FESS

Czynnościowo-endoskopowa chirurgia zatok przynosowych (ang. Functional Endoscopic Sinus Surgery, FESS) – zabiegi polegające na endoskopowej operacji zatok przynosowych. Dojście operacyjne przez jamę nosową, poprzez jej boczną ścianę, umożliwia otwarcie i rewizję zatok przynosowych w celu usunięcia zmienionej zapalnie błony śluzowej, zrostów i zmian nowotworowych. FESS jest złotym standardem postępowania w przypadku przewlekłego zapalenia zatok przynosowych.

Powikłania wewnątrzczaszkowe zapalenia zatok przynosowych są obok powikłań oczodołowych skutkiem nieleczonego zapalenia zatok (najczęściej przewlekłego zapalenia zatok klinowych, czołowych lub sitowych). Zakażenie do wnętrza czaszki może rozprzestrzeniać się na trzech drogach:

Powikłania oczodołowe zapalenia zatok przynosowych - są obok powikłań śródczaszkowych skutkiem nieleczonego zapalenia zatok. Zakażenie z ogniska w zatokach szerzy się zwykle przez ciągłość na sąsiadujące oczodoły. Wysokim ryzykiem powikłań oczodołowych obarczone są dzieci ze względu na cienkie ściany zatok. Do powikłań tych należą:

Małżowina puszkowa (łac. concha bullosa) - wada anatomiczna polegająca na istnieniu komórki powietrznej w kości małżowiny nosowej środkowej. Jej występowanie wynosi 13-53%. Blaszka kostna małżowiny jest rozdęta. Często mała komórka pneumatyczna pozostaje bezobjawowa. Duże upowietrznienie małżowiny nosowej środkowej może powodować niedrożność nosa i wtórnie przyczyniać się do rozwoju zapalenia zatok przynosowych na skutek zamknięcia przewodu nosowego środkowego uniemożliwiając odpływ wydzieliny z zatoki czołowej, szczękowej i komórek sitowych przednich. Diagnostyka polega na wykonaniu TK zatok przynosowych, jednak jak wspomniano małżowina puszkowa może być bezobjawowa i wtedy bywa wykrywana w tomografii komputerowej przypadkowo. Leczenie jest operacyjne (FESS) i polega na usunięciu rozdętej blaszki kostnej małżowiny nosowej środkowej.

Rynologia (z gr. rhinos, rynos) - dziedzina medycyny zajmująca się fizjologią, rozpoznawaniem, diagnozowaniem i leczeniem nosa i zatok przynosowych, zaś rynochirurgia zajmuje się leczeniem operacyjnym nosa i zatok przynosowych.

Śluzowiak lub torbiel śluzowa (łac. mucocele) – jest to jedna z form przewlekłego zapalenia zatok przynosowych definiowana jako nieprawidłowe gromadzenie się śluzu w zmienionej zapalnie zatoce, której ujście jest niedrożne. Powoduje to rozdęcie kości twarzoczaszki przez torbielopodobny twór jakim jest śluzowiak. Przebieg śluzowiaka jest zwykle powolny, wieloletni. Czasami nagromadzony śluz w zamkniętej zatoce może ulec nadkażeniu, powodując duże nasilenie objawów klinicznych - powstaje wówczas ropniak zatoki przynosowej (łac. pyocoele ). Niekiedy zatokę przynosową z zamkniętym ujściem wypełnia powietrze (łac. pneumocele).

Polip choanalny (polip Kiliana) (ang. antrochoanal polyp) – to rodzaj polipa, który wyrasta z błony śluzowej ujścia zatoki szczękowej. Ma on zupełnie inny przebieg niż inne polipy jam nosa, gdyż rozrasta się na wąskiej szypule ku tyłowi jamy nosa a następnie przechodzi przez nozdrza tylne (stąd jego nazwa) i opuszcza się w kierunku części nosowej gardła. Zwykle jest pojedynczy i jak inne polipy nosa jest wyrazem przewlekłego zapalenia zatok przynosowych. Czasami w zaawansowanych postaciach, przy badaniu szpatułką jamy ustnej i gardła, może być on widoczny w gardle, leżąc za podniebieniem miękkim i języczkiem w części ustnej gardła. Niekiedy swoimi rozmiarami może on zatkać nozdrza tylne powodując w ten sposób niedrożność nosa. Leczenie polega na usunięciu polipa wraz z szypułą oraz operacji zatoki szczękowej, z której polip Kiliana wyrasta. Polip choanalny można także usunąć na drodze endoskopowej (FESS) jednocześnie endoskopowo otwierając zatokę szczękową.

Puszka sitowa (łac. bulla ethmoidalis) — struktura anatomiczna znajdująca się na bocznej ścianie jamy nosowej. Puszka sitowa jest przestrzenią pneumatyczną błędnika sitowego i leży ukryta pod małżowiną nosową środkową. Jest ona największą komórką sitową. Od góry i tyłu ogranicza ona rozwór półksiężycowaty oraz lejek sitowy. Puszka sitowa może być podzielona cienkimi blaszkami kostnymi, które tworzą obszar komórek sitowych środkowych. Embriologicznie jest ona małżowiną pośrednią (łac. concha intermedia), pozostałością po małżowinie dodatkowej , która podczas embriogenezy przesunęła się na boczną ścianę jamy nosowej. Puszka sitowa ma połączenie z jamą nosową. otwiera się ona na bocznej ścianie jamy nosowej w lejku sitowym przez rozwór półksiężycowaty. Niekiedy puszka sitowa może ulec nadmiernemu upowietrznieniu osiągając znaczne rozmiary. W tym wypadku może ona blokować przestrzeń przewodu nosowego środkowego i uniemożliwiać prawidłowy drenaż (opróżnianie) innych zatok przynosowych. Może być to przyczyną nawracających zapaleń zatok przynosowych. Taki wariant anatomiczny występuje u około 8% ludzi.

Konchowanie uszu (także świecowanie) - niekonwencjonalna praktyka medyczna polegająca na zapalaniu rurki z materiału nasączonego woskiem, nazywanej świecą, i umieszczaniu jej w przewodzie słuchowym. Zabieg rzekomo ma oczyszczać uszy z woskowiny i innych zanieczyszczeń, a nawet być pomocny w leczeniu innych przypadłości, m.in. kataru siennego, bólów głowy, zapalenia zatok przynosowych, nieżytu nosa, przeziębień, grypy czy szumów usznych.

Nieżyt nosa (łac. rhinitis, corryza, potoczna nazwa katar) – pojęcie dotyczące objawów zapalenia błony śluzowej nosa (niekiedy także zatok przynosowych).

Chlamydophila pneumoniae (dawniej Chlamydia pneumoniae) – bakteria przenoszona drogą kropelkową, powodująca m.in. zapalenia płuc (rzadko u dzieci poniżej 5 r. życia). Poważnym następstwem tej infekcji jest uszkodzenie nabłonka rzęskowego w oskrzelach i alergiczne przestrojenie organizmu sprzyjające rozwojowi dychawicy oskrzelowej, nawracających katarów nosa, przewlekłego zapalenia gardzieli i zapalenia zatok. Dodatkowe objawy to bóle stawów i nierzadko zapalenie stawów. Może uszkadzać śródbłonek naczyń i tworzy się blaszka miażdżycowa.

Kamień nosowy (rynolit) (łac. rhinolithus) - twór powstający wskutek odkładania się substancji mineralnych, będących wydzieliną gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i gruczołu łzowego wokół ciała obcego zalegającego w nosie. Problem ciał obcych jamy nosowej dotyczy najczęściej dzieci i osób z zaburzeniami psychicznymi. Ciałami obcymi spotykanymi w jamie nosowej są pestki, ziarenka, małe fragmenty plastikowych zabawek. Oprócz ciał obcych podłożem dla rozwoju kamienia nosowego są grudki śluzu lub skrzep krwi. Tworzenie rynolitów opisywano także u górników. Proces tworzenia kamienia nosowego jest wieloletni. Mogą one zalegać w nosie nawet kilkanaście lat stopniowo się powiększając. Występują one w przedsionku nosa a także w jamie nosowej właściwej. Rynolit powoduje postępującą niedrożność nosa, cuchnienie z nosa, wyciek ropnej wydzieliny, krwawienie z nosa, bóle głowy i hiposmię. Długotrwałe zaleganie kamienia nosowego może powodować przewlekły nieżyt nosa oraz odleżynę. Niekiedy odleżyna może być przyczyną perforacji przegrody nosowej, martwicy bocznej ściany jamy nosowej, przewlekłego zapalenia zatok przynosowych. Kształt kamieni nosowych jest nieregularny. Mogą być one chropowate i posiadać drobne wypustki. Długotrwałe zaleganie kamienia nosowego może powodować zmiany wypryskowe skóry przedsionka nosa i okolicy nozdrzy przednich oraz przewlekły nieżyt gardła związany ze spływaniem zapalnej wydzieliny przez nozdrza tylne do gardła. Rozpoznanie kamienia nosowego opiera się na badaniu rynoskopowym. Diagnostyka różnicowa polega na wykluczeniu nowotworów jamy nosowej, martwaków kostnych i zmian błoniczych. Leczenie polega na usunięciu rynolitu przez jamę nosową.

Zatoka czołowa (łac. sinus frontalis) – zazwyczaj parzysta powietrzna przestrzeń w kościach czaszki należąca do zatok przynosowych.

Operacja Killiana – zabieg chirurgiczny stosowany w laryngologii w leczeniu zapalenia zatok czołowych. Po nacięciu skóry od kącika ocznego do łuku brwiowego wytwarza się otwór w ścianie dolnej zatoki czołowej. Następnie wykonuje się dodatkowy otwór przedniej ścianie zatoki oraz usuwa się błonę śluzową objętą procesem zapalnym. Łuk kostny na wysokości brwi jest zachowany, dzięki czemu nie zostaje zaburzony kontur czoła. Po zabiegu zakłada się dren do przewodu nosowo-czołowego. Wskazaniem do przeprowadzenia chirurgicznego zapalenia zatok tą metodą są rozległe zatoki czołowe uniemożliwiające zastosowanie metody Jansena-Rittera.

Operacja Jansena-Rittera – zabieg chirurgiczny stosowany w laryngologii w leczeniu zapalenia zatok czołowych. Po nacięciu skóry od kącika ocznego do łuku brwiowego wytwarza się otwór w ścianie dolnej zatoki czołowej. Następnie w całości usuwa się błonę śluzową objętą procesem zapalnym. Po zabiegu zakłada się dren do przewodu nosowo-czołowego. Obecnie jest rzadko stosowana.

Operacja Riedla – zabieg chirurgiczny stosowany w laryngologii w leczeniu zapalenia zatok czołowych. Po nacięciu skóry od kącika ocznego do łuku brwiowego usuwa się przednią i dolną ścianę zatoki. Następnie usuwa się błonę śluzową objętą procesem zapalnym. Dzięki szerokiemu dostępowi można dokładnie oczyścić całą zatokę. Efekt kosmetyczny nie jest jednak zadowalający, ponieważ dochodzi do zniekształcenia konturu czoła z powodu zapadnięcia się przedniej ściany zatoki. Po zabiegu zaleca się korekcję zniekształcenia za pomocą implantów syntetycznych.

Tętnica oczna (łac. arteria ophthalmica) — gałąź tętnicy szyjnej wewnętrznej. Zaopatruje ona oczodół oraz część zatok przynosowych.

Brodawczak odwrócony (łac. papilloma inversum, ang. inverted papilloma; ang. Schneiderian papilloma) – łagodny guz występujący w jamie nosa. Wraz z innymi typami brodawczaków stanowi najliczniejszą grupę guzów łagodnych pochodzenia nabłonkowego, które występują w obszarze jam nosa i zatok przynosowych.



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja