Wojna bizantyńsko-sasanidzka z lat 602–628 – ostatnia i najbardziej wyniszczająca z serii
wojen bizantyńsko-sasanidzkich toczonych między
Cesarstwem Bizantyńskim i imperium perskich
Sasanidów.
Jerzy Pachymeres (
gr.: Γεώργιος Παχυμέρης; 1243 – ok. 1310) -
bizantyński polihistor: historyk, filozof, prawnik, filolog, autor Dziejów współczesnych pracy obejmującej historię Cesarstwa Bizantyńskiego w latach 1260-1308.
Boulloterion - przyrząd używany w
Cesarstwie Bizantyńskim do zaciskania ołowianych pieczęci służących do zamykania poufnej korespondencji oraz w celu potwierdzenia autentyczności dokumentów.
Bitwa pod Kotyeon (współcześnie miasto w
Turcji Kütahya) – starcie zbrojne wojsk najstarszego syna
Kilidż Arslana – Malikszaha – z armią
bizantyńską, dowodzoną przez
Aleksego I Komnena, w 1113 roku. Była jednym z epizodów wojen bizantyńsko-tureckich na początku XII wieku, w której cesarstwo odniosło sukces.
Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami – wojna toczona w latach 533-534 między
Cesarstwem Bizantyńskim a
plemiennym państwem Wandalów, która zakończyła się upadkiem wandalskiego królestwa.
Bitwa pod Zeugminem. W roku
1162 cesarz
Bizancjum Manuel I Komnen wmieszał się w dynastyczne walki na
Węgrzech, aby utwierdzić wpływy bizantyńskie w państwie Arpadów.
Megaduks (
gr.: μέγας δούξ, megas douks, wielki wódz) – jeden z najwyższych urzędów w późnym
Cesarstwie Bizantyńskim. Zlatynizowana forma megadux powstała z greckiego μεγαδούξ. Greckie słowo δούξ oznacza wodza, dowódcę.
Stefan Lekapen (ur. ?; zm.
963) - Panował jako współcesarz w
Cesarstwie Bizantyńskim od 25 grudnia 924 do 27 stycznia 945 roku, u boku swego ojca
Romana I.
Dynastia heraklijska - zwana też Afrykańską - dynastia władająca
Cesarstwem Bizantyjskim w latach 610-711. Wywodziła się od Herakliusza egzarchy afrykańskiego z Kartaginy, potomka rodziny arystokratycznej z Kapadocji. Jego syn - również Herakliusz został w 610 cesarzem bizantyńskim. Ich panowanie charakteryzuje się problemami religijnymi (monoletyzm) i ekspansją Arabów.
Marcin I, (ur. w okolicach
Todi,
Cesarstwo Bizantyńskie - zm.
655 w
Chersonez Taurydzki) –
święty Kościoła katolickiego i
prawosławnego,
papież w okresie od
5 lipca 649 do
16 września 655.
Teodor Skutariota albo Teodor Skutariotes -
metropolita Kyzyku we
Frygii za panowania
cesarza bizantyńskiego Michała VIII Paleologa, kronikarz bizantyński.
Protostrator (
gr.: πρωτοστράτωρ, prōtostratōr) –
bizantyński urząd dworski w ostatnich wiekach istnienia Cesarstwa przekształcony w jeden z wyższych urzędów wojskowych. Forma żeńska, na oznaczenie żony protostratora brzmiała prōtostratorissa (πρωτοστρατόρισσα).
Nicefor Gregoras, także Nikefor Gregoras (
gr.: Νικηφόρος Γρηγορᾶς; 1295 – 1359/1360) –
bizantyński polihistor: historyk, teolog, filolog i astronom.
Egzarchat Serbii i Czarnogóry –
egzarchat kościoła greckokatolickiego na terenie
Serbii i
Czarnogóry. Powstał w roku 2003. Pierwszym ordynariuszem został biskup Djura Džudžar.
Topografia chrześcijańska (
grek. Χριστιανική Τοπογραφία,
łac. Topographia Christiana) – dzieło
bizantyńskiego mnicha, geografa i podróżnika
Kosmasa Indikopleustesa powstałe w połowie VI wieku.
Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego (tyt. oryg. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire) – dzieło
brytyjskiego historyka
Edwarda Gibbona opublikowane w sześciu tomach, w latach 1776–1789. Książka opisuje dzieje upadku
imperium rzymskiego oraz
bizantyńskiego, na tle historii Europy i rozwijającego się
Kościoła katolickiego w latach 192–1590.
Vestiarion – w
Cesarstwie Bizantyńskim pierwotnie skarbiec państwowy zawierający przedmioty niepieniężne, w tym również drogocenne szaty. Urząd ten zmienił się w IX wieku w jednostkę odpowiedzialną za wyposażenie floty w broń, mundury oraz wyżywienie. Vestiarionem zarządzał urzędnik nazywany
Chartulariosem.
Omoforion –
szata liturgiczna używana w wielu
chrześcijańskich Kościołach wschodnich zwłaszcza czerpiących z antycznej tradycji
bizantyjskiej. Jest odpowiednikiem
paliusza i ma podkreślić godność
biskupią noszącego w czasie sprawowanych
funkcji liturgicznych.
Średniowieczny Egipt – okres w dziejach
Egiptu obejmujący czasy od panowania bizantyńskiego do podboju
tureckiego. Umownie rozpoczyna się on w roku
395, w którym doszło do ostatecznego podziału
Cesarstwa Rzymskiego na
wschodnie i
zachodnie, a kończy wraz z upadkiem
państwa Mameluków w
1517 i rozpoczęciem panowania tureckiego. Jakkolwiek istnieje również tendencja do utożsamiania historii średniowiecznego Egiptu tylko z przedtureckimi czasami
islamskimi. Wówczas nie wlicza się do tego okresu panowania bizantyńskiego (
395–
642), które było kontynuacją rządów rzymskich. Historia Egiptu w
średniowieczu da się podzielić na kilka zasadniczych i dość odrębnych okresów. W żadnym z nich nie istniało państwo stricte egipskie, choć w niektórych Egipt był ośrodkiem większych organizmów państwowych, które jednak opierały się na ludności napływowej.
Chartularios – w
Cesarstwie Bizantyńskim tytuł określający urzędnika, który zarządzał
vestiarionem, czyli pierwotnie skarbcem państwowym zawierającym przedmioty niepieniężne, w tym również drogocenne szaty. Urząd ten zmienił się w IX wieku w jednostkę odpowiedzialną za wyposażenie floty w broń, mundury oraz wyżywienie.