Dopełniacz (łac. genetivus) - forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie - używany jest zamiast
biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już
ablativus na zasadzie tzw.
synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).
Ablatiw (
łac. ablativus) - forma charakterystyczna dla
łaciny, która jako jedyny język europejski przechowała ten
przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Właściwy ablatyw (ablativus separationis) wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś. Oprócz tego spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie
synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i wiele innych funkcji (np. ablativus qualitatis, ablativus instrumenti, ablativus auctoris, ablativus temporis, ablativus qualitatis, ablativus modi, ablativus pretii).
Ablatiw (
łac. ablativus) – forma charakterystyczna dla
łaciny, która jako jedyny język europejski przechowała ten
przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Właściwy ablatyw (ablativus separationis) wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś. Oprócz tego spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie
synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i wiele innych funkcji (np. ablativus qualitatis, ablativus instrumenti, ablativus auctoris, ablativus temporis, ablativus qualitatis, ablativus modi, ablativus pretii).
Ablatiw (
łac. ablativus) - forma charakterystyczna dla
łaciny, która jako jedyny język europejski przechowała ten
przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Właściwy ablatyw (ablativus separationis) wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś. Oprócz tego spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie
synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i wiele innych funkcji (np. ablativus qualitatis, ablativus instrumenti, ablativus auctoris, ablativus temporis, ablativus qualitatis, ablativus modi, ablativus pretii).
Narzędnik (
łac. instrumentalis) - forma używana m.in. dla określenia narzędzia (naprawił telewizor śrubokrętem, przyjechałem pociągiem), sposobu w jaki coś się dzieje (osiągnąłem to sprytem) itp. Przy czasownikach oznaczających rządzenie oznacza
dopełnienie bliższe (dyrygent kieruje orkiestrą), przy niektórych innych dopełnienie dalsze (Maria handluje kwiatami). Łączy się z niektórymi przyimkami, np. z, pod, nad.
Celownik (
łac. dativus) - forma używana jako
dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku niemieckim i greckim spełnia rolę
narzędnika na zasadzie tzw.
synkretyzmu przypadków.
Gramatyka języka szwedzkiego – opis zjawisk gramatycznych w ujęciu synchronicznym w
języku szwedzkim. Gramatyka szwedzka wywodzi się w bezpośredniej linii z
języka staronordyjskiego, jednak w porównaniu z nim o wiele mniejszą rolę pełni
fleksja, a syntetyczny przodek nabiera powoli cech
języka analitycznego. Gramatyka szwedzka, należąc do gramatyk
języków germańskich, jest podobna do systemów gramatycznych innych języków germańskich zarówno pod względem
morfologicznym, jak i
syntaktycznym. W języku szwedzkim istnieją dwa
rodzaje gramatyczne, a
deklinacje i
koniugacje nie uwzględniają
osoby i
liczby. Zanikł również system
przypadków, zredukowany do
mianownika i
dopełniacza. System przypadków zrekompensował ścisły szyk szwedzkiego zdania. Język należy do grupy
SVO, a
orzeczenie znajduje się w zdaniu na drugim miejscu. Istnieje tendencja do tworzenia form
złożonych kosztem fleksyjnych.
Język wymarły –
język, który nie jest już używany ani w formie pisanej, ani ustnej. Przy takim języku zazwyczaj stawiany jest znak
krzyża w
indeksie górnym (nazwa języka) lub też na równi z tekstem (nazwa języka †).
Ae występuje między innymi w
łacinie i odpowiada współcześnie wymowie /e/, w łacinie klasycznej zbliżone do niemieckiego
ei, a w archaicznej /aj/. Bywa też zastępowane
ligaturą æ. W
języku niemieckim zastępuje
ä przy braku odpowiednich czcionek. Ponadto łacińskiemu ae odpowieda niemieckie ä.
Czynnik I (ang. Complement factor I, CFI) - białko biorące udział w regulacji działania
dopełniacz. Jego działanie polega na rozcinaniu związanych na powierzchni komórki lub występujący w środowisku płynnym składników dopełniacza C3b i C4b.
Ius cogens (
łac.,
dopełniacz: iuris cogentis, stąd niekiedy używane pol. "norma kogentna" lub "norma kogentalna") -
norma prawna bezwzględnie wiążąca.
Alona hercegovinae -
gatunek skorupiaka. Jego
epitet gatunkowy to
dopełniacz od łacińskiej nazwy hercegovina, odnosi się on do miejsca, gdzie żyje ten bezkręgowiec.
Langierówka - nieistniejący już budynek przylegający do
Sukiennic (na południe od
Syndykówki oraz na północ od
Postrzygalni) na wprost wylotu
ul. Szewskiej. Dobudowany na początku XVII wieku przez
rajcę krakowskiego Joachima Ciepielowskiego w formie przejścia pośrodku Sukiennic tworząc tzw. krzyż architektoniczny. Domek w 1873 przy okazji gruntownej przebudowy Sukiennic został wcielony do ich gmachu.
Koniugacja przedmiotowa - rodzaj koniugacji zawierającej w sobie informację o istnieniu
dopełnienia. Występuje ona w językach ugrofińskich, m. in. w
języku węgierskim.
Sed (stream editor) – edytor strumieniowy zawarty w systemach Unixowych, służący do przetwarzania plików tekstowych. Łączy w sobie prostotę oraz szeroki wachlarz możliwości. Znajduje też zastosowanie przy pisaniu programów konwertujących. Pomimo, że w sedzie nie możemy używać zmiennych, jest on językiem programowania
zupełnym w sensie Turinga.
Hister (
dopełniacz Histri) to
łacińska nazwa
rzeki Dunaj (zwłaszcza jej dolnego biegu) lub ludności mieszkającej nad jej brzegami. Pojawia się również jako Ister, odpowiednik
starogreckiej nazwy ᾽´Ιστρος, która także oznaczała rzekę Dunaj lub region położony u jej uścia. Miasto o nazwie Istria wciąż widnieje u ujścia Dunaju w wielu współczesnych atlasach.
Zapożyczenia z języków indyjskich -
wyrazy zapożyczone w języku
polskim lub innych językach, pochodzące pierwotnie z
języków indyjskich. Do języków nieindyjskich, zawierających szczególnie duży procent słów pochodzenia indyjskiego, można zaliczyć
język malajski /
indonezyjski oraz inne języki
Azji Południowo Wschodniej, a także
język suahili, w którym zapożyczenia z
hindustani stanowią około 1% słownictwa. Ze względu na bezpośrednie kontakty, językiem europejskim, zawierającym stosunkowo dużo zapożyczeń z języków indyjskich, jest język angielski. Niektóre z nich poprzez angielski zostały przejęte również przez inne języki europejskie. Do języka polskiego trafiły najczęściej bezpośrednio z języka angielskiego. Oprócz wielu słów, które stały się w taki sposób
internacjonalizmami, w języku angielskim funkcjonuje wiele wyrazów pochodzenia indyjskiego, na co dzień nieużywanych w innych językach np.
thug, juggernaut, cheetah, mulligatawny, cot, dinghy, dacoit, toddy, pukka, pundit itd.
XSVCD jest skrótem od eXtended SuperVideoCD. XSVCD jest zwykłym dyskiem SVCD, z tą jednak różnicą, że zamiast pozostawać przy limitach przepustowości dla SVCD, wykorzystuje on taki
bitrate, jaki jest wykorzystywany przy
DVD-Video, czyli do 9 Mbit/s. Przy użyciu XSVCD można używać wszystkich rozdzielczości dostępnych dla
PAL/
NTSC, a nie tylko 480x576 / 480x480, które wykorzystuje SVCD. Jest on tym dla
SVCD czym XVCD dla
VCD, czyli nieoficjalną modyfikacją istniejącego formatu, w tym przypadku SuperVideoCD.
Unieboż, *Uniebog — staropolskie
imię męskie. Składa się z członu Unie- ("lepszy") -boż ("Bóg", ale pierwotnie "los, dola, szczęście"). Pierwotna forma tego imienia najprawdopodobniej brzmi Uniebog, zaś forma Unieboż jest zapisem imienia zdrobniałego, uformowanego przy użyciu przyrostka -jь, pod wpływem którego wygłosowe -g z początkowego *Uniebog przeszło w -ż. Imię to mogło oznaczać "ten, co ma lepszy (od innych) los".