Linki:
Łacina,
Akt (filozofia),
Anima i animus,
Antropologia Augustyna z Hippony,
Antropologia filozoficzna,
Areté,
Arthur Schopenhauer,
Arystoteles,
Augustyn z Hippony,
Byt,
Carl Gustav Jung,
Corpus Christianorum,
Cyceron,
Dualizm ontologiczny,
Dusza,
Dusza (religia),
Dusza (teologia katolicka),
Emocja,
Etyka,
Filozofia,
Filozofia przedsokratejska,
Forma substancjalna,
Hedonizm,
Humanizm renesansowy,
Istota,
Język grecki,
Język hebrajski,
Jońska filozofia przyrody,
Josef Pieper,
Kartezjusz,
Logos (filozofia),
Lukrecjusz,
Marek Aureliusz,
Materia (filozofia),
Materializm,
Nieśmiertelność,
Nous,
O Trójcy Świętej,
O wolnej woli,
Odżywianie,
Ojciec,
Osoba,
Pitagorejczycy,
Platon,
Platonizm,
Plutarch,
Potencja (filozofia),
Psychoanaliza,
Realizm metafizyczny,
Rośliny,
Rozmyślania (Marek Aureliusz),
Rydwan,
Sokrates,
Spostrzeganie,
Substancja (filozofia),
Tomasz z Akwinu,
Umysł,
Wyznania (św. Augustyn),
Zwierzęta,
Dusza (
hebr. נֶפֶש /nefesz/,
łac. anima,
gr. ψυχή /psyche/) – w
filozofii pierwiastek życia, decydujący o tym, że
osoba ludzka,
zwierzę i
roślina są bytami żywymi. W
antropologii filozoficznej najczęściej przyjmowano, że dusza rozumna jest, obok
materialnego ciała, jednym z dwóch konstytutywnych elementów struktury bytu człowieka (
dualizm ontologiczny).
Ważną częścią
filozofii Augustyna z Hippony jest jego
antropologia filozoficzna, uznająca
dualizm ontologiczny osoby ludzkiej. Naturę człowieka tworzy duchowa, niematerialna
dusza i
materialne ciało.
Anima mundi łac., dusza świata (gr. psychē tou kósmou) - czysta eteryczna
dusza, którą niektórzy starożytni filozofowie określali jako rozproszoną w całej naturze. Została stworzona do ożywienia całej materii w tym samym kierunku, w jakim dusza została stworzona do ożywienia człowieka.
Dualizm antropologiczny - stanowisko w
filozofii człowieka, analogiczne do
dualizmu ontologicznego w
filozofii bytu, według którego człowiek jest jednością (zespołem) dwóch odmiennych, różnych od siebie substancji. W historii filozofii i nauki sformułowano wiele odmian dualizmu antropologicznego.
Anima mundi łac., dusza świata (gr. psychē tou kósmou) - czysta eteryczna
dusza, którą niektórzy starożytni filozofowie określali jako rozproszoną w całej naturze. Została stworzona do ożywienia całej materii w tym samym kierunku, w jakim dusza została stworzona do ożywienia człowieka.
Akh (3ḫ czyli efektywność), jest koncepcją, która wielokrotnie zmieniała się w długiej historii wierzeń starożytnych Egipcjan. Poza
Ka i
Ba stanowi jeden z centralnych elementów, aspektów nieśmiertelnej osobowości, nawet po śmierci fizytcznego ciała. W tym sensie jest pewnego rodzaju duchem.
Animizm (
łac. anima -
dusza) to cecha
myślenia dziecięcego, stan postrzegania świata, które przypisuje posiadanie "duszy" i żywotność lalkom i innym przedmiotom. Jest to cecha charakteryzująca dzieci w początkowym okresie wczesnego dzieciństwa lat (wg Jeana Piaget w
okresie wyobrażeń przedoperacyjnych (inteligencji reprezentującej)). Piaget (1973) sugerował, że dzieci posiadają tę cechę w wieku 2-4 lat, jednakże Subbotsky (2000) podsumował, że dzieci nawet do 6 roku życia mogą wykazywać animizm.
Ba - w
mitologii starożytnego Egiptu dusza ludzka, jedna z kilku posiadanych przez człowieka. Po śmierci człowieka mogła żyć dalej w państwie umarłych, o ile zachowane zostało jego ciało (stąd
mumifikacja zwłok) oraz o ile osoba zmarła nie prowadziła grzesznego życia, które stałoby się podstawą do potępienia jej przez
Ozyrysa, a co za tym idzie - unicestwienia.
Kłobuk, kołbuk – w wierzeniach
słowiańskich demon opiekujący się dobytkiem i ogniskiem
domowym. Utożsamiany z
duszą martwego
płodu. Przybierał najczęściej postać zmokłej kury, a także kaczki, gęsi, sroki, wrony, kota, a nawet człowieka.
Paramatma (lub Paramatman ;
sankr.: parama - najwyższy, transcendentalny, atman - dusza, - Dusza Najwyższa, "Naddusza" ) - częściowy, osobowy aspekt
Bhagawana. Paramatma opisywana jest jako przebywająca w sercu każdej żywej istoty, jak i w każdej części materialnego stworzenia. Dusza Najwyższa znany jest też jako Ksirodakaśaji Wisznu.
Poczęcie - w doktrynie . Od tego momentu wg Kościoła mamy do czynienia z pełnym człowiekiem, któremu przysługują wszelkie przymioty i prawa człowieka dorosłego i w pełni świadomego. Dusza ludzka jest nieśmiertelna, dlatego żyje także po śmierci ciała, jednak nie kontaktuje się z żywymi, ale czeka na zmartwychwstanie na końcu czasów w "chwalebnym ciele".
Paramatma (lub Paramatman ;
sankr.: parama - najwyższy, transcendentalny, atman - dusza, - Dusza Najwyższa, "Naddusza" ) - częściowy, osobowy aspekt
Bhagawana. Paramatma opisywana jest jako przebywająca w sercu każdej żywej istoty, jak i w każdej części materialnego stworzenia. Dusza Najwyższa znany jest też jako
Ksirodakaśaji Wisznu.
Mortalizm – w
filozofii pogląd, według którego kresem ludzkiego życia jest śmierć biologiczna. W
teologii chrześcijańskiej jest to mniejszościowy pogląd, według którego
dusza śpi nieświadoma między śmiercią ciała i
zmartwychwstaniem w dniu
Sądu Ostatecznego; inaczej
kondycjonalizm.
Dusza - nauczanie . Jest ona stworzona bezpośrednio przez Boga z niczego (ex nihilo). Nie jest więc częścią Boskiego bytu, ani też nie istnieje wcześniej niż ciało. Jest elementem ożywiającym i ma wyższą godność niż ciało. Można też udowodnić jej naturę duchową, nie ma żadnego materialnego początku. Od czasu .
Psychoterapia (od
gr. ψυχή psyche =
dusza i therapein = leczyć) to zbiór technik leczących lub pomagających leczyć rozmaite schorzenia i problemy natury
psychologicznej. Wspólną cechą wszystkich tych technik jest kontakt międzyludzki, w odróżnieniu od leczenia czysto medycznego.
Ach (
egip. jasny, świecący, świetlany, także oznaczający pojęcia aktywny i pożyteczny) - w
mitologii starożytnego Egiptu idealny
byt duchowy, w jaki przeobraża się
człowiek po
śmierci.
Ba, zmienione w pierwszej fazie umiera, a następnie dzięki energii
ka zostaje ożywione i w wyniku tego przeistoczenia powstaje ach.
Godność człowieka (dignitas hominis) należy do podstawowych zagadnień
antropologii filozoficznej, a sposób rozumienia tego pojęcia wywiera znaczny wpływ na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów
etycznych. Powstało jednak w dziejach filozofii wiele definicji godności - wstępnie można ją ująć jako taką wewnętrzną właściwość
osoby ludzkiej, która zawiera się w sposób konieczny w jej strukturze bytowej i przez którą osoba ludzka istnieje jako cel, nie jako środek działania.
Animizm (
łac. anima –
dusza) – zespół
wierzeń występujący w
religiach archaicznych bądź
tradycyjnych zakładający istnienie świata
materialnego i
duchowego, współistnienie duszy z
ciałem, przypisujący duszę lub rzadziej ducha zmarłych ludzi, wszystkim
roślinom,
zwierzętom,
minerałom i
żywiołom.
Paśupatowie – jedna z sześciu głównych szkół
śiwaizmu. Jest ona najstarszą śiwaicką
sampradaja. Składała się przeważnie z ascetów. Byli systemem
monoteistycznym i
dualistycznym. Dualistycznym, gdyż czynili rozróżnienie między trzema rodzajami bytu:
Bogiem,
duszami i materią.