Linki:
Łacina,
Amerykańska odmiana języka angielskiego,
Dyftongizacja,
Język angielski,
Język czeski,
Język fiński,
Język grecki klasyczny,
Język hiszpański,
Język niderlandzki,
Język niemiecki,
Język polski,
Międzynarodowy alfabet fonetyczny,
Monoftong,
Monoftongizacja,
Received Pronunciation,
Samogłoska,
Samogłoska prawie przymknięta przednia scentralizowana niezaokrąglona,
Samogłoska prawie przymknięta tylna scentralizowana zaokrąglona,
Spółgłoska półotwarta podniebienna,
Szwa,
Tryftong,
Wyraz,
Dyftong, dwugłoska (
gr. δίφθογγος diphthongos – "dwubrzmiący") – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.
Samogłoska nosowa –
samogłoska, podczas wymawiania której strumień powietrza przepływa zarówno przez
jamę ustną jak i
jamę nosową. Taki przepływ powietrza spowodowany jest opuszczeniem
podniebienia miękkiego, skutkiem czego strumień powietrza uzyskuje też dostęp do jamy nosowej. Samogłoska, która nie jest nosowa to samogłoska ustna. Charakterystyczny dla samogłosek nosowych efekt nosowości spowodowany jest zaangażowaniem dodatkowej komory rezonansowej – jamy nosowej.
Retrofleksja (z
łac. retrō ‘wstecz’ i flexio ‘zginanie’ od czasownika flectere ‘zgiąć’) to rodzaj artykulacji
spółgłosek (też
samogłosek). Retrofleksja polega na wygięciu przodu języka ku górze i zbliżeniu (ew. zwarciu) jego koniuszka w okolicy zadziąsłowej (
postalweolarno-
prepalatalnej), co zasadniczo odróżnia ten typ artykulacji od pozostałych spółgłosek zadziąsłowych i podniebiennych o artykulacji
laminalnej.
Przegłos lechicki (przegłos polski) – proces (
przegłos) spowodowany zmniejszeniem znaczenia opozycji
samogłoska przednia – tylna po
palatalizacji spółgłosek. Miał miejsce w wieku IX i X, zakończony w wieku XIII (według chronologii bezwzględnej), chronologia względna, oparta na rekonstrukcji sytuuje go około X wieku. Istota przegłosu polega na stwardnieniu (dyspalatalizacji) samogłosek przednich, za jego zasięgiem znalazły się samogłoski wysokie.
Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona - typ
samogłoski spotykany w
językach naturalnych.
Symbol, który przedstawia ten
dźwięk w
Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to e (zwykłe
e).
Samogłoska prawie przymknięta tylna scentralizowana zaokrąglona jest to typ
samogłoski spotykany w
językach naturalnych.
Symbol, który przedstawia ten
dźwięk w
Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ʊ (podkowiaste
u).
Samogłoska prawie przymknięta przednia scentralizowana niezaokrąglona jest to typ
samogłoski spotykany w
językach naturalnych.
Symbol, który przedstawia ten
dźwięk w
Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ɪ (
kapitalik i).
Heavymetalowy umlaut (żartobliwie röck döts) – dodawany do nazw zespołów
heavymetalowych znak przegłosu (
umlaut), typowo w postaci dwóch kropek nad
samogłoską.
System fonetyczny języka szwedzkiego charakteryzuje się silnie rozwiniętym systemem samogłosek, liczącym 22 fonemy oraz równie obfitym systemem spółgłosek. Rekompensatą tak bogatego systemu samogłoskowego jest brak
dyftongów. Zarówno samogłoski jak i spółgłoski podlegają zjawisku
iloczasu. Intonacja języka jest specyficzna, oprócz akcentu uderzeniowego i ogólnego akcentu zdaniowego występuje również
akcent toniczny. który ma wartość dystynktywną, tzn. może wpływać na zmianę znaczenia wyrazów.
Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (
spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (
spółgłoska wargowo-zębowa). Dwuwargowo wymawia się na przykład /p/, /b/ i /m/. Spółgłoski wargowo-zębowe to między innymi /f/ i /v/ (polskie w). Głoska /w/ (polskie ł) to
spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna.
Grawis ( ` , akcent ciężki, akcent słaby) –
znak diakrytyczny używany w językach
greckim,
katalońskim,
wietnamskim,
norweskim,
portugalskim,
francuskim,
walijskim,
włoskim i in., oznaczający
akcent samogłoski krótkiej o
intonacji opadającej.
Narządem artykulacji nazywamy (relatywnie) ruchomy narząd mowy, który w trakcie artykulacji
spółgłoski zbliża się lub zwiera z narządem nieruchomym (
miejscem artykulacji).
Ꙓ, ꙓꙒ, ꙓ (robocza nazwa: jotowana jać) – rzadko używana litera dawnej
cyrylicy (np. w «Изборник» Святослава 1073 года, фрагмент л. 156 об.). Utworzona jako
ligatura liter
I i
Ѣ. Nie ma odpowiednika w
głagolicy ani nie posiada wartości liczbowej. Używana była na początku wyrazów i po
samogłoskach, np.: ꙓди, наꙓдъся. Prawdopodobna wymowa to [jæ:] lub [jest:].
Windows-1255, znane także jako CP-1255, bądź WinHebrew, jest 8–
bitowym kodowaniem znaków zaprojektowanym do pokrycia
języka hebrajskiego. Zestaw ten jest kompatybilnym
nadzbiorem ISO 8859-8 — litery są w tych samych pozycjach, ale Windows-1255 dodaje punkty
samogłosek i inne znaki w dolnych pozycjach.
Fazy głoski – trudno obserwowalne, trwające zaledwie setne, czasem tysięczne sekundy, części czasu trwania całej
głoski, zwane także momentami artykulacyjnymi głoski. Wyróżnia się trzy fazy
głoski:
О (О, о, o) 12
litera podstawowej
cyrylicy. Jest przypisywana
dźwiękowi [
ɔ] lub [
o]. Pochodzi od greckiej litery
Ο i ma taki sam kształt jak litera
O.
Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech
artykulacji głosek związana z pracą
więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.
Kryszka - [ros. крышка] - to
głoska występująca w
języku rosyjskim, bezpośrednio związana ze zjawiskiem
akania. Nazwa "kryszka" wywodzi się ze skojarzenia kształtu znaku fonetycznego określającego ten
dźwięk "Λ" z daszkiem (крыша - ros. dach). Kryszka jest
dźwiękiem przypominającym krótkie "
a" i powstałym pod wpływem zredukowania jakościowego i ilościowego
głosek "
a" oraz "
o".
Dróttkvætt -
stopa metryczna, tzw. „rym rycerski” – ośmiowierszowa
strofa, pod względem treści podzielona na 2 czterowiersze, forma zewnętrzna: stała ilość
głosek,
aliteracji i
asonansów.
Wers ma: 6 zgłosek, w tym 3 akcentowane. Aliteracja łączy po dwa wiersze, pierwszy (nieparzysty) wiersz – aliteracja w dwóch akcentowanych zgłoskach (miejsce dowolne); drugi (parzysty) – na pierwszej zgłosce. W nieparzystym wierszu występuje półasonans o odmiennych samogłoskach. W parzystym – całkowity asonans o jednakowych spół- i samogłoskach.
Ӗ/ӗ – litera występująca jedynie w alfabecie
czuwaskim. Nie należy jej mylić z identycznie wyglądającym łacińskim Ĕ/ĕ. Oznacza samogłoskę przednią, średnią. Litera pojawiła się po raz pierwszy w 1873 w "Elementarzu dla Czuwaszy z zastosowaniem alfabetu rosyjskiego", autorstwa Iwana Jakowlewa. Zastąpiła stosowany wcześniej znak miękki.