Ealdorman – wcześniejsza forma angielskiego słowa alderman. Oznaczała człowieka sprawującego władzę z ramienia króla
anglosaskiego, ewentualnie głowę rodziny, człowieka otoczonego powszechną czcią i uznaniem, również zarządzającego obszarem dawnego królestwa (
hrabstwem). Ealdorman sprawował władzę zarówno wojskową (był zobowiązany do dostarczenia zbrojnych regimentów na polecenie
seniora) jak i ekonomiczną (pobór podatków) oraz prawną (stanowił przepisy, rozpatrywał odwołania). Nazwy ealdorman używało się od początku
X wieku do początku
XI wieku; następnie została ona zastąpiona przez miano
earla.
Oslac (szczyt aktywności:
966 −
975) to pierwszy
ealdorman (lub
earl)
Yorku i podległych mu ziem, które mniej więcej stanowiły południową część
Nortumbrii. Ze względu na niewielką ilość źródeł niewiele wiadomo o jego pochodzeniu. Dlatego też, wśród historyków wybuchają spory o jego powiązania rodzinne i
tożsamość etniczną. Badacze zakładają, że Oslac objął stanowisko ealdormana Yorku w 966 roku i utrzymał je aż do roku 975, kiedy go wygnano.
Earl – najstarszy i pierwotnie najwyższy
brytyjski tytuł
feudalny, następnie arystokratyczny. Samo słowo wywodzi się ze skandynawskiego
jarl (pierwotnie znaczyło to po prostu człowiek możny, potężny, bogaty, później było tytułem wodzów drużyny zbrojnej, namiestników królewskich, zarządców prowincji. W
XIII wieku w
Szwecji był to tytuł najwyższego urzędnika państwa).
Encyclopædia Britannica wywodzi ten tytuł również od
starofrancuskiego eorl, oznaczającego szlachcica, wojownika. Wprowadzony w
Anglii w
XI w. po najeździe duńskim w miejsce wcześniej używanego tytułu
Ealdormana.
Termin władza zza tronu używany jest do określenia sytuacji, kiedy faktyczna władza znajduje się w rękach nie tego, który jest do tego powołany tylko kogoś innego będącego blisko tronu (tzw. szarej eminencji).
Multazim był to w nowożytnym
Egipcie dzierżawca ziemski w systemie
iltizamu. Multazim był zobowiązany do poboru podatków od podległych sobie
fellahów płacąc wcześniej do skarbu państwa opłatę ryczałtową. Po śmierci tego poborcy podatkowego jego włości sprzedawano na aukcji lecz wraz ze wzrostem potęgi
mameluków dobra stawały się dziedziczne. Na początku
XIX wieku multazimów w Egipcie było około 6000.
Historia automatyki może być podzielona na następujące okresy: wczesny okres (do
1900 roku), okres przedklasyczny (
1900-
1940), okres klasyczny (
1935-
1960) i okres nowoczesny (po
1955 roku). Urządzenia zawierające mechanizmy sterujące zdarzało się ludziom konstruować nawet w bardzo odległych czasach. Potrzeba konstruowania takich rozwiązań nasiliła się ogromnie wraz z nadejściem
rewolucji przemysłowej i dalszym rozwojem techniki na początku XX wieku. Początkowo były to projekty wykonywane głównie w oparciu o doświadczenie i intuicję inżynierską z czasem jednak decydującego znaczenia nabrały analizy teoretyczne, które, choć zapoczątkowano już w XIX wieku, były wcześniej szerzej nie znane. Z czasem wypracowano szereg klasycznych metod projektowania układów regulacji, które od około
1960 roku były uzupełniane i częściowo wypierane przez nowoczesną teorię sterowania. Nieocenioną podporą matematycznej teorii stała się rozwijająca się równolegle technika komputerowa, na początku analogowa a następnie cyfrowa.
Nickelodeon (z
ang. nickel – pięć centów) – typ stałego kina, który narodził się na początku XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Jego nazwa pochodzi od angielskiego słowa nickel, oznaczającego pięciocentową monetę – tyle właśnie kosztowało wejście do nickelodeonu.
Początki polskiego teatru sięgają średniowiecza, w którym rozwijał się teatr religijny. Prawdopodobnie już w XII wieku pojawiły się tu dramaty liturgiczne i oficja. W zbiorze modlitw odnalezionym w
Krakowie zapisane zostały scenariusze widowisk pochodzących z przełomu XII i XIII wieku – oraz
dramatu liturgicznego Visitatio sepulchri (Nawiedzenie Grobu). Najstarsze zapisy łacińskie dramatyzacji liturgicznych pochodzą z XIII wieku (Processio in Ramis Palmarum), a z połowy XIII wieku (Visitatio Sepulchri przed 1253). Najstarszym zachowanym zapisem na potrzeby widowiska obrzędowego w języku polskim jest
Skarga umierającego (kopia z około 1470)
Oswajanie zwierząt, obłaskawianie zwierząt – proces osobniczy polegający na stopniowym zmniejszaniu, a następnie wygaszaniu
lęku przed
człowiekiem, występującego u zwierząt dzikich. Proces ten odbywa się poprzez uczenie się i niemal zawsze ma charakter zamierzony przez człowieka.
Sektory Berlina - po zakończeniu
II wojny światowej stolicę Rzeszy poddano pod wspólny zarząd aliantów, dzieląc je na sektory pod okupacją poszczególnych władz wojskowych. We wschodniej części władzę sprawował komisarz oddelegowany przez wojska radzieckie, natomiast część zachodnia została podzielona na 3 strefy okupacyjne, tj. francuską, brytyjską i amerykańską.
Missus dominicus (
łac. posłaniec panującego, czasem zwany nuntius,
l. mng. missi dominici) - urzędnik w państwie cesarstwie
Franków, kontrolujący administrację prowincjonalną. Swą władzę sprawował w tzw. "okręgu inspekcyjnym" (łac. missaticum lub advocatio). Instytucja ta ustanowiona została przez
Karola Wielkiego.
Podstawowa przemiana materii (PPM) (
ang. Basal metabolic rate) - najmniejsze tempo
przemiany materii zachodzące w organizmie człowieka, który na 12 godzin przed badaniem nie spożywał żadnych posiłków i płynów. W zależności od wieku oraz stylu życia podstawowa przemiana materii pochłania od 45% do 70% dziennego zapotrzebowania energetycznego człowieka.
Gulaszowy komunizm (
węg. gulyáskommunizmus) lub kadaryzm (od
Jánosa Kádára) - odmiana
realnego socjalizmu, nieformalna nazwa ustroju
Węgierskiej Republiki Ludowej począwszy od
lat 60. XX w. aż do rozpadu komunizmu na
Węgrzech w
1989 roku. Gulaszowy komunizm zrywał z zasadami wcześniejszego
stalinizmu, przestrzegając w większym stopniu
praw człowieka i wprowadzając elementy
wolnego rynku.
Narodowy Komitet na rzecz Przywrócenia Demokracji i Państwa (
fr. Comité National pour le Redressement de la Démocratie et la Restauration de l’État, CNRDR) – organ wykonawczy uformowany w
Mali 21 marca 2012 po dokonanym przez wojskowych
zamachu stanu; de facto
junta wojskowa. Przewodniczącym Komitetu, który objął w kraju realną władzę został
Amadou Sanogo. Powołanie Komitetu zostało ogłoszone podczas transmisji w telewizji państwowej 22 marca 2012. 6 kwietnia 2012 dowódca junty wojskowej pod naciskiem areny międzynarodowej przekazał władzę w ręce cywilne.
Odalizm - to nazwa
germańskiego ruchu ludowego. Pochodzi od protogermańskiego słowa "ôþalan", który w przybliżeniu znaczy "spuścizna", "dziedzictwo". Ruch opiera się na dumie z własnej starożytnej
kultury i
tradycji religijnej przy jednoczesnym odrzuceniu wszystkiego "obcego", niebędącego elementami rodzimej kultury i tradycji. Rodzima kultura wyznaczona jest przez krąg
rasowy, etniczny lub
rodowy. Ruch przyjmuje tę kulturę jako własną, taką jaka została utrwalona przez cechy wrodzone. Odrzuca kulturowe początki mające różne rodowody, uznając je za nieprzynależne własnemu
archetypowi człowieka, temu który tworzy odrębność człowieka.
Ulica Koletek – ulica w
Krakowie. Wytyczona w
1844. Początkowo nazywana ulicą Kopernika. Obecna nazwa pochodzi od mieszczącego się nieopodal w latach
1593–
1820 klasztoru
Koletek i obowiązuje od początku XX wieku. Większość zabudowy stanowią kamienice czynszowe.
Agnacja (
łac. agnatio, od agnatus, natus: urodzony) – rodzaj
pokrewieństwa w
rzymskim prawie rodzinnym wynikającego ze wspólnego podlegania
patria potestas (władzy ojcowskiej), w przeciwieństwie do kognacji, która opierała się na (wszystkich)
więzach krwi. Pod władzę zwierzchnika rodziny wchodziło się w sposób naturalny (przez urodzenie) albo na podstawie aktu prawnego (przysposobienie dziecka, wejście żony pod władzę męża, legitymacja dziecka). Agnatio powstawała wyłącznie w linii męskiej, ale do agnatów zaliczano zarówno mężczyzn jak kobiety.
Powieść dyktatury – odmiana powieści
iberoamerykańskiej poświęcona postaci dyktatora sprawującego władzę nad państwem. Tego typu powieści mogą dotyczyć postaci fikcyjnych lub opowiadać o bohaterach wzorowanych na rzeczywistych dyktatorach, postacie te przedstawiane są w różny sposób, mają zróżnicowane osobowości, a akcja dzieje się w różnych krajach i czasach.
Wzrost człowieka – parametr określający wysokość człowieka mierzoną od czubka głowy do podeszwy stopy w pozycji wyprostowanej. Rano i wieczorem wzrost może się różnić o 2-3 cm.
Grabski (forma żeńska: Grabska; liczba mnoga: Grabscy) –
polskie nazwisko. Na początku
lat 90. XX wieku w
Polsce nosiło je 4738 osób. Rodzina używała herbu
Pomian.