Linki:
Łazarz (postać biblijna),
Łukasz Ewangelista,
Święty,
Święty Barnaba,
Święty Dyzma,
Święty Joachim,
Święty Szczepan,
Święty Tychik,
Abaddon (postać biblijna),
Agabos,
Akwila i Pryska,
Alfeusz,
Ananiasz z Damaszku,
Andronik (postać biblijna),
Andrzej Apostoł,
Anglikanizm,
Anioł,
Anna (postać biblijna),
Annasz syn Setiego,
Antoniusz Feliks,
Antypas z Pergamonu,
Apokalipsa świętego Jana,
Apokryf,
Apollos,
Apostoł,
Apostolski Kościół Ormiański,
Archanioł Gabriel,
Archanioł Michał,
Aretas IV,
Arystarch (postać biblijna),
Atrybut (sztuka),
Barabasz,
Bartłomiej Apostoł,
Bartymeusz,
Cerkiew prawosławna,
Chrześcijaństwo,
Cuda Jezusa,
Czterej Jeźdźcy Apokalipsy,
Data narodzin Jezusa Chrystusa,
Dionizy Areopagita,
Diotrefes,
Dzieje Apostolskie,
Elżbieta (postać biblijna),
Elimas Bar-Jezus,
Epafras,
Epafrodyt,
Erast z Koryntu,
Ewangelia,
Ewangelia Łukasza,
Ewangelia Jana,
Ewangelia Judasza,
Ewangelia Marka,
Ewangelia Mateusza,
Ewangelia Tomasza,
Ewangelikalizm,
Ewodia i Syntacha,
Faryzeusze,
Febe (postać biblijna),
Filemon (postać biblijna),
Filip (diakon),
Filip Apostoł,
Filip Tetrarcha,
Gamaliel,
Gazela (postać),
Herod Agryppa I,
Herod Agryppa II,
Herod Antypas,
Herod Archelaos,
Herod Wielki,
Herodiada,
Hipolit Rzymski,
III wiek,
Józef Kajfasz,
Józef z Arymatei,
Józef z Nazaretu,
Jakub Mniejszy Apostoł,
Jakub Sprawiedliwy,
Jakub Większy Apostoł,
Jan Chrzciciel,
Jan Ewangelista,
Jezus Chrystus,
Jezus Justus,
Joanna (postać biblijna),
Juda Galilejczyk,
Juda Tadeusz Apostoł,
Judasz Iskariota,
Junia (postać biblijna),
Junniusz Anneusz Gallio,
Klaudiusz Lizjasz,
Kleofas (postać biblijna),
Kościół katolicki,
Koptyjski Kościół Ortodoksyjny,
Krescens,
Kwiryniusz,
Legion (postać biblijna),
Lidia (postać biblijna),
Listy Pawła,
Listy powszechne,
Lizaniasz,
Longin z Cezarei Kapadockiej,
Lucjusz Cyrenejczyk,
Maciej Apostoł,
Malchus (postać biblijna),
Marek Ewangelista,
Maria Kleofasowa,
Maria Magdalena,
Maria z Betanii,
Maria z Nazaretu,
Marta z Betanii,
Mateusz Ewangelista,
Nierządnica z Babilonu,
Niewiasta obleczona w słońce,
Nikodem (postać biblijna),
Nowy Testament,
Obywatele rzymscy,
Onezym (postać biblijna),
Paweł z Tarsu,
Piotr Apostoł,
Poncjusz Piłat,
Porcjusz Festus,
Problem synoptyczny,
Prokula,
Prozelityzm,
Publiusz (namiestnik Malty),
Saduceusze,
Salome III,
Samarytanie,
Sanhedryn,
Siedemdziesięciu dwóch,
Sofer,
Starzec Symeon,
Sylwan (uczeń apostolski),
Syrofenicjanka,
Szatan,
Szymon Apostoł,
Szymon Cyrenejczyk,
Szymon Mag,
Tertulian,
Tomasz Apostoł,
Trofim (postać biblijna),
Trzej Królowie,
Tyberiusz,
Tymoteusz (postać biblijna),
Tytus z Krety,
Zachariasz (nowotestamentowy kapłan),
Zacheusz (postać biblijna),
Zebedeusz,
Zeloci,
Ewangeliści – autorzy czterech
ewangelii kanonicznych zawartych w
Nowym Testamencie:
Mateusz,
Marek,
Łukasz,
Jan. Przez
Kościół katolicki uznani za
świętych.
Ewangelia wg św. Mateusza [Mt lub Mat] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Mateuszowi Ewangeliście. Ewangelia Mateusza należy do
ewangelii synoptycznych.
Błogosławieństwo - w
Biblii oznacza
życzenie lub powinszowanie z powodu otrzymanych
darów, cnót czy korzystnej sytuacji. Najbardziej znanymi błogosławieństwami są te ogłoszone przez
Jezusa, z których osiem odnotował
św. Mateusz (
Mt 5,3n), a cztery
św. Łukasz (
Łk 6,20n). Wiążą się one głównie z proroctwami
mesjańskimi. Po błogosławieństwach u św. Łukasza następuje lista czterech gróźb. Nie odnosi się on do
cnót czy zachowań, ale do sytuacji. Mateusz natomiast obejmuje Jezusowym błogosławieństwem głównie postawy religijne.
"Ewangelia" Judasza - potoczna nazwa
apokryficznego tekstu
gnostyckiego w
języku koptyjskim z zapisami dialogów
apostoła Judasza Iskarioty z
Jezusem Chrystusem. W przeciwieństwie do czterech
ewangelii kanonicznych, tekst ten jest w formie dialogu (nie narracji) i nie jest przedstawiony jako napisany przez apostoła.
Ewangelia według Marka [Mk lub Mar] – druga, najkrótsza
Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest
Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację
Piotra Apostoła. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Święty Marek pisze Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego.
Ewangelia wg św. Jana [J, Jn lub Jan] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Janowi Apostołowi lub Janowi prezbiterowi, tradycyjnie umieszczana jako czwarta. Jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych. Jako jedyna z nich nie jest
ewangelią synoptyczną.
Ewangelia według Marka [Mk lub Mar] – druga, najkrótsza
Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest
Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację
Piotra Apostoła. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Święty Marek pisze Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. Terminy aramejskie są tłumaczone, zwyczaje żydowskie wyjaśniane.
Diatessaron (z gr. "To Dia Tessaron Euangelion" - "Ewangelia według czterech") jest najsłynniejszym zestawieniem czterech
ewangelii, tzw. harmonią ewangelijną (łac. harmonia evangelica). Oparty jest głównie na
Ewangelii Jana, której materiał przekazuje w ponad 90%. Nie zawiera
Pericope adulterae, opuszcza obie genealogie Jezusa
Mateuszową i
Łukaszową, Józef nigdy nie jest nazywany mężem Marii. Stworzył go
Tacjan Syryjczyk około roku
170 n.e. w Rzymie, w języku greckim. Przełożył go też na język syryjski. W XI wieku Abul Faraj Al Tayyeb przełożył Diatessaron z syryjskiego na arabski.
Źródło Q (od
niemieckiego Quelle - źródło) -
hipotetyczny i rekonstruowany przez biblistykę dokument wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw.
logiów)
Jezusa Chrystusa, spisany w języku greckim przed spisaniem Ewangelii
Nowego Testamentu, być może w Galilei latach 50. n.e. Ze źródła Q korzystali autorzy
Ewangelii Mateusza i
Łukasza pisząc swoje
Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.
Źródło Q (od
niemieckiego Quelle - źródło) -
hipotetyczny i rekonstruowany przez
biblistykę dokument
wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw.
logiów)
Jezusa Chrystusa, spisany w
języku greckim przed spisaniem
Ewangelii Nowego Testamentu, być może w
Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy
Ewangelii Mateusza i
Łukasza pisząc swoje
Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.
Sekcje Ammoniusza – podział tekstu czterech Ewangelii na około 1165
perykop umieszczanych na marginesie wielu rękopisów greckich i łacińskich. Dla
Ewangelii Mateusza jest to zazwyczaj 355 perykop, 233 lub 236 dla
Ewangelii Marka, 342 dla
Ewangelii Łukasza i 232 dla
Ewangelii Jana. Liczby te jednak nieznacznie się różnią w poszczególnych rękopisach. W greckich rękopisach numery Sekcji Ammoniusza oddawane były przy pomocy liter alfabetu greckiego, a pod nimi podawano zwykle numery odpowiadających im Kanonów Euzebiusza. We współczesnych krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu numery sekcji podawane są cyframi arabskimi, odniesienia do kanonów Euzebiusza – cyframi rzymskimi.
Osiem (lub dziewięć) błogosławieństw - pierwsze słowa słynnego
Kazania na górze wygłoszonego przez
Jezusa Chrystusa podczas jego działalności publicznej w
Galilei, a zapisane w
Ewangelii Mateusza (Mt 5,3-10). Cztery z tych "błogosławieństw" powtarza
Ewangelia Łukasza (Łk 6,20-21) łącząc je z czterema "napomnieniami" (Biada wam...), których nie umieszcza Mateusz. Fragment ten nazywany jest czasem podnoszeniem nizin[
potrzebne źródło].