Filozof

Słowo filozofia (gr. φιλοσοφία, łac. philosophia) pochodzi (prawdopodobnie) od matematyka i filozofa Pitagorasa żyjącego w VI wieku p.n.e. Pierwotnie miało sens dosłowny i oznaczało poszukiwanie, umiłowanie mądrości lub posiadanie mądrości (gr. φιλέω phileo – kochać, σοφία sophia – mądrość). Obecnie terminu filozofia używa się w różnych znaczeniach. Trudno o jego definicję, gdyż zakres rozważań filozoficznych i ich metoda ulegały zmianom w historii, a rozumienie filozofii jest uzależnione od wielu czynników, w tym od przyjętej tradycji filozoficznej. W uproszczeniu można powiedzieć, że filozofia zajmuje się ogólnymi, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi natury świata i człowieka. Filozofowie rozważają kwestie natury istnienia, rozumienia bytu i rzeczywistości (ontologia, metafizyka, teoria bytu), poznawalności rzeczywistości i prawdy (epistemologia czyli teoria poznania), moralności, powinności i koncepcji wartości (etyka oraz aksjologia czyli teoria wartości), także zagadnienia dotyczące człowieka antropologia filozoficzna, a także kwestie społeczne, prawne, kulturowe, teologiczne i inne.

Antropologia filozoficzna (filozofia człowieka) − dział filozofii zajmujący się kwestiami natury człowieka, jego bytem osobowym, działalnością, wyjaśnieniem jego miejsca we wszechświecie, przyrodzie i społeczeństwie.

Forma substancjalna – w filozofii Arystotelesa oraz scholastycznej pierwszy akt, który udoskonala materię pierwszą i wraz z nią stanowi treść bytu. Jest racją jedności bytu, określoności jego treści, decyduje o przynależności do danego gatunku. Forma przysposabia byt do istnienia (warunkuje zaistnienie bytu), umożliwia działanie, określa naturę bytu, wyznacza cele, które byt ma realizować.

Ontologia lub metafizyka (por. metafizyka klasyczna) - podstawowy obok epistemologii dział filozofii starający się badać strukturę rzeczywistości i zajmujący się problematyką związaną z pojęciami bytu, istoty, istnienia i jego sposobów, przedmiotu i jego własności, przyczynowości, czasu, przestrzeni, konieczności i możliwości.

Filozofia języka − dział filozofii podejmujący problem natury, pochodzenia oraz użycia języka. Filozofów analitycznych interesują cztery kluczowe problemy: natura znaczenia, użycie języka, rozumienie języka oraz relacja między językiem a rzeczywistością. Dla filozofów kontynentalnych z kolei, filozofia języka rozpatrywana jest nie jako osobne zagadnienie, lecz jako część logiki, historii lub polityki.

Ontologia lub metafizyka (por. metafizyka klasyczna) - podstawowy obok epistemologii dział filozofii starający się badać strukturę rzeczywistości i zajmujący się problematyką związaną z pojęciami bytu, istoty, istnienia i jego sposobów, przedmiotu i jego własności, przyczynowości, czasu, przestrzeni, konieczności i możliwości.

Etyka rozwoju - teoria ukazująca normatywny wymiar rozwoju człowieka, w którym podstawowymi założeniami są tezy o moralnym bytowaniu człowieka i osobowości etycznej a także to, że osoba ludzka jest istotą integralną oraz bytem społecznym, bytem wartościującym i oceniającym oraz doskonalącym się.

Dualizm antropologiczny - stanowisko w filozofii człowieka, analogiczne do dualizmu ontologicznego w filozofii bytu, według którego człowiek jest jednością (zespołem) dwóch odmiennych, różnych od siebie substancji. W historii filozofii i nauki sformułowano wiele odmian dualizmu antropologicznego.

Polskie Towarzystwo Filozoficzne – założone w 1904 towarzystwo naukowe, którego statutowym zadaniem jest uprawianie i krzewienie nauk filozoficznych, w szczególności ontologii, teorii poznania, logiki, metodologii, etyki, historii filozofii wraz z historią myśli społecznej.

Peter Unger (ur. )– filozof współczesny, profesor na uniwersytecie nowojorskim, głośny XX-wieczny zwolennik sceptycyzmu. Zakres jego zainteresowań to metafizyka, epistemologia, etyka i filozofia umysłu.

Filozofia kultury - dział filozofii, który wyjaśnia wytwory i przejawy kultury, ontologia, epistemologia, aksjologia kultury. Ściśle związana z estetyką.

Byt społeczny – podstawowe oraz jedno z najważniejszych pojęć filozofii marksistowskiej. Pojęcie to wprowadził K. Marks, aby oznaczało całokształt warunków materialnych i życia społecznego danego człowieka, którego cele i zadania są determinowane przez warunki ich własnego bytu społecznego. G. Lukacs uważał, że w bycie społecznym jest wpisana świadomość. Natomiast inni uważali, iż świadomość jest odbiciem bytu społecznego.

Teoria mikrowitów - filozoficzna teoria życia wprowadzona w 1986 przez indyjskiego filozofa Prabhata Ranjana Sarkara, założyciela organizacji Ananda Marga. Mówi ona, że podstawowym budulcem życia są mikrowita - emanacja Czystej Świadomości. Według jej zwolenników teoria ta pokazuje związek pomiędzy światami percepcji i idei oraz łączy dziedziny fizyki, matematyki i biologii.

Filozofia świata islamu, filozofia muzułmańska (zwłaszcza dla średniowiecza używa się także niedokładnych określeń filozofia arabska, klasyczna filozofia arabska, średniowieczna filozofia arabska) - zespół tradycji filozoficznych kultywowanych na terenach objętych przez islam, przy czym nie zawsze zgodnych z islamską ortodoksją religijną.

Poznanie - termin filozoficzny oznaczający odkrywanie (przedmiotu czy zagadnienia). Poznanie najczęściej dotyczy bytu, zjawiska lub konkretnych zagadnień filozoficznych. Teoria poznania jako zagadnienie filozoficzne jest dziś rozwijana przez teologów i filozofów w ramach działu filozofii o nazwie epistemologia.

PROUT ( ang. Progressive Utilization Theory - Postępowa Teoria Użytkowania ) - społeczno-ekonomiczna teoria przedstawiona przez współczesnego indyjskiego filozofa, Prabhata Ranjana Sarkara (1921–1990). Jest to filozofia, której założeniem jest wykorzystanie całego potencjału ludzkości i planety (a w przyszłości również kosmosu), a jej podstawę stanowią traktowane na równi potrzeby fizyczne, mentalne i duchowe człowieka. Teoria ta jest alternatywą zarówno dla komunizmu jak i kapitalizmu. Jest komunizmem z duchową otoczką, dostosowanym do współczesnych tendencji antyglobalistycznych.

Metodologia historii jest dziedziną wiedzy zajmującą się badaniem metod stosowanych dla stworzenia historycznego opisu świata. Metodologia historii kooperuje zatem z grupą dziedzin wiedzy noszących wspólną nazwę epistemologia czy też teoria poznania. Metodologia historii bada także znaczenie historiografii, wiedzy historycznej i historycznego myślenia w dziejach poszczególnych kultur i cywilizacji - wówczas kooperuje z takimi dziedzinami wiedzy jak: historia historiografii, kulturoznawstwo, filozofia kultury.


Filozofia świata islamu, filozofia muzułmańska (zwłaszcza dla średniowiecza używa się także niedokładnych określeń filozofia arabska, klasyczna filozofia arabska, średniowieczna filozofia arabska) - zespół tradycji filozoficznych kultywowanych na terenach objętych przez islam, przy czym nie zawsze zgodnych z islamską ortodoksją religijną.

Analityczna teoria prawa (także analityczna filozofia prawa) - powstały w XX wieku nurt teorii i filozofii prawa, bazujący na twierdzeniach i metodach filozofii analitycznej. Uważana jest za kontynuatorkę pozytywizmu prawniczego.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja