Linki:
Łaska,
Łukasz Ewangelista,
Świętość,
Świadkowie Jehowy,
Źródło Q,
Żyd,
1. List Jana,
1. List Piotra,
1. List do Koryntian,
1. List do Tesaloniczan,
1. List do Tymoteusza,
2. List Jana,
2. List Piotra,
2. List do Koryntian,
2. List do Tesaloniczan,
2. List do Tymoteusza,
3. List Jana,
Adwentyzm,
Anabaptyzm,
Anglikanizm,
Anglokatolicyzm,
Antytrynitaryzm,
Anzelm z Canterbury,
Apokalipsa świętego Jana,
Apokryf,
Apologetyka,
Apostoł,
Aramejski,
Arcybiskupi Canterbury,
Ariusz,
Arminianizm,
Atanazy Wielki,
Augustianizm,
Augustyn z Hippony,
Bóg Ojciec,
Badacze Pisma Świętego,
Baptyzm,
Biblia,
Biblia Tysiąclecia,
Bracia plymuccy,
Cerkiew prawosławna,
Chrystadelfianie,
Chrystianizacja,
Chrześcijański fundamentalizm,
Chrześcijaństwo,
Chrześcijaństwo liberalne,
Dekalog,
Dialekt,
Diaspora,
Duch Święty,
Dzieje Apostolskie,
Epifaniusz z Salaminy,
Eschatologia chrześcijańska,
Euzebiusz z Cezarei,
Ewangelia,
Ewangelia Jana,
Ewangelia Marka,
Ewangelia Mateusza,
Ewangelicy,
Ewangelie synoptyczne,
Ewangelikalizm,
Ferdinand Christian Baur,
Galilea,
Hebraizm,
Hebrajski,
Henryk VIII Tudor,
Historia chrześcijaństwa,
Ikona,
Ireneusz z Lyonu,
Józef Flawiusz,
Język grecki,
Jan Chrzciciel,
Jan Ewangelista,
Jan Kalwin,
Jan Wesley,
Jerozolima,
Jezus Chrystus,
Kalwinizm,
Kanon Biblii,
Kanon Muratoriego,
Katolicki liberalizm,
Katolickie Kościoły wschodnie,
Katolicyzm,
Kazanie na górze,
Klemens Aleksandryjski,
Kościół łaciński,
Kościół (teologia),
Kościół episkopalny,
Kościół katolicki,
Kościoły Chrystusowe,
Kościoły asyryjskie,
Kościoły chrześcijańskie,
Kościoły orientalne,
Kościoły wschodnie,
Kodeks Aleksandryjski,
Koine,
Kongregacjonalizm,
Królestwo Boże,
Krucjata,
Księgi deuterokanoniczne,
List Jakuba,
List Judy,
List do Efezjan,
List do Filemona,
List do Filipian,
List do Galatów,
List do Hebrajczyków,
List do Kolosan,
List do Rzymian,
List do Tytusa,
Listy Pawła,
Listy powszechne,
Liturgia chrześcijańska,
Luteranizm,
Marcin Luter,
Marcjon,
Maria z Nazaretu,
Mariawityzm,
Mennonici,
Metodyzm,
Nabożeństwo,
Nowe Przymierze,
Nowy Testament,
Ojcowie Kościoła,
Papież,
Patriarcha Konstantynopola,
Paweł z Tarsu,
Pentekostalizm,
Pentekostalizm Jedności Bóstwa,
Piotr Apostoł,
Polibiusz,
Polskie przekłady Biblii,
Polskokatolicyzm,
Prezbiterianizm,
Protestantyzm,
Przebóstwienie,
Reformacja,
Restoracjonizm,
Retoryka,
Rogier van der Weyden,
Ruch świętych w dniach ostatnich,
Ruch uświęceniowy,
Rzym,
Sakrament,
Samarytanie,
Septuaginta,
Sobór powszechny,
Spis Kwiryniusza,
Starokatolicyzm,
Staroobrzędowcy,
Stary Testament,
Stworzenie świata według Biblii,
Teologia,
Tertulian,
Tomasz z Akwinu,
Tomizm,
Trójca Święta,
Tradycjonalizm katolicki,
Unitarianizm,
Usprawiedliwienie,
V wiek,
Wiara,
Wielka schizma wschodnia,
Wulgata,
Zbawienie,
Zwiastowanie Pańskie,
Ewangelia według św. Łukasza [Łk lub Łuk] –
Ewangelia (z
gr. ευαγγελιον dobra nowina) tradycyjnie umieszczana w
kanonie Nowego Testamentu jako trzecia. Jej prawdopodobny autor,
Łukasz Ewangelista – według tradycji lekarz i towarzysz
św. Pawła – jest także autorem
Dziejów Apostolskich, a jako
święty jest w
Kościele rzymskokatolickim patronem lekarzy. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Św. Łukasz poświęca tę Ewangelię
św. Teofilowi kierując ją głównie do tych, którzy nawrócili się z pogaństwa.
Ewangelia wg św. Jana [J, Jn lub Jan] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Janowi Apostołowi lub Janowi prezbiterowi, tradycyjnie umieszczana jako czwarta. Jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych. Jako jedyna z nich nie jest
ewangelią synoptyczną.
Ewangelia wg św. Mateusza [Mt lub Mat] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Mateuszowi Ewangeliście. Ewangelia Mateusza należy do
ewangelii synoptycznych.
Codex Zacynthius (łac.) Kodeks Zakynthios (Gregory-Aland no. Ξ albo 040), A (von Soden) – grecki
kodeks uncjalny Nowego Testamentu, z VI wieku. Kodeks zawiera tekst
Ewangelii według
Łukasza oraz komentarz do niej. Do naszych czasów zachowała się 1/3 rękopisu.
Ewangelia według Marka [Mk lub Mar] – druga, najkrótsza
Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest
Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację
Piotra Apostoła. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Święty Marek pisze Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego.
Łukasz Ewangelista – wierny towarzysz i współpracownik Pawła Apostoła, któremu towarzyszył w wielu podróżach misyjnych. Według tradycji wczesnochrześcijańskiej jest autorem trzeciej
Ewangelii (pisanej na polecenie i wg wskazówek
św. Pawła Apostoła), co potwierdzają Ireneusz (ok. 130–ok. 202), Orygenes (185–254),
Dzieje Apostolskie oraz trzecia i piąta księga
Nowego Testamentu.
Ewangelia według Marka [Mk lub Mar] – druga, najkrótsza
Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest
Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację
Piotra Apostoła. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Święty Marek pisze Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. Terminy aramejskie są tłumaczone, zwyczaje żydowskie wyjaśniane.
Błogosławieństwo - w
Biblii oznacza
życzenie lub powinszowanie z powodu otrzymanych
darów, cnót czy korzystnej sytuacji. Najbardziej znanymi błogosławieństwami są te ogłoszone przez
Jezusa, z których osiem odnotował
św. Mateusz (
Mt 5,3n), a cztery
św. Łukasz (
Łk 6,20n). Wiążą się one głównie z proroctwami
mesjańskimi. Po błogosławieństwach u św. Łukasza następuje lista czterech gróźb. Nie odnosi się on do
cnót czy zachowań, ale do sytuacji. Mateusz natomiast obejmuje Jezusowym błogosławieństwem głównie postawy religijne.
Źródło Q (od
niemieckiego Quelle - źródło) -
hipotetyczny i rekonstruowany przez
biblistykę dokument
wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw.
logiów)
Jezusa Chrystusa, spisany w
języku greckim przed spisaniem
Ewangelii Nowego Testamentu, być może w
Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy
Ewangelii Mateusza i
Łukasza pisząc swoje
Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.
Ewangelie synoptyczne (z
gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina; συνοψις, synopsis, spojrzenie całościowe) - wspólna nazwa dla
ewangelii wg św. Mateusza,
wg św. Marka i
wg św. Łukasza. Nazwę wprowadził J. J. Griesbach.
Sekcje Ammoniusza – podział tekstu czterech Ewangelii na około 1165
perykop umieszczanych na marginesie wielu rękopisów greckich i łacińskich. Dla
Ewangelii Mateusza jest to zazwyczaj 355 perykop, 233 lub 236 dla
Ewangelii Marka, 342 dla
Ewangelii Łukasza i 232 dla
Ewangelii Jana. Liczby te jednak nieznacznie się różnią w poszczególnych rękopisach. W greckich rękopisach numery Sekcji Ammoniusza oddawane były przy pomocy liter alfabetu greckiego, a pod nimi podawano zwykle numery odpowiadających im Kanonów Euzebiusza. We współczesnych krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu numery sekcji podawane są cyframi arabskimi, odniesienia do kanonów Euzebiusza – cyframi rzymskimi.
Dobra Nowina według Mateusza i Marka – przekład
Ewangelii Mateusza i
Ewangelii Marka dokonany przez
Władysława Witwickiego. Napisany został w 1942 r., wydany w
Warszawie w 1958 r. nakładem
Wydawnictwa Naukowego PWN.
Listy powszechne albo Listy katolickie, obok
Ewangelii,
Dziejów Apostolskich,
Listów Pawła i
Apokalipsy jedna z sekcji
Nowego Testamentu. Większość greckich rękopisów umieszczała Listy powszechne po Dziejach, a przed Listami Pawła. Kościoły wschodnie po dziś dzień stosują taki porządek ksiąg nowotestamentowych.
Rodzina Ferrara, znana też jako Rodzina 13, jest grupą greckich
rękopisów minuskułowych przekazujących tekst
Ewangelii, których daty przypadają na wieki
XI-
XV. Jej cechą charakterystyczną jest to, że
Pericope adulterae umieszcza jest w
Ewangelii Łukasza, a nie w
Ewangelii Jana. Ustalono, że wszystkie one pochodzą z jednego przekazującego Ewangelie
kodeksu majuskułowego, datowanego na
VII wiek. Na czele grupy stoi kodeks minuskułowy 13, przechowywany teraz w
Paryżu.
Ewangelia Świętych Dwunastu (inne nazwy: Ewangelia Życia Doskonałego, V Ewangelia) - współczesna
apokryficzna ewangelia, napisana najprawdopodobniej przez jej rzekomego odkrywcę Gideona Ouseleya w celu propagowania idei
wegetarianizmu i dobroci dla zwierząt przez próbę ukazania
Jezusa jako głosiciela tych idei.