Linki:
Adolf von Harnack,
Apokryf,
Epifaniusz,
Ewangelia Łukasza,
Lublin,
Marcjon,
Marcjonizm,
Papirus 69,
Paweł z Tarsu,
Racjonalista.pl,
Stary Testament,
Tertulian,
Ewangelia Marcjona (również Ewangelia Pana) - utwór przygotowany przez
Marcjona, chrześcijańskiego herezjarchę z II w, jako alternatywę dla wszystkich innych ewangelii.
Marcjonici (marcjonizm) - bliska
gnostycyzmowi grupa religijna założona około
145 roku przez
Marcjona z Synopy. Szczyt ich działalności przypadał na
II wiek i
III wiek, choć kilka gmin przetrwało do
VI wieku. Ich pismami religijnymi były
Ewangelia Marcjona: okrojona
Ewangelia Łukasza, z której Marcjon usunął wszelkie elementy i perykopy mogące sugerować związek Jezusa z Bogiem Starego Testamentu (jak np. genealogię Jezusa od króla Dawida), oraz listy świętego Pawła. Była to pierwsza kompilacja pism
chrześcijańskich, pierwszy kanon. W wyniku sporów z Marcjonem Kościół zaczął formować swój własny kanon.
Źródło Q (od
niemieckiego Quelle - źródło) -
hipotetyczny i rekonstruowany przez
biblistykę dokument
wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw.
logiów)
Jezusa Chrystusa, spisany w
języku greckim przed spisaniem
Ewangelii Nowego Testamentu, być może w
Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy
Ewangelii Mateusza i
Łukasza pisząc swoje
Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.
Ewangelia wg św. Jana [J, Jn lub Jan] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Janowi Apostołowi lub Janowi prezbiterowi, tradycyjnie umieszczana jako czwarta. Jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych. Jako jedyna z nich nie jest
ewangelią synoptyczną.
Przemienienie Pańskie, Transfiguracja -
święto chrześcijańskie opisane w
Biblii przez trzech
ewangelistów:
Mateusza,
Marka i
Łukasza, jako
objawienie skierowane do trzech wybranych uczniów
Jezusa:
Piotra,
Jakuba i
Jana. Według ewangelii Jezus zabrał ich na
górę, gdzie zobaczyli go w nieziemskiej chwale, rozmawiającego z
Mojżeszem i
Eliaszem. Mimo że ewangelie nie podają nazwy góry, przyjmuje się, że była to góra
Tabor.
Ewangelia wg św. Mateusza [Mt lub Mat] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Mateuszowi Ewangeliście. Ewangelia Mateusza należy do
ewangelii synoptycznych.
Metal chrześcijański (
ang. christian metal; zwany też white metal - biały metal) – nurt w obrębie muzyki
metalowej obejmujący wszystkie gatunki tej muzyki, odnoszący się w warstwie tekstowej i symbolicznej do
chrześcijaństwa. Jego przedstawiciele są w opozycji do ruchów
satanistycznych czy
neopogańskich, często kojarzonych z
black metalem. Zespoły związane z metalem chrześcijańskim propagują w swojej muzyce treści
ewangeliczne.
Ewangelia Świętych Dwunastu (inne nazwy: Ewangelia Życia Doskonałego, V Ewangelia) - współczesna
apokryficzna ewangelia, napisana najprawdopodobniej przez jej rzekomego odkrywcę Gideona Ouseleya w celu propagowania idei
wegetarianizmu i dobroci dla zwierząt przez próbę ukazania
Jezusa jako głosiciela tych idei.
Ewangelie synoptyczne (z
gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina; συνοψις, synopsis, spojrzenie całościowe) - wspólna nazwa dla
ewangelii wg św. Mateusza,
wg św. Marka i
wg św. Łukasza. Nazwę wprowadził J. J. Griesbach.
Metal chrześcijański (
ang. christian metal; zwany też white metal - biały metal) – nurt w obrębie muzyki
metalowej obejmujący wszystkie gatunki tej muzyki, odnoszący się w warstwie tekstowej i symbolicznej do
chrześcijaństwa. Jego przedstawiciele są w opozycji do ruchów
satanistycznych czy
neopogańskich, często kojarzonych z
black metalem. Zespoły związane z metalem chrześcijańskim propagują w swojej muzyce treści
ewangeliczne.
Przykazanie miłości – wg
Ewangelii dwa przykazania ustanowione przez
Jezusa Chrystusa:
miłości do
Boga i miłości bliźniego (tj. do każdego
człowieka). Zwane są też największym przykazaniem. W rzeczywistości mogły być przez
Jezusa Chrystusa co najwyżej powtórzone - występowały już w
Torze co najmniej kilkaset lat przed spisaniem
Ewangelii.
Diatessaron (z gr. "To Dia Tessaron Euangelion" - "Ewangelia według czterech") jest najsłynniejszym zestawieniem czterech
ewangelii, tzw. harmonią ewangelijną (łac. harmonia evangelica). Oparty jest głównie na
Ewangelii Jana, której materiał przekazuje w ponad 90%. Nie zawiera
Pericope adulterae, opuszcza obie genealogie Jezusa
Mateuszową i
Łukaszową, Józef nigdy nie jest nazywany mężem Marii. Stworzył go
Tacjan Syryjczyk około roku
170 n.e. w Rzymie, w języku greckim. Przełożył go też na język syryjski. W XI wieku Abul Faraj Al Tayyeb przełożył Diatessaron z syryjskiego na arabski.
Ewangelie judeochrześcijańskie -
apokryficzne ewangelie powstałe w
I wieku w środowisku
judeochrześcijan. Udokumentowane jest istnienie 3 judeochrześcijańskich ewangelii:
Ewangelii Hebrajczyków,
Ewangelii Nazarejczyków i
Ewangelii Ebionitów. Żadna z nich nie zachowała się do naszych czasów, zostały zniszczone prawdopodobnie w
V wieku. Przetrwały jedynie pojedyncze fragmenty zawarte w pismach pisarzy wczesnochrześcijańskich.
Szymon Cyrenejczyk - według relacji
ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy
Jezusowi w niesieniu krzyża. Szymona
Cyrenejczyka wspominają trzy
Ewangelie:
Mt 27,32;
Mk 15,21 i
Łk 23,26.
Źródło Q (od
niemieckiego Quelle - źródło) -
hipotetyczny i rekonstruowany przez biblistykę dokument wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw.
logiów)
Jezusa Chrystusa, spisany w języku greckim przed spisaniem Ewangelii
Nowego Testamentu, być może w Galilei latach 50. n.e. Ze źródła Q korzystali autorzy
Ewangelii Mateusza i
Łukasza pisząc swoje
Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.