Linki:
Antropolingwistyka,
Czas,
Etiologia,
Etymologia ludowa,
Etymologia nazw państw,
Fonetyka,
Fonologia,
Historia językoznawstwa,
Język grecki klasyczny,
Językoznawstwo,
Językoznawstwo diachroniczne,
Lingwistyka kognitywna,
Lingwistyka komputerowa,
Lingwistyka stosowana,
Metoda porównawcza (językoznawstwo),
Morfologia (językoznawstwo),
Pragmatyka,
Psycholingwistyka,
Słownictwo,
Semantyka,
Semantyka (językoznawstwo),
Semiotyka (językoznawstwo),
Socjolingwistyka,
Studia Etymologica Cracoviensia,
Stylistyka,
Syntaktyka (językoznawstwo),
Wyraz,
Znaczenie,
Etymologia (
gr. ἐτυμολογία, od ἔτυμος etymos – "prawdziwy" i λόγος logos – "rozumowanie"- czyli "rozumowanie o prawdziwości") – dział
językoznawstwa badający
pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu
czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.
Etymologia ludowa – błędna
etymologia, błędne wyjaśnianie
znaczenia jakiegoś słowa na podstawie jego podobieństwa do innego niespokrewnionego słowa – np. wywodzenie nazwy "Włochy" od "włosów", lub "Częstochowy" od wyrazów "często" i "chować się". W rzeczywistości "Włochy" to wyraz pochodzenia germańskiego, który dawniej oznaczał mieszkańców cesarstwa rzymskiego, spokrewnione wyrazy to m.in. Wołoch oraz Walijczyk (ang. Welsh). Z kolei "Częstochowa" oznacza miejscowość należącą do kogoś o imieniu Częstoch, które wywodzi się od wyrazu "częstować".
Myślenie (inaczej poznanie lub
rozumowanie) – złożony ciągły proces zachodzący w mózgu, polegający na skojarzeniach i wnioskowaniu, operujący elementami ludzkiej pamięci jak symbole/pojęcia/frazy lub obrazy i dźwięki.
Rozumowanie redukcyjne (redukcja) - wyróżniony przez
Jana Łukasiewicza rodzaj
rozumowania logicznego. Według Łukasiewicza wszystkie metody dowodzenia podzielić można na
dedukcyjne i redukcyjne.
Rozumowanie indukcyjne, które większość autorów przeciwstawia dedukcji, jest przez Łukasiewicza traktowane jako szczególna postać redukcji.
Hipologia (z
gr. ἵππος = hippo "koń", i λόγος = logos słowo, myśl, rozumowanie) – nauka traktująca o
koniu domowym, jego budowie,
fizjologii,
filogenezie,
hodowli i chowie, obejmująca także historię hodowli.
Paragram -
gra słów wykorzystująca podobieństwo brzmieniowe wyrazów, polegająca na zmianie znaczenia wyrazu za pomocą zmiany sposobu zapisu; zwykle o zabarwieniu humorystycznym, np. Nie rzucim ziemi, skąd nasz
root (u administratorów sieci).
Kohiponimy – znaczenia podrzędne danego
wyrazu (np. pies - jamnik; buldog; wilczur; itd.)
rzeczowniki: stokrotka, niezapominajka czy tulipan względem siebie są kohiponimami.
Peryfraza (inaczej omówienie) jest to figura stylistyczna, która polega na zastąpieniu
wyrazu przez szereg innych, które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym. Może być stosowana w celu urozmaicenia stylistycznego, wyeliminowania powtórzeń tego samego określenia lub osłabieniu jego wymowy. Może też mieć charakter celowego ukrycia bezpośredniego znaczenia za określeniem
aluzyjnym.
Błąd poznawczy – w
poznaniu społecznym ogólne określenie wzorca nieracjonalnego
spostrzegania rzeczywistości, mającego wpływ na ludzkie
postawy,
emocje,
rozumowanie lub
zachowania (
działania). Badaniem błędów poznawczych zajmują się
nauki społeczne.
Sprawiedliwość immanentna - tok
rozumowania oparty na przekonaniu, że złamaniu czy naruszeniu reguł (nawet jeśli nikt o nich nie wie), zawsze towarzyszy następstwo o charakterze
kary.
Przedrostek, prefiks – w
językoznawstwie jest to fragment
wyrazu (tzw.
morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do
podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu
wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.
Paralogizm - błędne
rozumowanie prowadzące do fałszywego
wniosku. Jest to wnioskowanie niepoprawne, w którym błąd popełniono nieświadomie albo bez zamiaru wprowadzenia kogoś w błąd. Termin ten odnosi się przede wszystkim do błędnych
sylogizmów. Od paralogizmu odróżnia się
sofizmat, błąd rozumowania popełniony świadomie.
Towarzysz – słowo oznaczające kolegę, przyjaciela lub sojusznika. W miarę upływu czasu od znaczenia ściśle militarnego słowo zyskało nowe znaczenia.
Wyraz pochodny –
wyraz utworzony na podstawie
wyrazu podstawowego, np. "
jagoda" (wyraz podstawowy), "jagodowy" (wyraz pochodny). Wyrazy pochodne są też wyrazami podstawowymi względem innych wyrazów.
Marianne jest symbolem kultury oraz narodowym emblematem
Republiki Francuskiej.
Personifikuje wolność oraz
logiczne rozumowanie. Jest okazywana w wielu miejscach we Francji, m.in. w salach sądowych.
Egocentryzm (
łac. ego - ja + centrum - środek) – tok
rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie. Przekonanie o tym, że jest się najważniejszą osobą, a świat "kręci się wokół niej".