Dynastia

Dynastia (gr. dynasteia – władza) – szereg władców z jednego rodu (książąt, królów lub cesarzy), przynajmniej dwie osoby pochodzące z tej samej rodziny panujące bezpośrednio po sobie lub z niewielkimi przerwami. Zdarzały się też dynastie niespokrewnionych władców (np. dynastia Antoninów lub egipskich Mameluków).

Meskalamdug - jeden z wczesnych sumeryjskich władców, który ok. 2500 r. p.n.e. panować miał w mieście Ur. Imię jego nie występuje w Sumeryjskiej Liście Królów, ale znany jest z inskrypcji znalezionych w dwóch grobach na Królewskim Cmentarzysku w Ur. Wspomniany jest również w inskrypcji pochodzącej z miasta Mari, która czyni go ojcem Mesanepady - władcy, który według Sumeryjskiej Listy Krolów założyć miał I dynastię z Ur.

Asyryjska lista królów, zwana też Asyryjską kroniką królewską - dzieło piśmiennictwa asyryjskiego wymieniające imiona i długość panowania królów rządzących Asyrią poczynając od władców najwcześniejszych (początek II tys. p.n.e.), a kończąc na panowaniu Salmanasara V (726-722 p.n.e.). Najważniejsze istniejące źródło do odtworzenia niemal kompletnej listy władców asyryjskich.

Karolingowie francuscy – dynastia królów w królestwie Franków zachodnich, panująca w latach 840 – 987. Obejmowała dziewięciu królów panujących:

Arpadowie (rzadziej Arpadzi, czasem: dynastia Arpadowiczów) - dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

Lista królów babilońskich - lista królów i dynastii władających Babilonią, począwszy od władców z dynastii starobabilońskiej (1894-1595 p.n.e.), aż do władców z dynastii Seleucydów (III-II w. p.n.e.). Lista ta powstała w oparciu o informacje pochodzące z ówczesnych źródeł pisanych, przede wszystkim list królewskich (np. Babilońskiej listy królów A, Babilońskiej listy królów B czy Synchronistycznej listy królów), kronik (np. Kroniki wczesnych królów, Kroniki synchronistycznej, tzw. Kroniki P czy Kronik babilońskich) i inskrypcji (np. inskrypcji Aguma-kakrime), w korelacji z naszą obecną wiedzą historyczną.

Lista królów Ur i Isin - mezopotamski tekst wymieniający imiona i długość panowania władców należących do III dynastii z Ur i I dynastii z Isin, poczynając od Ur-Nammu (2113-2096 p.n.e.), a kończąc na Damiq-iliszu (1816-1794 p.n.e.).

Wettynowie (Wettinowie, niem. Wettiner) – dynastia niemiecka wywodząca się z dzisiejszej Saksonii-Anhaltu. Panowała w Miśni, Saksonii i księstwach Turyngii. Jej przedstawiciele zasiadali także na tronie w Warszawie (elektorowie August II Mocny, August III Sas jako Królowie Polski i Wielcy Książęta Litwy oraz król Saksonii Fryderyk August I jako książę warszawski). W 1423 r. Wettinowie uzyskali wraz z księstwem sasko-wirtemberskim godność elektora Rzeszy, a całość ich posiadłości zaczęto określać historyczną nazwą Saksonia. W roku 1485 nastąpił podział dynastii na dwie linie: ernestyńsą (starszą), elektorską panującą w Wirtemberdze i w znacznej części Turyngii oraz albertyńską (młodszą,) panującą w Miśni i pn. Turyngii. Boczną linią dynastii jest rodzina Koburgów (Coburg), panująca w Wielkiej Brytanii (od 1917 r. pod nazwiskiem Windsor), Belgii, Bułgarii i Portugalii (pod nazwiskiem poprzedniej dynastii – Bragança).

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1600 p.n.e. do 1046 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou.

Dynastia macedońska – ósma dynastia cesarska panująca w Cesarstwie Bizantyjskim. Członkowie rodu zasiadali na tronie cesarskim w latach 867-1056. Za czasów dynastii macedońskiej Bizancjum otrząsnęło się z klęsk zadanych przez najazdy arabskie, przywrócono potęgę militarną i prestiż na arenie międzynarodowej, zapoczątkowany przez ostatniego władcę z dynastii amoryjskiej – Michała III. Najwybitniejszym przedstawicielem rodu był Bazyli II Bułgarobójca, który ugruntował dokonania poprzedników oraz zniszczył Carstwo Bułgarii.

Bakchiadzi (gr.: Βακχιάδαι, Bakchiádai) – starożytna dynastia dorycka panująca w Koryncie od ok. 1050 do VII w. p.n.e. Dorowie pod dowództwem Aletesa wyprawili się na Korynt. Doridas i Hyantidas zrzekając się władzy na rzecz Aletesa, mogli zostać. Lud natomiast pokonany na polu walki został wypędzony z miasta. Dynastia, pochodząca od herosa Heraklesa, sprawowała władzę przez pięć pokoleń do Bakchisa. Od jego imienia dynastia Heraklidów przyjęła nową nazwę. Od Bakchisa do Telestesa, syna Arystomedesa, władza królewska była sprawowana przez pięć pokoleń.

Arpadowie (rzadziej Arpadzi, czasem: dynastia Arpadowiczów) - dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

II dynastia z Isin, dynastia królów starożytnego miasta Isin położonego w Mezopotamii. Dynastie założył Ur-Ninurta w roku 1923 p.n.e.. Stolicą dynastii było Isin. Władcy tej dynastii, a w szczególności Bur-Sin, Sin-magir i Damiq-iliszu podejmowali próby przywrócenia świetności królestwa z okresu I dynastii, lecz bezskutecznie. Dynastia zakończyła się około 1893 p.n.e. w wyniku podbicia Isin przez Rim-Sina I, króla Larsy.

XXX dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Sebennytos. Dynastia panowała w latach 380-342 p.n.e. Była to ostatnia dynastia władców pochodzenia rdzennie egipskiego.

Szarif - tytuł władców Mekki. Dynastia potomków Hasana, syna kalifa Alego i Fatimy. Objęli władzę w Mekce około 960 r. Szarifowie byli zaangażowani w walki wewnętrzne między lokalnymi władcami Arabii, co uniemożliwiło im stworzenie silnego organizmu państwowego. Choć formalnie zachowywali niezależność, byli zawsze uzależnieni od władzy kalifów, a następnie Mameluków i Osmanów. Ostatni szarif został obalony przez Saudów w 1925 r.

Dynastia askańska – ród niemiecki panujący w Brandenburgii, Saksonii oraz kilku mniejszych księstwach: Saksonia-Lauenburgu, Anhalt. Jej przedstawicielka z linii Anhalt-Zerbst - Zofia Augusta Fryderyka - rządziła także pod imieniem Katarzyna II Wielka, jako imperatorowa Rosji. Dynastia wzięła nazwę od łacińskiej nazwy miasta Aschersleben – Askania (lub też Ascharia).

Agum I – według Synchronistycznej listy królów i Babilońskiej listy królów A drugi władca z dynastii kasyckiej, syn Gandasza, który panować miał przez 22 lata. W inskrypcji jednego z późniejszych władców, Aguma II, wymieniany jest jako założyciel dynastii kasyckiej i nazywany "Agumem Wielkim". Nie wiadomo czy był postacią historyczną, gdyż żaden ze znanych nam tekstów pochodzących z okresu w którym miał panować nie potwierdza jego istnienia.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja