliczkach w piśmie linearnym B. Odczytane przez Michaela Ventrisa i Johna Chadwicka w 1952, których badania udowodniły powiązania języka mykeńskiego ze współczesną greką.

Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja