Linki:
Źródło Q,
1. List Jana,
1. List Piotra,
1. List do Koryntian,
1. List do Tesaloniczan,
1. List do Tymoteusza,
2. List Jana,
2. List Piotra,
2. List do Koryntian,
2. List do Tesaloniczan,
2. List do Tymoteusza,
3. List Jana,
7Q5,
Aleksandria,
Andrea Mantegna,
Apokalipsa świętego Jana,
Arystion,
Barnaba,
Bart D. Ehrman,
Biblia Gdańska,
Biblia Króla Jakuba,
Biblia Tysiąclecia,
Biblia Warszawska,
Bruce M. Metzger,
Carsten Peter Thiede,
Chester Beatty I,
Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie,
Chrzest Pański,
Dłuższe zakończenie Ewangelii Marka,
Dzieje Apostolskie,
Euzebiusz z Cezarei,
Ewangelia,
Ewangelia Łukasza,
Ewangelia Jana,
Ewangelia Mateusza,
Ewangelie synoptyczne,
Frederic George Kenyon,
Galilea,
Hieronim ze Strydonu,
Homer,
Ireneusz z Lyonu,
Język angielski,
Jan Chryzostom,
Jan Chrzciciel,
Jan Ewangelista,
Jerozolima,
Jezus Chrystus,
Johann Leonhard Hug,
John Dominic Crossan,
Kanon Muratoriego,
Klemens Aleksandryjski,
Kodeks Cypryjski,
List Jakuba,
List Judy,
List do Efezjan,
List do Filemona,
List do Filipian,
List do Galatów,
List do Hebrajczyków,
List do Kolosan,
List do Rzymian,
List do Tytusa,
Lista kodeksów papirusowych Nowego Testamentu,
Listy Pawła,
Listy powszechne,
Manfred Uglorz,
Marek Ewangelista,
Minuskuł 2427,
New International Version,
Nowy Testament,
Orygenes,
Oscar Cullmann,
Oxford University Press,
Papiasz,
Paweł z Tarsu,
Piotr Apostoł,
Problem synoptyczny,
Rodzina Ferrara (f13),
Rodzina Lake'a (f1),
Septuaginta,
Syria,
Szatan,
T. C. Skeat,
Tajemna Ewangelia Marka,
Teodor Cressy Skeat,
Tertulian,
Textus receptus,
Tukidydes,
Ewangelia według Marka [Mk lub Mar] – druga, najkrótsza
Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest
Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację
Piotra Apostoła. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Święty Marek pisze Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego.
Ewangelia według Marka [Mk lub Mar] – druga, najkrótsza
Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest
Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację
Piotra Apostoła. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Święty Marek pisze Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. Terminy aramejskie są tłumaczone, zwyczaje żydowskie wyjaśniane.
Przemienienie Pańskie, Transfiguracja -
święto chrześcijańskie opisane w
Biblii przez trzech
ewangelistów:
Mateusza,
Marka i
Łukasza, jako
objawienie skierowane do trzech wybranych uczniów
Jezusa:
Piotra,
Jakuba i
Jana. Według ewangelii Jezus zabrał ich na
górę, gdzie zobaczyli go w nieziemskiej chwale, rozmawiającego z
Mojżeszem i
Eliaszem. Mimo że ewangelie nie podają nazwy góry, przyjmuje się, że była to góra
Tabor.
Ewangelia wg św. Mateusza [Mt lub Mat] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Mateuszowi Ewangeliście. Ewangelia Mateusza należy do
ewangelii synoptycznych.
Tajemna Ewangelia Marka – hipotetyczna
ewangelia, której autorem miał być
św. Marek Ewangelista. Prawdopodobnie powstała na początku lat 70.
I w. n.e. O jej istnieniu świadczy jedynie list
Klemensa Aleksandryjskiego do Teodora z przełomu
II i
III w. n.e. Tekst listu odnalazł w 1958 r. w bibliotece
prawosławnego klasztoru Mar Saba Morton Smith z
Uniwersytetu Columbia. List opisuje okoliczności powstania i przechowywania Tajemnej Ewangelii Marka:
Ewangelie synoptyczne (z
gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina; συνοψις, synopsis, spojrzenie całościowe) - wspólna nazwa dla
ewangelii wg św. Mateusza,
wg św. Marka i
wg św. Łukasza. Nazwę wprowadził J. J. Griesbach.
Chusta z Oviedo (Sudarium z Oviedo) – okrwawiona tkanina o wymiarach 84 x 53 cm, przechowywana w katedrze w
Oviedo, w
Hiszpanii. Według tradycji jest to
sudarium, w które zawinięto w grobie głowę
Jezusa Chrystusa, o czym opowiadają
Ewangelia Łukasza,
Ewangelia Mateusza ,
Ewangelia Marka i
Ewangelia Jana.
Ewangelia wg św. Jana [J, Jn lub Jan] – jedna z czterech
Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się
Janowi Apostołowi lub Janowi prezbiterowi, tradycyjnie umieszczana jako czwarta. Jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych. Jako jedyna z nich nie jest
ewangelią synoptyczną.
Źródło Q (od
niemieckiego Quelle - źródło) -
hipotetyczny i rekonstruowany przez
biblistykę dokument
wczesnochrześcijański stanowiący zbiór wypowiedzi (tzw.
logiów)
Jezusa Chrystusa, spisany w
języku greckim przed spisaniem
Ewangelii Nowego Testamentu, być może w
Galilei w latach 50. Ze źródła Q korzystali autorzy
Ewangelii Mateusza i
Łukasza pisząc swoje
Ewangelie i to na ich podstawie uczeni mogą zrekonstruować tekst źródła Q.
Szymon Cyrenejczyk - według relacji
ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy
Jezusowi w niesieniu krzyża. Szymona
Cyrenejczyka wspominają trzy
Ewangelie:
Mt 27,32;
Mk 15,21 i
Łk 23,26.
Dobra Nowina według Mateusza i Marka – przekład
Ewangelii Mateusza i
Ewangelii Marka dokonany przez
Władysława Witwickiego. Napisany został w 1942 r., wydany w
Warszawie w 1958 r. nakładem
Wydawnictwa Naukowego PWN.
Sekcje Ammoniusza – podział tekstu czterech Ewangelii na około 1165
perykop umieszczanych na marginesie wielu rękopisów greckich i łacińskich. Dla
Ewangelii Mateusza jest to zazwyczaj 355 perykop, 233 lub 236 dla
Ewangelii Marka, 342 dla
Ewangelii Łukasza i 232 dla
Ewangelii Jana. Liczby te jednak nieznacznie się różnią w poszczególnych rękopisach. W greckich rękopisach numery Sekcji Ammoniusza oddawane były przy pomocy liter alfabetu greckiego, a pod nimi podawano zwykle numery odpowiadających im Kanonów Euzebiusza. We współczesnych krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu numery sekcji podawane są cyframi arabskimi, odniesienia do kanonów Euzebiusza – cyframi rzymskimi.
Diatessaron (z gr. "To Dia Tessaron Euangelion" - "Ewangelia według czterech") jest najsłynniejszym zestawieniem czterech
ewangelii, tzw. harmonią ewangelijną (łac. harmonia evangelica). Oparty jest głównie na
Ewangelii Jana, której materiał przekazuje w ponad 90%. Nie zawiera
Pericope adulterae, opuszcza obie genealogie Jezusa
Mateuszową i
Łukaszową, Józef nigdy nie jest nazywany mężem Marii. Stworzył go
Tacjan Syryjczyk około roku
170 n.e. w Rzymie, w języku greckim. Przełożył go też na język syryjski. W XI wieku Abul Faraj Al Tayyeb przełożył Diatessaron z syryjskiego na arabski.
św. Marek Ewangelista – wedle tradycji
Kościoła autor
Ewangelii Marka uważanej za najstarszą i jednocześnie najkrótszą spośród ewangelii, kuzyn
św. Barnaby, towarzysz
św. Pawła, a później
św. Piotra. Zgodnie z relacją
Papiasza wiernie spisał głoszone przez Piotra nauki. Według tradycji św. Marek został zamęczony ok.
68 roku. Uznawany przez
Kościół koptyjski za pierwszego
patriarchę Aleksandrii.
Ewangelia według św. Łukasza [Łk lub Łuk] –
Ewangelia (z
gr. ευαγγελιον dobra nowina) tradycyjnie umieszczana w
kanonie Nowego Testamentu jako trzecia. Jej prawdopodobny autor,
Łukasz Ewangelista – według tradycji lekarz i towarzysz
św. Pawła – jest także autorem
Dziejów Apostolskich, a jako
święty jest w
Kościele rzymskokatolickim patronem lekarzy. Jest jedną z
ewangelii synoptycznych. Św. Łukasz poświęca tę Ewangelię
św. Teofilowi kierując ją głównie do tych, którzy nawrócili się z pogaństwa.