Linki:
Afereza (językoznawstwo),
Apokopa (proces fonetyczny),
Głoska,
Język angielski,
Język francuski,
Kalka (językoznawstwo),
Kontrakcja (fonetyka),
Proces fonetyczny,
Rzeczownik,
Samogłoska,
Sylaba,
Synkopa (fonetyka),
Zanik końcowej spółgłoski -
proces fonetyczny (rodzaj
apokopy, który zaszedł np. w
łacinie, w
języku prasłowiańskim (np. -os > -o w rodzaju nijakim) i który trzeba uwzględniać przy czytaniu
francuskiego (Bordeaux /bordo/, Carnot /Karno/).
Apokopa (gr. apokoptein - odcinać) -
proces fonetyczny polegający na zaniku głoski lub głosek w wygłosie (na końcu wyrazu). W szczególności dotyczy nieakcentowanych
samogłosek, np.
pol. tak ze staropolskiego tako. Współcześnie apokopa występuje m.in. w
języku hiszpańskim, w którym przymiotnik grande zostaje skrócony do gran, gdy występuje przed rzeczownikiem.
Segment jest jednostką, którą można wydzielić analizując dowolny ciąg
mowy ludzkiej. W
fonetyce podstawową jednostką jest
głoska, natomiast w
fonologii -
fonem. Oba poziomy analizy uznają jednak fakt podzielności mowy na jednostki występujące jedna po drugiej.
Synkopa (gr. synkope) -
zjawisko fonetyczne polegające na zaniku śródgłosowej
nieakcentowanej samogłoski lub całej
sylaby z
wyrazu, co pociąga za sobą jego skrócenie; jest to charakterystyczny proces w niestarannej, szybkiej
wymowie.
Paragoga - zjawisko rozszerzania
spółgłoskowego wygłosu wyrazu przez dodanie
samogłoski (często, choć nie bezwzględnie zawsze tożsamej z samogłoską sylaby wygłosowej oryginału). Jest to więc rodzaj
epentezy. Odwrotnością paragogi jest
apokopa.
Zanik
iloczasu –
proces fonetyczny prowadzący do zaniku długości
samogłosek jako
cechy fonologicznej relewantnej. Proces ten zaszedł między innymi w
łacinie i w
języku polskim.
Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (
ang. International Phonetic Alphabet, IPA,
fr. Alphabet phonétique international, API) –
alfabet fonetyczny, system
transkrypcji fonetycznej przyjęty przez
Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania
głosek wszystkich
języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30
znaków diakrytycznych.
Upodobnienie
fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne
głosek) - jeden z podstawowych zależnych
procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób
artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:
Itacyzm (od
gr. eta, "litera eta") -
proces fonetyczny polegający na zwężeniu długiego /E/ otwartego (oznaczanego w
języku greckim literą eta) i ujednoliceniu się jej z samogłoską /I/. W nowogreckim "η, υ, ει, οι, ηι, υι" wymawiane są jako "i". "Hoi polloi" wymawiane jest jako "i polli".
Product placement (w polskim prawie także lokowanie produktu, co jest
kalką językową z
ang. product placement) – jedno z narzędzi
marketingowych służące promocji produktów i usług.
Rotacyzm (od
gr. rho, "litera R") - jest to
zjawisko fonetyczne polegające na przejściu określonej
głoski w określonej pozycji w głoskę r. Miało ono miejsce w historii wielu
języków.
Prejotacja -
proces fonetyczny (rodzaj
protezy) polegający na pojawieniu się /j/ przed
samogłoską w nagłosie (na początku wyrazu). Zaszła np. w
języku prasłowiańskim i
gwarach polskich: anioł > janioł.
Przegłos inaczej metafonia (umlaut – z
niem. ) to wymiana samogłosek w temacie (np. w języku
niemieckim i
praindoeuropejskim) jak również
proces fonetyczny w wyniku którego przegłos się pojawia, np.
przegłos lechicki.
Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (
ang. International Phonetic Alphabet, IPA,
fr. Alphabet phonétique international, API) –
alfabet fonetyczny, system
transkrypcji fonetycznej przyjęty przez
Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania
głosek wszystkich
języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30
znaków diakrytycznych.